II SA/Po 54/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2014r. Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku. /-/ E. Brychcy Skarżąca I. M. w piśmie dołączonym do skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję SKO umocowała swojego syna do reprezentowania jej przed Sądem w niniejszej sprawie. Przesyłka zawierająca odpowiedź organu na skargę wraz ze stosownym pouczeniem o obowiązku zawiadomienia o zmianie adresu została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi (k. 12 akt sąd.). Zgodnie z zarządzeniem z 9 marca 2015r. na prawidłowy adres pełnomocnika przesłano zawiadomienie o rozprawie wraz z pouczeniem, że stawiennictwo jest nieobowiązkowe. Przesyłka zawierająca powyższe zawiadomienie powróciła do Sądu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Przesyłka została pozostawiona w aktach sądowych sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 26 marca 2015r. Na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015r. skarżąca ani jej pełnomocnik nie stawili się. Sąd wydał wyrok oddalający skargę. W dniu 5 maja 2015r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku wraz z wnioskiem o uzasadnienie argumentując, że jej pełnomocnik nie otrzymał korespondencji, czy "awizo" dotyczące powiadomienia o terminie rozprawy. Skarżąca wezwana do podania kiedy i w jakich okolicznościach dowiedziała się o wyroku odpowiedziała, że o wydaniu wyroku z 8 kwietnia 2015r. dowiedziała się w dniu 5 maja 2015r. podczas przeglądania akt sądowych i w tym samym dniu złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej "p.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 §1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym uprawdopodobnić należy okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 §1 i §2 p.p.s.a.). Wobec powyższego w pierwszej kolejności Sąd bada, czy wniosek o przywrócenie terminu jest dopuszczalny i czy został złożony w terminie, o którym mowa w treści przepisu art. 87 §1 p.p.s.a. Sąd przyjął, że termin 7 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu w niniejszej sprawie liczyć należy od dnia kiedy rzeczywiście skarżąca dowiedziała się o wydaniu wyroku, czyli od dnia kiedy przeglądała akta i dowiedziała się o wydaniu wyroku z 8 kwietnia 2015r. w sprawie, tj. od 5 maja 2015r. Skarżąca stosowny wniosek złożyła w tym samym dniu, zatem dochowała ustawowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadniania wyroku. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku skarżącej wskazać należy, że oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu Sąd bierze pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Pojecie winy obejmuje również winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonych czynności, w tym pełnomocnika strony. W sytuacji zatem kiedy stronę reprezentuje pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika. O braku winy można bowiem mówić jedynie wtedy gdy nie można było usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 2 października 2002r., V SA 793/03). Przeszkody te muszą mieć ponadto charakter zewnętrzny i obiektywny jak np. nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001r., I SA/Wr 676/99, niepubl.). Pełnomocnik, godząc się zatem na reprezentowanie strony, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Skutki ewentualnego niedochowanie terminu przez pełnomocnika będą bowiem obciążały stronę. W niniejszym postępowaniu skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika – swojego syna. Oceniając podnoszoną przez skarżącą okoliczność dotyczącą braku doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia o rozprawie, czy "awiza" dotyczącego tej przesyłki, Sąd stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie. Z akt sprawy wynika, że w dniu 11 marca 2015r. doręczyciel próbował doręczyć pełnomocnikowi przesyłkę zawierającą zawiadomienie o rozprawie, ale nie zastano adresata, więc pozostawił "awizo" w skrzynce pocztowej. Ponownie bezskutecznie próbowano doręczyć przesyłkę w dniu 19 marca 2015r. Doręczyciel pozostawił pod adresem zamieszkania pełnomocnika powtórne "awizo". Pełnomocnik nie odebrał przesyłki, więc została ona zwrócona do Sądu w dniu 27 marca 2015r. z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 73 §1 i § 4 p.p.s.a. przesyłka została uznana za doręczoną prawidłowo i pozostawiona w aktach sądowych sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 26 marca 2015r. Argumentacja skarżącej łącząca niemożliwość złożenia w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z niemożliwością stawienia się na rozprawę, nie jest dla Sądu przekonująca, choćby z uwagi na treść art. 107 p.p.s.a. zgodnie z którym, nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, co pozwala przyjąć, iż ustawodawca nie nałożył co do zasady w zakresie stawiennictwa na rozprawę obowiązku, lecz prawo z którego można skorzystać. Zdaniem Sądu, pełnomocnik powinien dochować należytej staranności przy prowadzeniu spraw swojej mandantki, nawet jeżeli nie jest pełnomocnikiem profesjonalnym. Pełnomocnik mógł bowiem, a nawet powinien interesować się tokiem postępowania sądowego, dochowując należytej staranności i podejmując stosowne kroki w celu uchronienia mocodawcy m.in. przed skutkami niedochowania terminu, choćby poprzez uzyskanie telefonicznej informacji o stanie sprawy w Wydziale Informacji Sądowej tut. Sądu, czego nie uczynił. Okoliczność nierzetelnego wykonywania obowiązków nie może być uznana za brak winy w niedotrzymaniu ustawowych terminów. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (tak też SN w postanowieniu z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że nieobecność na rozprawie w sytuacji, gdy strona mogła dowiedzieć się o tym, że zapadł na niej wyrok, nie usprawiedliwia spóźnienia w złożeniu wniosku o przywrócenie terminu żądania doręczenia wyroku z uzasadnieniem (post. SN z dnia 2 czerwca 1997 r. I PKN 194/97, OSNP 1998, nr 2, poz. 45). W oparciu o powyższe - mając na względzie, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją zostanie uprawdopodobniony brak winy jego uchybieniu - należy stwierdzić, iż w niniejszym postępowaniu przesłanka warunkująca przywrócenie terminu z art. 87 § 2 P.p.s.a. nie została spełniona. Nie zachodziły też żadne przeszkody, aby pełnomocnik skarżącej nawiązał kontakt (np. telefoniczny) z Sądem I instancji w sprawie przebiegu postępowania, czy terminu wyznaczenia rozprawy. Brak elementarnej dbałości pełnomocnika skarżącej w tym zakresie nie może, więc świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, skutkiem czego negatywne skutki zaniedbań pełnomocnika obciążają skarżącą. Odmówić zatem nalazło przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 86 §1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w postanowieniu. /-/ E. Brychcy