II SA/Po 543/17

Dnia 8 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 roku sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia 30 sierpnia 2016r. nr [...] II SA/Po 543/17 Uzasadnienie W dniu 10 czerwca 2016r. Pan P. J. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego wskazując adres zamieszkania w [...] . W związku z powyższym Wójt Gminy D. przekazał w/w wniosek wraz z dokumentami Marszałkowi Województwa W. (Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w P.) w celu ustalenia czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w P. jako instytucja właściwa do realizacji zadań w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ustalił, iż w stosunku do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego Pana P. J. nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z powyższym Wójt Gminy D. po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym decyzją z dnia 30 sierpnia 2016r. nr [...] [...] odmówił Panu P. J. ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci. Swoje rozstrzygnięcie organ I instancji uzasadnił tym, że prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Pan P. J. złożył w terminie od niej odwołanie podając, że Marszałek Województwa W. udzielając odpowiedzi, czy w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego powołał się tylko na art 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, natomiast nie wziął pod uwagę Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE] nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE L z dn. 30.04.2004). Pan P. J. poinformował, że jest żołnierzem zawodowym, zatrudnionym przez Ministerstwo Obrony Narodowej i czasowo oddelegowanym do pracy w Dowództwie NATO na terenie [...], na podstawie kontraktu służbowego i nadal zatrudniony jest w Polsce, gdyż jego pracodawcą jest MON. Odwołujący wskazał, że podlega rozliczeniom podatkowym na terytorium RP, oraz że nie korzysta z żadnej formy wsparcia finansowego ani innego ze strony państwa [...]. Odwołujący podniósł ponadto zarzut nie uwzględniania faktu, że to Polska jest w pierwszej kolejności krajem zobowiązanym do wypłaty świadczeń rodzinnych i świadczenia wychowawczego. Odwołujący załączył do wniesionego odwołania decyzję ROPS II z 24.06.2016 r. Marszałka Województwa Z. przyznającą świadczenie wychowawcze na rzecz innego dziecka, którego rodzice zostali oddelegowani do [...] oraz decyzję z 2.06.2016 Marszałka Województwa D. również załatwiającą taki wniosek pozytywnie. Organ I instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionego odwołania podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 3.04.2017 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przedstawiając w uzasadnieniu istotne okoliczności faktyczne, które ustalił organ I instancji, a które są niesporne wskazano, że organ I instancji związany był ustaleniami poczynionymi przez Marszałka Województwa W. wyrażonymi w piśmie z dnia 14 lipca 2016r. nr [...] Marszałek Województwa W. pismem tym poinformował Wójta Gminy D., iż w stosunku do wniosku Pana P. J. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego z dnia 10 czerwca 2016r. nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z powyższym z uwagi na miejsce zamieszkania odwołującego Wójt Gminy D. właściwie odmówił mu przyznania świadczenia wychowawczego, gdyż zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim. Z kolei zgodnie z ust. 3 tego przepisu prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o - zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Podniesione przez odwołującego zarzuty dotyczą postępowania Marszałka Województwa W., dlatego też nie mogły zostać zbadane przez Kolegium, gdyż odwołanie zostało wniesione od decyzji Wójta Gminy D. a nie od rozstrzygnięcia Marszałka Województwa W.. Kolegium w niniejszym składzie wskazuje odwołującemu, że winien on skierować swój wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego do Marszałka Województwa W., gdyż ze względu na zaistniały stan faktyczny tj. miejsce zamieszkania odwołującego jest to organ właściwy do rozpatrzenia wniosku i wydania stosowanego rozstrzygnięcia, które będzie zaskarżalne w toku instancji. Na powyższą decyzję skargę do sądu złożył P. J. , a z jej treści należy wnosić, że domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Do skargi dołączono kolejną decyzję tym razem Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego z 28.02.2017 r., która zdaniem skarżącego w identycznym stanie faktycznym orzeka o przyznaniu świadczenia wychowawczego. W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że stawiane zarzuty dotyczą postępowania Marszałka Województwa W. dlatego nie mogą zostać zbadane przez Kolegium. W toku postępowania sądowoadministracyjnego Wójt Gminy D. nadesłał pismo Marszałka Województwa W. z 1.08.2107 r. kierowane do Ośrodka Pomocy Społecznej w D.. W piśmie tym napisano, że działając na podstawie art. 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 z późn zm.) Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w P. jako instytucja właściwa do realizacji zadań w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nawiązując do pisma [...] z dnia 29.06.2016r. oraz naszego pisma [...] z dnia 14.07.2016 r.; w związku z nowymi okolicznościami zaistniałymi po otrzymaniu późniejszej korespondencji ustalił, iż, w sprawie Pana P. J. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia 01.04.2016 r. do dnia 31.07.2017 r., a nie jak wcześniej ustalono - nie mają zastosowania. Na rozprawie sądowoadministracyjnej skarżący podtrzymał swoją skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 poz.1369 ), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w P. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy D. odmawiająca przyznania świadczenia wychowawczego na dzieci skarżącego, z tej racji, że skarżący z rodziną nie przebywa w Polsce a w [...]. Powyższe decyzje muszą zostać wyeliminowane z obrotu prawnego ponieważ naruszają zarówno przepisy procedury administracyjnej jak i przepisy prawa materialnego tj. ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ( Dz. U. z 2017 poz.1851 ) Z niespornych istotnych okoliczności faktycznych wynika, że skarżący zatrudniony w MON został oddelegowany do pełnienia służby za granicą w [...]. Stałe miejsce zamieszkania skarżącego i jego rodziny jest na terenie województwa wielkopolskiego, co sprawiło, że wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego złożył do Wójta [...], gdzie na stałe mieszka. Natomiast przepis art. 11. 1 cyt. ustawy stanowi, że Marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze: 1) pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego; 2) wydaje decyzje w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. 2. Marszałek województwa może, w formie pisemnej, upoważnić dyrektora, jego zastępcę lub innego pracownika regionalnego ośrodka polityki społecznej lub innego pracownika urzędu marszałkowskiego do załatwiania w jego imieniu spraw dotyczących realizacji świadczenia wychowawczego w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także do wydawania w tych sprawach decyzji. 3. Świadczenie wychowawcze przyznane decyzją wydaną przez marszałka województwa wypłaca organ właściwy. Natomiast przepis art. 16 cyt. ustawy stanowi . W przypadku gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa. 2. W przypadku przebywania osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. 3. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej lub pobytu turystycznego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. 4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, marszałek województwa ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. 5. W przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 11. 6. W przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. 7. W przypadku, o którym mowa w ust. 6, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu, a skierowanym do Ośrodka Pomocy Społecznej w D. skarżący domagał się ustalenia prawa do wspomnianego świadczenia. Jak wyjaśnił to w uzasadnieniu postanowienia w sprawie I OW 184/16 z 2.03.2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny organ właściwy winien przekazać wniosek do Marszałka województwa., który to organ jest wyłącznie właściwy do merytorycznego załatwienia sprawy. W toku niniejszego postępowania w związku z interpretacją przepisów dokonaną przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 lipca 2017 r. Marszałek Województwa W. skorygował swoje wcześniejsze stanowisko. W piśmie tym wyjaśniono bowiem, że osoba powołana lub odwołana ze służby w siłach zbrojnych lub służby cywilnej w Państwie Członkowskim podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego. Powyższa interpretacja sprawiła, że Marszałek Województwa W. skorygował swoje wcześniejsze stanowisko w tej sprawie i pismem z dnia 1.08.2017 r. powiadomił, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w stosunku do skarżącego od dnia 1.04.2016 r. do dnia 31.07.2017r. Wydane w sprawie decyzje organów zarówno drugiej jak i pierwszej instancji naruszają powyższe przepisy wobec czego muszą zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. To Marszałek Województwa W. jest właściwy dla rozpoznania wniosku P. J. o przyznanie świadczenia wychowawczego, wobec czego Ośrodek Pomocy Społecznej winien przekazać wszystkie dokumenty w tej sprawie do tego organu. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd na zasadzie art. 145 §1 pkt.1 lit. a i lit.c ustawy z 30.08.2002 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.