II SA/Po 548/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi L. i D.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. Stwierdza nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Znak [...], II. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. Zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu wpisu od skargi oraz kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ W.Batorowicz Decyzją z dnia [...] marca 2006r. Nr [...], na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (j. t. Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu nakazał L. i D.B. rozbiórkę budynku garażowego o wymiarach 4,92 x 2,82 m, budynku gospodarczego o wymiarach 3,42 x 4,00 m oraz przedsionka murowanego o wymiarach 1,60 x 1,70 m zlokalizowanych na posesji w L. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że inwestorzy nie wykonali obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004r. tj. nie przedstawili w wyznaczonym terminie zaświadczenia Burmistrza Miasta o zgodności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. L. i D.B. złożyli odwołanie od powyższej decyzji. Podnieśli, że powodem niespełnienia warunków postanowienia z [...] sierpnia 2004r. było długotrwałe oczekiwanie na wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W dniu [...] września 2004r. odwołujący się uzyskali informację o niemożliwości uzyskania zaświadczenia Burmistrza Miasta o zgodności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego terenu przy ul. [...]. W dniu [...] października 2004r. na wniosek L. i D.B. wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowego terenu. Burmistrz Miasta ustalił warunki zabudowy decyzją z dnia [...] stycznia 2005r., którą doręczono inwestorom w dniu [...] marca 2006r. Urząd Miasta nie przesłał wcześniej odwołującym się zawiadomienia o wydanej decyzji i w związku z tym nie mogli oni zlecić opracowania projektu budowlanego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] 2006r. Nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazano, że posadowienie przez inwestora wymienionych w decyzji obiektów stanowiło samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Wobec niewywiązania się z nałożonego postanowieniem z [...] sierpnia 2004r. obowiązku, organ zobligowany był do wydania decyzji o nakazie rozbiórki przedmiotowych obiektów budowlanych. Bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy jest decyzja Burmistrza Miasta z [...]stycznia 2005r. o warunkach zabudowy, gdyż inwestor, zgodnie z art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, zobowiązany był do przedłożenia w wyznaczonym terminie, decyzji o warunkach zabudowy ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania. W skardze od powyższej decyzji L. i D.B. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia skargi oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wskazano, że organy orzekające błędnie potraktowały pomieszczenie garażowe i gospodarcze jako dwa odrębne budynki, mimo iż powstały one na bazie jednego obiektu budowlanego. Pomieszczenia te posiadają wspólny dach i ścianę. W części garażowej przechowywane są narzędzia oraz materiały warsztatowe do pielęgnacji przydomowej zieleni co pozwala uznać, że posiada ona cechy budynku gospodarczego w myśl § 3 pkt rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Fakt parkowania w garażu samochodu nie wyklucza jego funkcji gospodarczej. Tym samym uznać należy, że inwestorzy przekształcili tymczasowy obiekt budowlany w wolnostojący parterowy budynek gospodarczy, na którego budowę ustawa nie wymaga pozwolenia na budowę. Ponadto tymczasowy obiekt budowlany postawiła osoba trzecia, która winna być adresatem ewentualnego nakazu rozbiórki. W niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania reguła dotycząca następców prawnych inwestorów, którzy uzyskując prawo własności nieruchomości, weszli w prawa i obowiązki wiążące się z tą nieruchomością. Skarżący nie są następcami prawnymi osoby, która wzniosła tymczasowy obiekt budowlany. Nie można wobec tego obarczać obowiązkiem rozbiórki osób nie ponoszących w tym względzie żadnej odpowiedzialności. Zdaniem skarżących budowa wiatrołapu (przedsionka) wynikała z wady konstrukcyjnej budynku. Jego budowa miała na celu wyeliminowanie skutków wadliwego zamontowania drzwi wejściowych i dlatego uznać należy powyższe prace jako remontowe. Prace takie zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 nie wymagają pozwolenia na budowę. W ocenie skarżących, postępowanie w sprawie nakazu rozbiórki przedmiotowych obiektów powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, a w jej następstwie pozwolenia na budowę. Skarżący podnieśli również, że w procesie legalizacji obiektów budowlanych kierowali się wskazówkami otrzymywanymi od pracowników Urzędu Miasta, Starosty oraz pisemną korespondencją z Powiatowym i Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego. Urzędnicy nie wskazali na brak możliwości prawnych przeprowadzenia procesu legalizacji samowoli budowlanej. Skarżący zostali zatem błędnie poinformowani o okolicznościach prawnych, które miały wpływ na ustalenia ich praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania przez co naruszono przepis art. 9 kpa. Ponadto organ I instancji naruszył art. 12 kpa poprzez opieszałość w wydaniu decyzji w przedmiocie rozbiórki obiektów. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 12 października 2006r. Sąd oddalił wniosek skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu stwierdził, że przedmiotowe obiekty powstały w wyniku rozbudowy drewnianej wiaty i pomieszczenia postawionego w związku z budową domu. Obiekty te są niewielkich rozmiarów i mają prosta formę konstrukcyjną, składają się bowiem z murowanych ścian i drewnianego dachu pokrytego gontem papowym. Dlatego zdaniem Sądu wykonanie decyzji o ich rozbiórce nie przyczyni się do powstania znacznej szkody. Po wykonaniu rozbiórki obiektów przywrócenie ich do stanu pierwotnego nie będzie utrudnione, tym bardziej, że w procesie budowlanym skarżący mogą zastosować inne materiały budowlane. Nie będzie zatem miało miejsca zagrożenie utratą przedmiotu. Wnioskiem złożonym do protokołu w trakcie rozprawy w dniu 12 stycznia 2007r. pełnomocnik skarżących wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, czy art. 45 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16.04.2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane są zgodne z art. 2, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (sygn. akt P 37/06). Postanowieniem, wydanym na rozprawie Sąd oddalił powyższy wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej wskazano. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) Sąd, rozpoznając sprawę, nie jest związany granicami skargi. Niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze Sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa oraz wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja – w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa - rażąco narusza prawo, co stanowi – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - podstawę stwierdzenia jej nieważności. Prowadząc postępowanie administracyjne organy zobowiązane są do przestrzegania przepisów materialnych, procesowych i ustrojowych. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 1986r. (sygn. akt SA/Wr 370/86) stwierdzić należy, iż z brzmienia art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie wynika, aby wadliwość miała dotyczyć tylko podstawy materialnoprawnej decyzji. Również rażące naruszenie przepisów prawa powołanego jako podstawa proceduralna rozstrzygnięcia jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji. W niniejszej sprawie organ odwoławczy rażąco naruszył przepis art. 129 § 2 oraz art. 134 kpa poprzez rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony na wniosek strony (wyrok NSA z 16.02.1998r., sygn. akt IV SA 727/96, Lex nr 43307). Wskazać należy, że decyzja organu I instancji z dnia [...] marca 2006r. zawierała błędne pouczenie w zakresie terminu do wniesienia odwołania. W decyzji wskazano bowiem, że stronom przysługuje prawo wniesienia odwołania w terminie 24 dni od dnia otrzymania decyzji. Stosownie zaś do treści przepisu art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. L. i D.B. odebrali decyzję organu I instancji w dniu 3 kwietnia 2006r. Jak wskazali w piśmie z dnia [...] czerwca 2006r. odwołanie wnieśli w dniu 25 kwietnia 2006r. tj. po 22 dni od dnia doręczenia im decyzji. Tym samym skarżący uchybili terminowi do wniesienia odwołania. Wskazać należy, iż organ odwoławczy zobowiązany był w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie od kwestionowanej przez stronę decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zgodnie bowiem z art. 134 kpa organ odwoławczy – w przypadku uchybienia terminu - zobowiązany jest, w drodze postanowienia, stwierdzić uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest, iż uchybienie terminu miało miejsce na skutek mylnego pouczenia stron o terminie wniesienia odwołania. Mylne pouczenie strony wprawdzie nie powinno jej szkodzić, gdy zastosowała się do tego pouczenia (art. 112 kpa), lecz nie wpływa ono na bieg ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia, który rozpoczyna swój bieg od daty ściśle określonej w przepisie (art. 129 § 2 kpa). Termin liczony w niniejszej sprawie od dnia doręczenia decyzji I instancji (3.04.2006r.) nie przedłużył się na skutek błędnego pouczenia. Fakt mylnego pouczenia mógł zaś stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z 21.12.2005r., sygn. akt I OSK 271/05, Lex nr 188813). Stosownie do art. 58 § 2 kpa warunkiem przywrócenia terminu jest między innymi złożenie wniosku, którego dotychczas w sprawie nie złożono. Termin do złożenia tego wniosku wynosi 7 dni i biegnie od dnia ustania przyczyny uchybienia. Skoro przyczyną uchybienia terminu przez L. i D.B. było błędne ich pouczenie, to termin do złożenia tego wniosku powinien biec od chwili prawidłowego pouczenia o terminie do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 kpa) oraz wniosku z art. 58 § 1 i 2 kpa. Identycznie wywiódł NSA w Warszawie w wyroku z dnia 21 grudnia 2005r. (I OSK 271/05; Lex nr 188813). W tej sytuacji merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy stanowi rażące naruszenie powołanych wyżej przepisów. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 oraz art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ W.Batorowicz MarK