II SA/Po 55/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 03 kwietnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący M. K. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 22 i 22v akt sąd.). Zgodnie bowiem z pouczeniem na k. 25 akt sąd., w którym tekst oznaczony "*" - niepotrzebną treść należy skreślić – skarżący skreślił tylko treść "częściowe zwolnienie od kosztów sądowych". Przyjąć zatem należy, że skarżący wniósł o prawo pomocy w całości. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF podał jedynie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz małoletnia córką. Posiada dom o powierzchni [...] m² w K., nie posiada innego majątku nieruchomego, wartościowych ruchomości, czy oszczędności. Nadto oświadczył, że żona jest bezrobotna i nie posiada żadnego majątku odrębnego, majątku takiego nie posiada także córka skarżącego. Podał, przy tym że uzyskuje jedynie dochody z prac dorywczych w kwocie około [...]zł miesięcznie. Wyszczególnił, że stałe wydatki to alimenty w kwocie [...] zł oraz rachunki [...] zł. miesięcznie. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wezwanie skierowane do pełnomocnika skarżącego zostało skutecznie doręczone, ale pozostało bez odpowiedzi. Skarżący został zobowiązany przede wszystkim do podania wszystkich jego źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (żony) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oraz do poparcia twierdzeń dokumentami (PIT, CIT). Wezwano do podania, czy prowadzona jest działalność gospodarcza, jeżeli tak, to z jakim wynikiem finansowym. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący nabył przedmiotową nieruchomość po wydaniu decyzji organu administracji I instancji z 9 maja 2016r., sprawa dotyczy natomiast nakazu rozbiórki m.in. części budynku warsztatowego, garażowego i wiaty. Ustalenie wszystkich aktualnych rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje skarżący i jego rodzina oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącego w zakresie przyznania prawa pomocy. Nadto wezwano skarżącego do przedłożenia wyciągów z rachunku bankowego za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie rozporządza. Zobowiązano też skarżącego do podania szczegółowych informacji o posiadanych nieruchomościach i samochodach. Wymagane jest również podanie spisu kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny, co również pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi rzeczywiście dysponuje. Skarżący zadeklarował bowiem dochody w kwocie [...]zł, netto miesięcznie, przy czym same zobowiązanie z tytułu alimentów i opłaty rachunków wynosi łącznie [...] zł. miesięcznie. Niewiarygodne jest, zatem oświadczenie skarżącego, że pozostałe konieczne koszty utrzymania trzyosobowej rodziny wynoszą jedynie [...] zł. miesięcznie. Skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi, nie złożył żadnych oświadczeń, nie przedłożył także dokumentacji źródłowej, co do jego sytuacji finansowej i majątkowej. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz stanu rodziny. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej rzeczywistego braku zdolności do poniesienia kosztów postępowania sądowego chociażby w części. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać go chociażby na uiszczenie najniższych kosztów sądowych. Wyjaśnienia i sprecyzowania wymagało zatem, jakie rzeczywiście skarżący uzyskuje dochody, jakie ponosi koszty swojego utrzymania i całej rodziny. Tym bardziej, że z akt sprawy wynika, że skarżący w 2016r, nabył nieruchomość, której dotyczy niniejsza sprawa. Wobec powyższego opierając się o treść formularza przyjąć należy, że złożone w nim oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i realnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej skarżącego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego i jego rodziny, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, należało wniosek skarżącego w zakresie kosztów sądowych oddalić. Nadto skarżący aktualnie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Pełnomocnictwo jest skuteczne i nie zostało wypowiedziane. Zgodnie z istotą prawa pomocy niezasadne jest, zatem ustanowienie dla skarżącego kolejnego profesjonalnego pełnomocnika, tym razem z urzędu. Skarżący jest skutecznie reprezentowany i jego prawa zabezpieczone. Wobec powyższego, oddalić należało także i wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska