II SA/Po 563/17

Dnia 8 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I.K. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 kwietnia 2018 roku, sygn. akt II SA/Po 563/17 w sprawie ze skargi I.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy /-/ E. Brychcy Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2018 roku starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśniono, że referendarz sądowy już wcześniej odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 21, k. 97). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dwukrotnie utrzymał zaskarżone postanowienia referendarza sądowego w mocy (k. 36, 109). Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie został rozpoznany w oparciu o treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2017 r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a."). Wnioskodawca nie przedstawił jednak rzetelnie swojej sytuacji majątkowej. Kolejne ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej nie pozwalały jednoznacznie wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. W takiej sytuacji ponowne żądanie przyznania prawa pomocy nie aktualizowało obowiązku w zakresie ponownego wzywania do uzupełniania informacji dotyczących jego bieżącej sytuacji. W konsekwencji umorzono postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od wyżej wspomnianego postanowienia wnioskodawca podniósł, że błędnie ustalono stan faktyczny i nie ustalono rzeczywistej sytuacji majątkowej. W ocenie wnioskodawcy wszystkie dane zawarte we wniosku nie były zgodne z prawdą. Stosownie do treści art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak jednoznacznie wynika z treści art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. To na skarżącym spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie w zakresie przyznania stronie prawa pomocy zależy od tego, czy strona wykaże istnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 §2 p.p.s.a. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 886/14, LEX nr 1634804). Takich okoliczności, jak słusznie wskazał referendarz, wnioskodawca nie wskazał. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 1166/12, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 316/14, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl). Wnioskodawca pomimo wezwania nie przedstawił żadnych nowych informacji ani wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej, które umożliwiałyby przyznanie prawa pomocy. Takich okoliczności nie przedstawiono również wnosząc sprzeciw od postanowienia referendarza, co uniemożliwiło ustalenie sytuacji majątkowej skarżącego oraz zmianę wcześniejszego rozstrzygnięcia. Referendarz trafnie zwrócił uwagę, że kolejne ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej nie pozwalają jednoznacznie wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. Złożenie ponownego żądania przyznania prawa pomocy ma ten skutek, że zbędne jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie przedstawia informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej i osobistej, to należy przyjąć, że brak jest ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o pogorszeniu się sytuacji majątkowej strony postępowania. Z uwagi na to, że wnioskodawca nie uczynił zadość wskazanym wymogom w kolejnym wniosku o prawo pomocy, referendarz sądowy nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia, aniżeli postanowienie o umorzeniu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takiej sytuacji rozpoznanie kolejnego żądania przyznania prawa pomocy o tożsamej treści jak prawomocne rozstrzygnięcie wniosku o prawo pomocy, stało się niemożliwe (postanowienie NSA z dnia [...] czerwca 2016 roku, sygn. akt II GZ [...]). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. /-/ E. Brychcy