II SA/Po 567/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-11-06
Skład orzekający: Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Wiesława Batorowicz, Paweł Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy usunięcie drzew z terenu użytkowanego wieczysto, który nie jest własnością zgłaszającego, ale jest porośnięty starodrzewem i ma służyć zmianie sposobu użytkowania terenu w granicach administracyjnych miasta, stanowi przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, wymagające uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew?Ratio decidendi
Usunięcie zwartego starodrzewu z terenu, który faktycznie stał się zadrzewieniem/lasem (nawet jeśli w ewidencji gruntów widnieje jako grunty orne), o powierzchni co najmniej 0,10 ha, w granicach administracyjnych miasta, w celu zmiany sposobu użytkowania terenu (np. pod zabudowę), wypełnia definicję wylesienia jako przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. W takim przypadku niezbędne jest uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzew, a zgłoszenie nie jest wystarczające.Stan faktyczny
R. G., użytkownik wieczysty nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, zgłosił zamiar usunięcia 23 drzew rosnących na tej nieruchomości w celu budowy budynku mieszkalnego i wyznaczenia dojazdu. Burmistrz wniósł sprzeciw, uznając, że zgłoszenie dotyczy drzew objętych obowiązkiem uzyskania zezwolenia, wskazując na obecność gniazd lęgowych, potencjalne "wylesienie" oraz fakt, że zgłaszający nie jest właścicielem nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję Burmistrza w mocy, opierając się głównie na braku prawa własności zgłaszającego. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji SKO, Kolegium ponownie utrzymało w mocy sprzeciw Burmistrza, tym razem uznając, że planowana wycinka stanowi "wylesienie" i jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2025 roku sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 30 maja 2025 r., nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zamiaru usunięcia drzew oddala skargę
Pismem z dnia 23 lutego 2024 r. R. G. (dalej jako: "strona") zgłosił do Burmistrza [...] (dalej jako: "Burmistrz" lub "organ pierwszej instancji") zamiar usunięcia drzew (25 sztuk), rosnących na terenie nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej nr ewid. [...], na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą. W treści tego pisma wskazano, że robinie akacjowe ze względu na swój stan zagrażają bezpieczeństwu ludzi oraz linii energetycznej znajdującej się na terenie działki, zaś pozostałe drzewa kolidują z funkcjonalnością działki, tj. rosną w ciągu dojazdu od ul. [...] do zasadniczej części działki, nadto wykraczają swoimi konarami poza granice działki o nr ewid. [...]. Do pisma załączono mapkę określającą przybliżone usytuowanie drzew na nieruchomości.
Z uproszczonego wypisu z rejestru gruntów wynika, że działka o nr ewid. [...] jest własnością Skarbu Państwa, ma powierzchnię 0,1623 ha, stanowią ją grunty orne oznaczone w rejestrze symbolem RV. R. G. jest użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości.
W wyniku przeprowadzonych w dniu 8 marca 2024 r. oględzin miejsca zamierzonego usunięcia drzew zweryfikowano ich lokalizację oraz pomierzono ich obwody. Na tej podstawie ustalono, że ostatecznie zgłoszeniu usunięcia podlegają 23 drzewa, tj. kolejno: klon zwyczajny (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 129 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 186 cm), klon zwyczajny (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 195 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 256 cm), kasztanowiec pospolity (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 120 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 140 cm), kasztanowiec pospolity (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 87 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 114 cm), robinia akacjowa (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 132 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 220 cm), robinia akacjowa (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 132 cm i 148 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 287 cm), jodła jednobarwna (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 108 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 136 cm), jodła jednobarwna (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 63 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 78 cm), kasztanowiec pospolity (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 86 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 127 cm), jodła jednobarwna (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 93 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 120 cm), kasztanowiec pospolity (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 142 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 192 cm), klon zwyczajny (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 187 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 237 cm), klon zwyczajny (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 90 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 108 cm), robinia akacjowa (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 195 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 238 cm), robinia akacjowa (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 178 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 250 cm), robinia akacjowa (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 195 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 270 cm), robinia akacjowa (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 243 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 294 cm), robinia akacjowa (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 147 cm i 143 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 250 cm), jodła jednobarwna (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 110 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 126 cm), kasztanowiec pospolity (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 232 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 360 cm), klon jesionolistny (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 98 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 150 cm), klon jesionolistny (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 116 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 160 cm), klon jesionolistny (obwód pnia mierzony na wys. 130 cm = 187 cm, obwód pnia mierzony na wys. 5 cm = 210 cm). Ponadto ustalono, że na drzewach oznaczonych nr [...] występują gniazda lęgowe w ilości 2 sztuk. Jako przyczynę usunięcia drzew wskazano zmianę sposobu zagospodarowania terenu – budowa budynku mieszkalnego i wyznaczenie dojazdu do niego. Z przeprowadzonych oględzin sporządzono protokół, znak: [...], do którego załączono mapkę oraz fotografie drzew.
Decyzją z dnia 19 marca 2024 r., znak: [...] Burmistrz wniósł sprzeciw w sprawie zamiaru usunięcia zgłoszonych drzew, rosnących na nieruchomości przy ul. [...] w G., oznaczonej nr ewid. [...], obręb G., stanowiącej własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym Pana R. G.. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że wizja lokalna wykazała, iż na przedmiotowym terenie występuje starodrzew, ustalono donośne odgłosy ptaków oraz w obrębie drzew z gatunku klon zwyczajny i robinia akacjowa (nr [...] i nr [...] – nr drzewa wg załącznika oraz mapy) dwa gniazda lęgowe. Na tej podstawie stwierdził, że zgłaszane drzewa objęte są obowiązkiem uzyskania zezwolenia. Dalej, powołując się na treść § 6 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2183) w zw. z art. 52 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1478), Burmistrz podniósł, że obowiązuje zakaz niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd. Zezwolenie na czynności podlegające powyższym zakazom wydaje Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], a występuje o nie wnioskodawca. W rozstrzygnięciu podkreślono także, że zgłaszający zamiar usunięcia drzew ma w użytkowaniu wieczystym przedmiotową nieruchomość, w związku z tym – na podstawie art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody – ma obowiązek uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew. Dodatkowo organ pierwszej instancji wskazał, że planowana wycinka drzew obejmować będzie teren niezabudowany, oznaczony w ewidencji gruntów jako grunty orne RV, o powierzchni 0,1623 ha, porośnięty w większości gęsto starodrzewem. Z kolei w przyszłości na tym terenie planowana jest budowa budynku z przeznaczeniem na cele mieszkalne, bez związku z działalnością gospodarczą a niektóre z ww. drzew kolidują z wyznaczeniem ciągu dojazdu do planowanego budynku. Wobec powyższego Burmistrz wskazał, że w tej kwestii mamy do czynienia z "wylesieniem" jako procesem zmniejszania udziału terenów zadrzewionych, ujętych w ewidencji gruntów jako tereny rolne, grunty orne, łąki i pastwiska, w ogólnej powierzchni danego obszaru.
Tego typu wylesienie, dotyczące powierzchni zadrzewionej, mające na celu zmianę sposobu użytkowania terenu w granicach administracyjnych miast stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 88 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839) , dlatego wycinka powinna być poprzedzona uzyskaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Pismem z dnia 2 kwietnia 2024 r. strona wniosła odwołanie od wyżej opisanej decyzji żądając jej uchylenia w całości oraz umorzenia postępowania. Rozstrzygnięciu temu zarzucono naruszenie:
- art. 6, art. 75, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1572, dalej jako "K.p.a.");
- art. 83f ust. 8, art. 83f ust. 15 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędną interpretację i zastosowanie wyrażające się w uznaniu, iż zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew objęte jest obowiązkiem uzyskania zezwolenia;
- § 6 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r, w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt w związku z art. 52 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody poprzez bezpodstawne zastosowanie;
- § 3 ust. 1 pkt 88 ppkt d) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko poprzez błędną wykładnię i zastosowanie.
Decyzją z dnia 19 czerwca 2024 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium" lub "organ drugiej instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że R. G. zamierza usunąć przedmiotowe drzewa na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, jednakże drzewa te nie rosną na nieruchomości będącej jego własnością, albowiem jest on jedynie użytkownikiem wieczystym ww. nieruchomości należącej do Skarbu Państwa. Kolegium stwierdziło tym samym, że strona nie będąc właścicielem ww. nieruchomości nie kwalifikuje się na zastosowanie wyjątku od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie rosnących na niej drzew. Brak legitymowania się prawem własności nieruchomości z której zamierza się usunąć drzewo oznacza, że nie jest spełniona przesłanka wynikająca z art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody, a tym samym tak dokonane zgłoszenie dotyczy usunięcia drzewa objętego obowiązkiem uprzedniego uzyskania zezwolenia organu. Słusznie zatem w ocenie Kolegium organ pierwszej instancji uznał, że R. G. – zgłaszający zamiar usunięcia drzew, zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody, ma obowiązek uzyskać zezwolenie organu na ich usunięcie. Z tej też przyczyny wniesienie sprzeciwu na podstawie art. 83f ust. 15 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody było uzasadnione.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w treści odwołania Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie zbadanie gatunku ptaków zamieszkujących gniazda ptasie oraz ustalenie czy na przedmiotowym terenie występują odgłosy ptaków, nie ma znaczenia bowiem przedmiotowy sprzeciw Burmistrza jest uzasadniony z powodu braku posiadania przez R. G. prawa własności nieruchomości, z której zamierza usunąć drzewa. Zbadanie ww. okoliczności nie spowoduje zasadności dokonanego przez stronę zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew z nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], obręb G.. Organ drugiej instancji stwierdził jednocześnie, że nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji, iż w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z "wylesieniem" jako procesem zmniejszania udziału terenów zadrzewionych ujętych w ewidencji gruntów jako tereny rolne, grunty orne, łąki i pastwiska w ogólnej powierzchni danego obszaru. Jednakże kwestia ta nie ma wpływu na wydane rozstrzygnięcie.
Na powyższą decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. G. (dalej jako: "skarżący"). W wyniku jej rozpoznania, wyrokiem z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Po 586/24 uchylono zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd uznał, że oparcie się przez Kolegium wyłącznie na literalnej wykładni przepisu art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody, gdy ze zgłoszeniem występuje użytkownik wieczysty, było niewystarczające i wymagało od organu zastosowania reguł wykładni funkcjonalnej i celowościowej, w szczególności ze względu na omówione szeroko przez Sąd podobieństwo pozycji prawnej użytkownika wieczystego nieruchomości do prawa własności. Ponadto w swoich rozważaniach organ drugiej instancji ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia, że pozostawanie w stosunku użytkowania wieczystego a priori pozbawia skarżącego możliwości skorzystania z trybu art. 83f ust. 3a ustawy o ochronie przyrody, nie odniósł się w dostateczny sposób do pozostałych dwóch wskazanych przez Burmistrza przesłanek, a były one przedmiotem zarzutów odwołania R. G.. Sąd uznał więc, że skarga wywiedziona przez R. G. jest zasadna, a na obecnym etapie nie jest jeszcze możliwe przesądzenie, czy w sytuacji skarżącego ziściły się wszystkie przesłanki umożliwiające mu wycięcie wskazanych we wniosku drzew na podstawie zgłoszenia. Po stronie organu odwoławczego pozostają bowiem do rozważenia pozostałe dwie kwestie, które organ pierwszej instancji uznał za istotne w kontekście wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia skarżącego.
Zawiadomieniem z dnia 31 marca 2025 r. Kolegium poinformowało stronę o wszczęciu postępowania w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o sygn. akt II SA/Po 586/24 z dnia 23 stycznia 2025 r. Natomiast postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2025 r. organ drugiej instancji poinformował stronę o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie z uwagi na konieczność dokonania dodatkowych czynności procesowych oraz o nowym terminie załatwienia niniejszej sprawy.
Decyzją z dnia 30 maja 2025 r., znak: [...] Kolegium ponownie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ drugiej instancji stwierdził za zapadłym wcześniej w tej sprawie wyrokiem tut. Sądu, że wniesienie przez Burmistrza sprzeciwu w sprawie zamiaru usunięcia przez R. G. zgłoszonych drzew, rosnących na nieruchomości przy ul. [...] w G., stanowiącej działkę nr [...], z uwagi na okoliczność, iż strona nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, lecz ma ją w użytkowaniu wieczystym, było nieuzasadnione. Uzasadnionym jest jednak twierdzenie organu pierwszej instancji, że wycięcie drzew prowadziłoby do tzw. wylesienia. W tym zakresie wskazano, że planowana wycinka drzew obejmować będzie teren niezabudowany, oznaczony w ewidencji gruntów jako grunty orne RV, o pow. 0,1623 ha, porośnięty w większości gęsto starodrzewem. Z protokołu z oględzin miejsca zamierzonego usunięcia drzew w ilości 23 sztuk, rosnących na nieruchomości przy ul. [...] w G. stanowiącej działkę nr [...], przeprowadzonych w dniu 8 marca 2024 r., wynika, iż przyczyną usunięcia ww. drzew jest zmiana sposobu zagospodarowania terenu w związku z planowaną w przyszłości budową budynku mieszkalnego i wyznaczeniem dojazdu do niego. Powyższe okoliczności pozwalają na przyjęcie, iż w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z "wylesieniem" ww. nieruchomości, jako procesem zmniejszenia udziału terenów zadrzewionych – ujętych w ewidencji gruntów jako grunty orne – w ogólnej powierzchni danego obszaru. Wylesienie, dotyczące powierzchni zadrzewionej, mając na celu zmianę sposobu użytkowania terenu w granicach administracyjnych miast, stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 88 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Kolegium stwierdziło przy tym, że "wylesienie" z uwagi na brak definicji legalnej tego pojęcia rozumieć należy z uwzględnieniem jego potocznego znaczenia, jako procesu zmniejszania udziału terenów zadrzewionych – ujętych w ewidencji gruntów jako tereny rolne, grunty orne, łąki i pastwiska – w ogólnej powierzchni tego obszaru. Dotyczy ono terenów zadrzewionych niezależnie od ich powierzchni i musi mieć na celu zmianę sposobu użytkowania tego terenu. Wobec powyższego za słuszne należy uznać uzyskanie zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew. Uznając zasadność tego argumentu przedstawionego przez Burmistrza, Kolegium uznało za niecelowe odnoszenie się do ostatniego z argumentów przedstawionych w decyzji organu pierwszej instancji.
Pismem z dnia 30 czerwca 2025 r. R. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wyżej opisaną decyzję Kolegium, zarzucając jej naruszenie:
- art. 15 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez niewłaściwą i wadliwą ocenę materiału dowodowego skutkujące bezpodstawnym pozbawieniem skarżącego prawa do swobodnego korzystania i dysponowania swoją własnością;
- art. 79 § 1-2 K.p.a. w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody poprzez błędną interpretację i zastosowanie;
- § 3 ust. 1 pkt 88 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko poprzez błędną wykładnię i zastosowanie;
- art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody poprzez pozbawienie skarżącego prawa do swobodnego korzystania i dysponowania swoją własnością.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Kolegium nie dokonało wykładni pojęcia "wylesienia". Z protokołu znak: [...] nie wynika, aby wskazane drzewa położone były na łącznej zwartej powierzchni porośniętej roślinnością leśną taką jak krzewy, czy runo leśne, zatem ustalenia faktyczne nie wskazują na możliwość "wylesienia". Całość obszaru działki nr [...] wynosi 0,1623 ha, a obszar zadrzewienia jest znacząco mniejszy i nie przekracza 0,10 ha. W ocenie skarżącego wylesieniu podlegać może jedynie obszar leśny, a z takim nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W treści pisma przedstawiło ponownie swoje rozważania, wskazując że podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2025 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 19 marca 2024 r., znak: [...] wnosząca sprzeciw w sprawie zamiaru usunięcia zgłoszonych drzew, rosnących na nieruchomości przy ul. [...] w G., oznaczonej nr ewid. [...], obręb G., stanowiącej własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym R. G..
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stanowią przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej jako: "ustawa" albo "u.o.p.").
Jak wskazano we wcześniej wydanym w tej sprawie orzeczeniu, w rozdziale 4 u.o.p. ustawodawca uregulował zasady ochrony terenów zielonych i zadrzewień, wprowadzając co do zasady warunek uzyskania zgody właściwego organu na wycięcie drzew lub krzewów. Usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części następuje co do zasady po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Zezwolenie to wydawane jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, a w niektórych przypadkach przez wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 83 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 83a ust 1 u.o.p.). Powyższa zasada przewiduje wyjątki, które uregulowane zostały w art. 83f ust. 1 u.o.p. Zgodnie z 83f ust. 3 u.o.p. zgoda nie jest wymagana dla drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W tym przypadku właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza: 1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego; 2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego; 3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew (art. 83f ust. 4 u.o.p.).
W myśl art. 83f ust. 8 u.o.p. po dokonaniu oględzin organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1 u.o.p., w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie. Zgłoszenie zamiaru wycięcia drzewa nie oznacza zatem, że właściciel nieruchomości będzie uprawniony do jego wycięcia, gdyż organ może wnieść sprzeciw w określonych w ustawie przypadkach (art. 83f ust. 14 u.o.p.). Zgodnie z art. 83f ust. 15 pkt 1 u.o.p. organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, wnosi sprzeciw jeżeli zgłoszenie dotyczy usunięcia drzewa objętego obowiązkiem uzyskania zezwolenia na usunięcie.
Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 83f ust. 14 u.o.p. oznacza, że wniesienie sprzeciwu we wskazanych tam przypadkach ma charakter fakultatywny. Z kolei brzmienie art. 83f ust. 15 u.o.p. jest stanowcze. Organ obligatoryjnie wnosi sprzeciw w sytuacji stwierdzenia, że wymagane było uzyskanie zezwolenia do wycięcia drzewa lub w przypadku nieuzupełnienia zgłoszenia w trybie określonym w ust. 9.
Z taką też sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z akt sprawy, Burmistrz wniósł sprzeciw w sprawie zamiaru usunięcia przez skarżącego zgłoszonych drzew, rosnących na nieruchomości przy ul. [...] w G., stanowiącej działkę nr [...], powołując się na przesłankę art. 83f ust. 15 pkt 1 u.o.p. Organ pierwszej instancji wskazał na trzy powody wniesienia sprzeciwu: po pierwsze wskazał na występowanie gniazd lęgowych ptaków na dwóch drzewach; po drugie uznał, że działanie skarżącego prowadzić będzie do tzw. wylesienia, a po trzecie ustalił, że zgłaszający zamiar usunięcia drzew nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, lecz ma ją w użytkowaniu wieczystym, a więc do wycięcia drzew wymagane jest uzyskanie zezwolenia.
Ponownie rozpoznając sprawę organ drugiej instancji przyjął, za wyrokiem tut. Sądu, że okoliczność posiadania przez skarżącego nieruchomości na której znajdują się drzewa zgłoszone do usunięcia w użytkowaniu wieczystym nie mogła stanowić powodu do wniesienia przez Burmistrza sprzeciwu. Kolegium rozważyło więc drugą z przedstawionych przez organ pierwszej instancji przesłanek stwierdzającą, że działanie skarżącego prowadzić będzie do wylesienia.
W tym miejscu poczynić należy kilka uwag odnoszących się do okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie, które Sąd uznaje za własne ustalenia faktyczne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że działka nr [...], obręb G. oznaczona jest w ewidencji gruntów jako grunt orny RV, o pow. 0,1623 ha, na którym w wyniku prowadzonego postępowania potwierdzono obecność drzew, które podlegać mają wycince. Poza sporem pozostaje także okoliczność, że usunięcie drzew nie ma na celu prowadzenia działalności gospodarczej, a skarżący zgłasza zamiar ich usunięcia w związku z planowanym pobudowaniem na wskazanym terenie zabudowy mieszkalnej. Wskazane powyżej okoliczności są, w ocenie Sądu kluczowe dla rozwiązania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu prawnego.
Kolejną istotną okolicznością, którą należy mieć na uwadze rozpoznając niniejszą sprawę jest fakt, iż w niniejszej sprawie zapadło wcześniej orzeczenie, które wiąże Sąd w niniejszym składzie na podstawie art. 171 P.p.s.a. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 P.p.s.a. wskazują motywy. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia13 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 1997/20, Baza NSA).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że poczynione przez Kolegium rozważania realizują ocenę prawną wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt 586/24, posiłkując się przedstawionymi przez Sąd rozważaniami dotyczącymi istoty użytkowania wiecznego. Sąd jednak w powołanym orzeczeniu nakazał organowi drugiej instancji zbadanie pozostałych przesłanek odmowy wskazanych przez Burmistrza. Cyt. "Po stronie organu odwoławczego pozostają bowiem do rozważenia pozostałe dwie kwestie, które organ I instancji uznał za istotne w kontekście wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia skarżącego".
Kolegium w zaskarżonej decyzji odstąpiło od zbadania ostatniego powodu wniesienia sprzeciwu, tj. występowania gniazd lęgowych na dwóch ze zgłoszonych do wycinku drzew. O ile takowe działanie organu może być postrzegane w kategoriach naruszenia zasady dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.) to jednak naruszenie powyższe nie miało wpływu na wynik sprawy. Sąd podziela bowiem stanowisko organu odwoławczego, że planowana wycinka drzew stanowi przedsięwzięcie, które potencjalnie może oddziaływać na środowisko, co powoduje, że niemożliwym jest skorzystanie z uproszczonej formy wycinki drzew, jaką jest zgłoszenie, a niezbędne staje się uzyskanie stosownej decyzji.
Stosownie do treści § 3 pkt 88 ppkt d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko do przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko zalicza się zmianę lasu, innego gruntu o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokrytego roślinnością leśną - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub nieużytku na użytek rolny lub wylesienie mające na celu zmianę sposobu użytkowania terenu w granicach administracyjnych miast. Innymi słowy, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach może być wymagana dla przedsięwzięć polegających na wylesieniu terenu znajdującego się w granicach administracyjnych miast, stanowiących las, nieużytek lub inny grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryty roślinnością leśną (drzewa, krzewy, runo) w wyniku którego dochodzi do zmiany sposobu użytkowania terenu (np. pod zabudowę).
Przenosząc treść powyższego przepisu do niniejszej sprawy zauważyć należy, że planowana wycinka drzew obejmować będzie teren niezabudowany, oznaczony w ewidencji gruntów jako grunty orne RV, o pow. 0,1623 ha, porośnięty w większości gęsto starodrzewem. Z protokołu z oględzin miejsca zamierzonego usunięcia drzew w ilości 23 sztuk, rosnących na nieruchomości przy ul. [...] w G. stanowiącej działkę nr [...], przeprowadzonych w dniu 8 marca 2024 r., wynika, iż przyczyną usunięcia ww. drzew jest zmiana sposobu zagospodarowania terenu w związku z planowaną w przyszłości budową budynku mieszkalnego i wyznaczeniem dojazdu do niego.
Sąd zauważa, że § 3 pkt 88 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko do przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko wskazuje, że przepis ten znajduje zastosowanie w stosunku do lasu lub innego gruntu pokrytego roślinnością leśną - drzewami i krzewami oraz runem leśnym. Mimo że w ewidencji gruntów teren widnieje jako RV (grunty orne), przepis ten odnosi się do rzeczywistego stanu przyrody. Skoro bezspornie ustalono, że działka jest porośnięta "w większości gęsto starodrzewem", a protokół z oględzin potwierdza obecność 23 drzew, świadczy o tym, że nastąpiła tam sukcesja naturalna. Grunt orny przestał być użytkowany rolniczo i stał się "innym gruntem pokrytym roślinnością leśną", przy czym dla powyższego stwierdzenia wystarczające jest w ocenie Sądu jego zalesienie. Nie ma konieczności, jak chce tego skarżący – ustalenia, czy na gruncie znajdują się też krzewy lub runo leśne.
Idąc dalej, § 3 pkt 88 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko do przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko dotyczy terenu o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha. W przedmiotowej sprawie powierzchnia działki wynosi 0,1623 ha, co oznacza, że warunek powierzchniowy został spełniony bezspornie. Termin "zwarta powierzchnia" jest tu kluczowy – skoro działka jest, jak ustalono w czasie czynności kontrolnych, a co potwierdza dokumentacja fotograficzna, "w większości" porośnięta gęsto, to tworzy jeden ekosystem, a nie pojedyncze, rozrzucone drzewa.
Wreszcie okolicznością bezsporną pozostaje, że planowane przedsięwzięcie ma zostać zrealizowane jest w granicach administracyjnych miast, a jego rezultatem będzie zmianę sposobu użytkowania terenu.
Konkludując stwierdzić należy, że usunięcie zwartego starodrzewu z terenu, który stał się faktycznym zadrzewieniem/lasem, wypełnia definicję wylesienia, rozumianego jako proces zmniejszenia udziału terenów zadrzewionych – ujętych w ewidencji gruntów jako grunty orne – w ogólnej powierzchni danego obszaru. Wylesienie, dotyczące powierzchni zadrzewionej, mając na celu zmianę sposobu użytkowania terenu w granicach administracyjnych miast, stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 88 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Sąd podziela przy tym stanowisko, że "wylesienie" z uwagi na brak definicji legalnej tego pojęcia rozumieć należy z uwzględnieniem jego potocznego znaczenia, jako procesu zmniejszania udziału terenów zadrzewionych – ujętych w ewidencji gruntów jako tereny rolne, grunty orne, łąki i pastwiska – w ogólnej powierzchni tego obszaru. Dotyczy ono terenów zadrzewionych niezależnie od ich powierzchni i musi mieć na celu zmianę sposobu użytkowania tego terenu. Wobec powyższego za słuszne należy uznać uzyskanie zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew przed ich wycinką, a organ odwoławczy w sposób wystarczający przedstawił wzajemne powiązania pomiędzy postępowaniem w sprawie wycięcia drzew, uregulowanym w ustawie o ochronie przyrody, a przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, wskazanym w rozporządzeniu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło