II SA/Po 570/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. K. na czynność Komendanta Komisariatu Policji [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy postanawia 1. odrzucić skargę, 2. odmówić T. K. przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. T. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na czynność Komendanta Komisariatu Policji [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8)bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Kognicji sądów administracyjnych nie podlegają sprawy inne, niż opisane powyżej, przy czym muszą to być sprawy, w których działania organów administracji charakteryzują się wskazanymi cechami stosunku administracyjnoprawnego. Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia (postanowienie WSA w Warszawie z 5. listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1852/20). Podkreślić należy, że "działanie organów administracji publicznej (podmiotów wykonujących zadania publiczne), którego nie można sklasyfikować jako jednej z form wskazanych w art. 3 § 2, § 2a i § 3 P.p.s.a., nie podlega kontroli sądowej, a podjęte próby jej zainicjowania poprzez złożenie skargi nie mogą być skuteczne. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej, gdzie Skarżący przedmiotem skargi uczynił skierowane do niego pismo informacyjne" (postanowienie WSA w Rzeszowie z 4. września 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 786/20). W niniejszej sprawie skarżący jednoznacznie oświadczył, iż jego wniosek o udostępnienie akt sprawy nie stanowił wniosku o informację publiczną, a wyłącznie wniosek o dostęp do akt sprawy. Tym samym rozstrzygnąć należy, czy w niniejszej sprawie Komendant Komisariatu Policji działał w charakterze organu administracji publicznej i czy prowadził jakiekolwiek postępowanie administracyjne, w którym na mocy art. 73 k.p.a strona ma mieć zagwarantowane prawo do wglądu akt, a organ odmawiając ich udostępnienie winien wydać postanowienie, na które stronie służy zażalenie. Dokonując powyższej oceny wskazać należy, iż zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360) policja wykonuje również czynności na polecenie sądu, prokuratora, organów administracji państwowej i samorządu terytorialnego w zakresie, w jakim obowiązek ten został określony w odrębnych ustawach. Takim przepisem jest art. 105 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.) jednostki sektora finansów publicznych, w tym sądy, Policja, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i organy administracji publicznej, a także kuratorzy sądowi, pracodawcy, podmioty wykonujące działalność leczniczą, przedszkola, szkoły, placówki, poradnie i ośrodki, o których mowa w art. 2 pkt 1-8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017r. poz. 59 i 949), szkoły wyższe, organizacje pozarządowe, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 tej ustawy są obowiązani niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku kierownika ośrodka pomocy społecznej lub pracownika socjalnego udostępnić informacje, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia o przyznaniu lub wysokości świadczeń z pomocy społecznej, dla ustalenia wysokości odpłatności za świadczenia z pomocy społecznej lub dla weryfikacji uprawnień do świadczeń z pomocy społecznej, wysokości tych świadczeń lub odpłatności za te świadczenia. Na mocy powyższej regulacji Policja do której zwróci się kierownik ośrodka pomocy społecznej, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, obowiązana jest do udzielenia stosownych informacji. W tym miejscu podkreślić należy, iż samo wysłanie zapytanie na podstawie ustawy o pomocy społecznej nie oznacza, że podmiot obowiązany do udzielenia odpowiedzi na to zapytanie staje się organem administracji publicznej. Należy podkreślić, iż samego faktu podstawy prawnej obowiązku udzielenia informacji nie można wywodzić, że w sprawie mamy do czynienia z postępowaniem administracyjnym w ramach którego podmiot – w niniejszej sprawie Komendant Komisariatu- obowiązany byłby do prowadzenia postępowania z poszanowaniem reguł wynikających z k.p.a. w tym art. 73 k.p.a. Zatem skoro wniosek skarżącego nie stanowił wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a Komendant Komisariatu Policji odmawiając udostępnienia akt nie działał w ramach stosunku administracyjnego, to nie można uznać, że wysłane do skarżącego pismo ma jakiekolwiek cechy aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego. Przede wszystkim wskazać należy, iż pismo to nie posiada cech aktu lub czynności o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Sąd podziela pogląd wyrażony w literaturze przedmiotu (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, T. Woś, H. Krysiak-Molczyk, M. Romańska, Warszawa 2005), że przedmiot skargi przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. określają następujące elementy: 1) akt lub czynność nie może mieć charakteru decyzji lub postanowienia, wydawanych w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym i zaskarżalnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a., 2) akt lub czynność muszą mieć charakter zewnętrzny, tj. muszą być skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność, 3) akt lub czynność muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu, 4) akt lub czynność musi mieć charakter publicznoprawny, 5) akt lub czynność musi dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie pismo Komendanta Komisariatu nie ma charakteru publicznoprawnego jak i nie dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa. Na marginesie Sąd wskazuje, iż nawet gdyby przyjąć, że wniosek skarżącego dotyczył informacji publicznej, a organ pismem udzielił skarżącemu informacji, że żądane przez niego informacje nie stanowią informacji publicznej to również w tym przypadku mielibyśmy do czynienia z niedopuszczalnością skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, wedle którego pismo informacyjne o tym, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, nie podlega kognicji sądów administracyjnych, nie mieści się bowiem w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (postanowienie WSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 1901/20 - por. postanowienie NSA z 24. stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 928/05, postanowienie WSA z 28. lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 321/17; postanowienie WSA z 3. lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 199/17; postanowienie WSA z 23. marca 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1650/17). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. skargę jako niedopuszczalną odrzucił. W konsekwencji, w zaistniałych okolicznościach sprawy nie było także podstaw do merytorycznego rozpatrzenia przez Sąd wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest zaś pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 247). Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (zob. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, uw. 2 do art. 247, i tam przywołane dalsze wypowiedzi doktryny i judykatury). Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 247 P.p.s.a. w pkt 2 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.