II SA/Po 577/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia ... 2015 r. Nr ... w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; uchyla zaskarżone postanowienie II SA/Po 577/15 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia ... 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło, ze odwołanie J. M. od decyzji Burmistrza T. z dnia ... 2014 r. w przedmiocie przyznania zasiłku stałego zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu postanowienia, organ odwoławczy wskazał, ze decyzja organu pierwszej instancji z dnia 22 grudnia 2014 r. została wysłana na adres strony przy ul. S. w T. w dniu 22 grudnia 2014 r. Z adnotacji doręczyciela umieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że przesyłka była awizowana po raz pierwszy w dniu 23 grudnia 2014 r. i pozostawiona na okres 14 dni w urzędzie pocztowym. Po raz drugi powyższa przesyłka była awizowana w dniu 5 stycznia 2015 r., a następnie zwrócona do nadawcy w dniu 8 stycznia 2015 r. z adnotacją "adresat wyprowadził się". Po raz drugi decyzja organu pierwszej instancji została wysłana na adres przy ul. G. w T., awizowana i następnie odebrana przez J. M. w dniu 17 lutego 2015 r. Jednak, zdaniem organu odwoławczego, ta okoliczność nie miała znaczenia w sprawie zachowania terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy dalej wskazał, że skarżący złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji osobiście w dniu 2 marca 2015 r., podnosząc, że odbioru decyzji dokonał w dniu 17 lutego 2015 r., a zatem zachował termin do wniesienia odwołania. Skarżący podniósł, że pierwotne doręczenie decyzji na adres przy ul. S. w T. nastąpiło na błędny adres, pod którym nie przebywał. Nie mógł jej też odebrać w urzędzie pocztowym, albowiem adres korespondencyjny był inny od jego adresu w dowodzie osobistym. W tej sytuacji mógł odebrać dopiero drugą przesyłkę w dniu 17 lutego 2015 r. Zdaniem skarżącego, wysłanie decyzji na adres przy ul. S. było spowodowane zaniedbaniem pracownika organu, gdyż prawidłowy adres skarżącego był pracownikowi znany. Skarżący "z daleko idącej ostrożności proceduralnej" wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyby organ odwoławczy uznał, że skarżący nie wniósł odwołania w ustawowym terminie. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W myśl art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym co do zasady w ich miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, a zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania powyższego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2). Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji informację o aktualnym miejscu zamieszkania skarżącego powziął z oświadczenia skarżącego z dnia 10 grudnia 2014 r., iż z dniem 28 listopada 2014 r. zamieszkał przy ul. S. w T. Na ten adres zostało skutecznie doręczone skarżącemu zawiadomienie z dnia 11 grudnia 2014 r. o wszczęciu postępowania. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji doręczając decyzję z dnia 22 grudnia 2014 r. nie mógł w tej sytuacji przesłać jej na inny niż wskazany ostatnio przez stronę adres, skuteczny nadto w momencie wszczęcia postępowania. Organ odwoławczy podniósł, że strona nie dopełniając obowiązku informacji o zmianie miejsca zamieszkania ponosi ryzyko prawne określone w art. 41 § 2 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego, upływ 12 dni od złożenia oświadczenia skarżącego o zmianie adresu i skuteczne doręczenie na ten adres zawiadomienia o wszczęciu postępowania w pełni uzasadniają ocenę, że organ pierwszej instancji nie miał praktycznie potrzeby, ani możliwości sprawdzenia czy strona nadal przebywa pod adresem właściwym w momencie wszczęcia postępowania i uzasadnia tezę, że doręczenie decyzji organ dokonał w sposób prawidłowy. Zatem mając na uwadze przepisy art. 44 k.p.a., doręczenie decyzji, po sporządzeniu pierwszego awiza w dniu 23 grudnia 2014 r. nastąpiło ze skutkiem prawnym w dniu 6 stycznia 2015 r. i od dnia następnego zaczął biec termin do wniesienia odwołania, który upłynął w dniu 20 stycznia 2015 r. Odwołanie złożone w dniu 2 marca 2015 r. zostało wniesione z naruszeniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. jest przedmiotem skargi J. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze zarzucono przede wszystkim, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 44 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie prawidłowo dokonano doręczenia zastępczego, mimo ze skarżący nie został poinformowany o obowiązku wynikającym z art. 41 k.p.a. Ponadto skarżący podniósł, że nie składał żadnych oświadczeń w przedmiocie aktualności adresu dla doręczeń, a od dnia 28 listopada 2014 r. nie przebywał już pod adresem przy ul. S. w T. Skarżący podkreślił, że dokonał odbioru decyzji organu pierwszej instancji dopiero w dniu 17 lutego 2015 r. i od tej daty winien być liczony termin do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Dokonując w tak zakreślonych granicach kognicji kontroli zaskarżonego postanowienia SKO w P. z dnia ... 2015 r. Sąd doszedł do przekonania, że postanowienie to nie może się ostać w obrocie prawnym. Art. 44 § 1,2 i 3 k.p.a., przewidujący tzw. doręczenie zastępcze, reguluje sytuację kiedy nie można adresatowi doręczyć pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., a więc bezpośrednio adresatowi, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Wówczas pismo takie składa się na okres 14 dni w urzędzie pocztowym lub urzędzie gminy, z tym że równocześnie zawiadomienie o tym należy umieścić w oddawczej skrzynce pocztowej lub w drzwiach mieszkania, albo biura lub innego pomieszczenia z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni. W przypadku nie podjęcia przesyłki w terminie 7 dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego powiadomienia.. Spełnienie powyższych warunków – zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a.– rodzi domniemanie prawne, że doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu. Powyższy przepis należy interpretować w powiązaniu z art. 41 § 1 k.p.a., który nakłada na strony, ich przedstawicieli i pełnomocników obowiązek zawiadomienia organów administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. Obowiązek ten ciąży na stronie od daty dowiedzenia się o prowadzonym postępowaniu administracyjnym, zaś na organie ciąży, na podstawie art. 9 k.p.a., obowiązek pouczenia o tej powinności i skutkach jej niedopełnienia. Jak o tym stanowi art. 41 § 2 k.p.a. w razie zaniechania tego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem, a więc także doręczenie zastępcze, ma skutek prawny. W przedmiotowej sprawie organ doręczył skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uchylenia swojej decyzji z dnia ... 2011 r. w przedmiocie zasiłku stałego na adres przy ul. S..w T., nie pouczając przy tym skarżącego o treści art. 41 § 1 k.p.a. oraz skutkach niedopełnienia obowiązku poinformowania organu o zmianie miejsca zamieszkania. Przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji z dnia ... 2015 r. została wysłana tego samego dnia na adres przy ul. S., a po dwukrotnym awizowaniu została zwrócona do organu z adnotacja "adresat wyprowadził się". Wysłana ponownie przez organ decyzja z dnia ... 2014 r. na adres przy ul. G. w T. została odebrana przez skarżącego w dniu 17 lutego 2015 r. W tej sytuacji zasadnie wywodzi skarżący, iż doręczenie zastępcze poprzez przyjęcie domniemania z art. 44 § 4 k.p.aa nie było wobec niego skuteczne, skoro skarżący nie został pouczony przez organ o treści art. 41 k.p.a. Zatem prawidłowo postąpił organ pierwszej instancji dokonując powtórnego doręczenia w dniu 17 lutego 2015 r. Ta właśnie data w świetle danych wynikających z akt sprawy stanowi datę doręczenia decyzji, od której biegł termin do wniesienia odwołania. Termin ten upływał w dniu 3 marca 2015 r., błędnie zatem organ odwoławczy przyjął, iż zaistniała podstawa z art. 134 k.p.a., skoro skarżący złożył odwołanie w dniu 2 marca 2015 r. Skoro zatem organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował przepisy art. 134 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zobowiązany jest uwzględnić ocenę prawną dokonaną przez Sąd i rozpoznać odwołanie skarżącego wniesione w dniu 2 marca 2015 r.