II SA/Po 579/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. sp. komandytowa w P. na decyzję Inspektor Pracy z dnia 24 czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie nakazu z zakresu inspekcji pracy oddala skargę. Inspektor Pracy decyzją z dnia 9 maja 2025 r., nr [...], działając na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 97 ze zm.; dalej: "u.P.I.P."), art. 207 § 2 pkt 1, art. 304 § 1 i § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r., poz. 277; dalej: "u.k.p"), § 2 ust. 5 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. z 2023 r., poz. 607; dalej: "r.b.l.p."), po przeprowadzeniu kontroli w dniach 7 i 8 maja 2025 r., w punkcie 1 decyzji nakazał A. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. zapewnić uzyskanie przez wykonawcę umowy cywilnoprawnej tj. M. L. świadczącego pracę na budowie przy ul. [...] i [...] w P. orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do wykonywania powierzonej pracy w związku z istniejącymi zagrożeniami dla życia lub zdrowia ludzkiego. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W punktach 2-3 decyzji na spółkę nałożono inne nakazy. W odwołaniu z dnia 17 maja 2025 r. do Inspektor Pracy A. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. zaskarżyła wyżej wskazany pkt 1 nakazu. W uzasadnieniu odwołująca wskazała, że na podstawie art. 304 § 1 u.k.p. nie można nakazać spółce uzyskania badań lekarskich dla zleceniobiorcy, albowiem badania lekarskie reguluje art. 211 pkt 5 u.k.p. oraz art. 229 u.k.p. W związku z tym, aby zleceniodawca miał obowiązek zapewnić takie badania, to art. 304 § 1 u.k.p. lub art. 304 § 3 u.k.p. musiałby odsyłać wprost do art. 211 pkt 5 u.k.p. lub art. 229 u.k.p. Obowiązku tego nie można zatem wnioskować z bardzo ogólnego art. 207 § 2 pkt 1 (obowiązku organizowania pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy), gdyż taka interpretacja rozszerzająca jest nieuprawniona i nie ma oparcia w przepisach u.k.p. Zdaniem odwołującej to strony umowy cywilnoprawnej na zasadzie swobody umów z art. 353[1] Kodeksu cywilnego mogą się umówić, że takie badanie zostanie przeprowadzone, ale jest to wyłączna materia umowna pomiędzy nimi, a nie prawny nakaz lub obowiązek. Co więcej, z art. 304[1] u.k.p. wynika, że tylko i wyłącznie do oceny zleceniodawcy należy, czy "narzucić" na zleceniobiorcę np. obowiązek wykonania badań lekarskich. Treść tego przepisu jednoznacznie przesądza, że takiego uprawnienia nie ma Państwowa Inspekcja Pracy w trybie art. 11 pkt 1 u.P.I.P. O ile z art. 229 § 1 i 4 u.k.p. w zw. z art. 304 u.k.p. wynika, że zleceniodawca musi stosownie do treści art. 304 u.k.p. w zw. z art. 207 § 2 u.k.p. zapewnić zleceniobiorcy bezpieczne i higieniczne warunki pracy, to nie wynika z nich wprost, w tym z treści art. 229 u.k.p., aby zleceniodawca miał obowiązek skierować zleceniobiorcę na badania lekarskie. Tym samym skoro żaden przepis nie nakłada na zleceniobiorcę obowiązku posiadania aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie, to organy inspekcji sanitarnej nie mają materialnoprawnej podstawy do nałożenia na stronę nakazu zobowiązania do skierowania zleceniobiorców na wstępne badania lekarskie celem uzyskania orzeczeń o braku przeciwwskazań do zatrudnienia na danych stanowiskach. Inspektor Pracy decyzją z dnia 24 czerwca 2025 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności, że nakaz został wydany po przeprowadzeniu kontroli w dniach 7 i 8 maja 2025 r. Kontrolą objęto warunki pracy oraz zatrudnienia na budowie lokali biurowo - usługowych przy skrzyżowaniu ul. [...] i ul. [...] w P.. Zgodnie z zapisami protokołu kontroli, w dniu 7 maja 2025 r. przy krawędzi stropu na pierwszej kondygnacji budynku na wysokości około 3 m pracę wykonywał M. L., który nie miał na sobie szelek zabezpieczających i nie był zabezpieczony przed upadkiem z wysokości. Osoba ta pracując na podstawie umowy zlecenia, nie posiadała aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwskazań do pracy. W tych okolicznościach sprawy zdaniem organu odwoławczego decyzja organu I instancji jest więc prawidłowa. Zdaniem organu odwoławczego powierzając wykonywanie niektórych prac osobom prowadzącym na własny rachunek działalność gospodarczą i wyznaczając miejsce wykonywania tej pracy, pracodawca powinien zapewnić im zgodnie z art. 304 § 1 u.k.p. bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Te obowiązki obciążają również przedsiębiorców niebędących pracodawcami (z uwagi na niezatrudnianie pracowników), organizujących pracę osobom prowadzącym na własny rachunek działalność gospodarczą, co wynika z art. 304 § 3 u.k.p. Organ zgodził się z prezentowanym w odwołaniu stanowiskiem, że przepis ten nie rozstrzyga, w jaki sposób ten obowiązek ma być zrealizowany. Jeżeli więc rodzaj wykonywanej pracy, stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy lub przebiegiem procesów jest tak znaczny, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną (będącą podstawą wykonywania pracy przez samozatrudniającego), poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie BHP. Wówczas osoba ta ma na podstawie art. 211 u.k.p. obowiązek odbyć szkolenie i poddać się badaniom lekarskim. Dalej, mając na uwadze obecną treść art. 304 u.k.p. organ stwierdził, że osoby prowadzące w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (lub przedsiębiorcę niebędącego pracodawcą) na własny rachunek działalność gospodarczą mają obowiązek przestrzegania przepisów i zasad BHP na równi z pracownikami - w zakresie ustalonym przez pracodawcę (lub przedsiębiorcę niebędącego pracodawcą). Umowa łącząca strony może (i powinna) określać wszystkie kwestie dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeśli bowiem obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy nie będzie zrealizowany właściwie, to podmiotem odpowiedzialnym będzie pracodawca (lub przedsiębiorca niebędący pracodawcą). Organ odwoławczy zwrócił następnie uwagę, że w dniu 7 maja 2025 r. M. L. wykonywał pracę na budowie przy krawędzi stropu, na wysokości ok 3 m. Rodzaj i sposób wykonywanej pracy przez tę osobę nosi cechy pracy szczególnie niebezpiecznej do jakiej zalicza się pracę na wysokości, dla której przepisy r.b.l.p. przewidują szczególne wymagania pod względem zdrowotnym. Dopuszczając do wykonywania prac tego rodzaju konieczne jest więc, by odpowiedzialny za zdrowie i życie na podstawie art. 211 w zw. z art. 304 § 1 u.k.p zlecający pracę pracodawca, posługiwał się tylko takimi osobami, których stan zdrowia umożliwia im bezpieczne wykonywanie przez nich pracy. Następnie organ odwoławczy odnosząc się do treści odwołania wskazał, że obowiązek określony w decyzji inspektora pracy dotyczy nie skierowania zleceniobiorcy na takie badania, lecz dotyczy zapewnienia uzyskania przez wykonawcę umowy cywilnoprawnej stosownego orzeczenia lekarskiego. Tak sformułowana decyzja nie przesądza o sposobie realizacji tego obowiązku, który jak trafnie zauważył odwołujący, może wynikać z zawartej pomiędzy stronami umowy cywilnoprawnej. Podkreślić należy, że obowiązki ujęte w art. 211 u.k.p. ciążą także na osobach fizycznych wykonujących pracę w zakładzie pracy lub też w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na innej podstawie niż stosunek pracy, jak również na osobach prowadzących tam działalność gospodarczą na własny rachunek - a w konsekwencji, pracodawca jest zobligowany egzekwować ich przestrzeganie także od tych podmiotów (art. 304[1] u.k.p.), co w istocie stanowi treść obowiązku, o jakim mowa w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązki wynikające z art. 211 u.k.p. obejmują osoby inne niż pracownicy jedynie w zakresie określonym przez pracodawcę, lecz w istocie regulacja z art. 304[1] u.k.p. daje pracodawcy wyłącznie możliwość ograniczenia obowiązków nakładanych na takie podmioty, a nie zwalnia go z podejmowania na ich rzecz działań w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, nawet jeśli całkowicie zrezygnował z określenia, które zasady z art. 211 u.k.p. mają do nich zastosowanie. Nie bez znaczenia pozostaje charakter wykonywanej przez dany podmiot pracy, warunki, w jakich jest ona świadczona, czy też stopień zbliżenia relacji łączącej pracodawcę z tym podmiotem do stosunku pracy i dyktowanych doświadczeniem życiowym oraz dbałością o zdrowie i życie osób pozostających w sferze funkcjonowania jego zakładu pracy (zwłaszcza, gdy cechuje się on ponadprzeciętnym ryzykiem wystąpienia wypadków przy pracy, jak teren budowy). Usytuowanie obowiązków pracodawcy w zakresie zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy nie oznacza, że pracodawca korzystając z usług świadczonych na podstawie umów cywilnoprawnych jest wolny od konieczności zagwarantowania zleceniobiorcom odpowiednich warunków pracy. Powinność ta wynika z art. 304 § 1 u.k.p., z mocy którego pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa w art. 207 § 2 u.k.p., osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, a także osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą (art. 304 § 3 k.p.). Zamieszczając w art. 304 § 1 k.p. odesłanie do warunków pracy, o których mowa w art. 207 § 2 u.k.p., ustawodawca uregulował bardzo szeroko stosowanie przepisów BHP do osób zatrudnionych w ramach form niepracowniczych, bowiem za ogólnym obowiązkiem ochrony zdrowia i życia zatrudnionego idzie szereg obowiązków określonych w szczegółowych uregulowaniach Kodeksu pracy oraz w przepisach wykonawczych (w tym dotyczących przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego), a których celem jest ochrona zdrowia oraz życia zatrudnionego. W skardze z dnia 30 czerwca 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie punktu 1 oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie art. 304 § 1 u.k.p. w zw. z art. 304 § 3 u.k.p. w zw. z art. 304[1] u.k.p. w zw. z art. 211 pkt 5 u.k.p. oraz art. 229 u.k.p. oraz art. 8 K.p.a. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że na podstawie art. 304 § 1 u.k.p. i art. 304[1] u.k.p. nie można jej nakazać uzyskania badań lekarskich dla zleceniobiorcy (niezależnie czy to jest nakazanie uzyskania badań czy nakazanie skierowania na badania), albowiem badania lekarskie reguluje art. 211 pkt 5 u.k.p. oraz art. 229 u.k.p. W związku z tym, aby zleceniodawca miał obowiązek zapewnić takie badania, to art. 304 § 1 u.k.p. lub art. 304 § 3 u.k.p. musiałby odsyłać wprost do art. 211 pkt 5 u.k.p. lub art. 229 u.k.p. Obowiązku tego nie można zatem wnioskować z bardzo ogólnego art. 207 § 2 pkt 1 (obowiązku organizowania pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy), gdyż taka interpretacja rozszerzająca jest nieuprawniona i nie ma oparcia w przepisach u.k.p. Strony umowy cywilnoprawnej, na zasadzie swobody umów z art. 353[1] Kodeksu cywilnego mogą się umówić, że takie badanie zostanie przeprowadzone oraz ustalić np. w jaki sposób, kto będzie ponosił ich koszty itd., ale jest to wyłączna materia umowna pomiędzy nimi, a nie prawny nakaz lub obowiązek. Tym samym, Państwowa Inspekcja Pracy nie jest władna do narzucenia zleceniodawcy i zleceniobiorcy takiego obowiązku czy to w formie zapewnienia badań, czy też skierowania na nie. Na mocy art. 304[1] u.k.p. tylko i wyłącznie do oceny zleceniodawcy należy, czy "narzucić" na zleceniobiorcę np. obowiązek wykonania badań lekarskich albo ich od niego wymagać. W odpowiedzi na skargę Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Kontroli Sądu poddano decyzję Inspektor Pracy z dnia 24 czerwca 2025 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Inspektora Pracy z dnia 9 maja 2025 r., nr [...] w zaskarżonej części, tj. w zakresie nakazu zapewnienia uzyskania przez wykonawcę umowy cywilnoprawnej M. L. świadczącego pracę na budowie przy ul. [...] i [...] w P. orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do wykonywania powierzonej pracy w związku z istniejącymi zagrożeniami dla życia lub zdrowia ludzkiego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią m.in. przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r., poz. 277; dalej: "u.k.p"). Zgodnie z art. 207 tej ustawy, pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Na zakres odpowiedzialności pracodawcy nie wpływają obowiązki pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz powierzenie wykonywania zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy specjalistom spoza zakładu pracy, o których mowa w art. 237[11] § 2 (§ 1). Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany: 1) organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy; 2) zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń; 3) reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy; 4) zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy; 5) uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych w ramach podejmowanych działań profilaktycznych; 6) zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy; 7) zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy (§ 2). Co przy tym istotne, na mocy art. 304, pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa w art. 207 § 2 , osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, a także osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą (§ 1). Obowiązki określone w art. 207 § 2 stosuje się odpowiednio do przedsiębiorców niebędących pracodawcami, organizujących pracę wykonywaną przez osoby fizyczne: 1) na innej podstawie niż stosunek pracy; 2) prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą (§ 3). Dalej, jak wynika z art. 211 tej ustawy, przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy jest podstawowym obowiązkiem pracownika. W szczególności pracownik jest obowiązany: 1) znać przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, brać udział w szkoleniu i instruktażu z tego zakresu oraz poddawać się wymaganym egzaminom sprawdzającym; 2) wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosować się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek przełożonych; 3) dbać o należyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu oraz o porządek i ład w miejscu pracy; 4) stosować środki ochrony zbiorowej, a także używać przydzielonych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, zgodnie z ich przeznaczeniem; 5) poddawać się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim i stosować się do wskazań lekarskich; 6) niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym w zakładzie pracy wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego oraz ostrzec współpracowników, a także inne osoby znajdujące się w rejonie zagrożenia, o grożącym im niebezpieczeństwie; 7) współdziałać z pracodawcą i przełożonymi w wypełnianiu obowiązków dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. Z art. 304 [1] wynika natomiast, że obowiązki, o których mowa w art. 211 , w zakresie określonym przez pracodawcę lub inny podmiot organizujący pracę, ciążą również na osobach fizycznych wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę lub inny podmiot organizujący pracę, a także na osobach prowadzących na własny rachunek działalność gospodarczą, w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę lub inny podmiot organizujący pracę. Mając na uwadze treść zacytowanych przepisów Sąd w składzie orzekającym nie miał najmniejszych wątpliwości, że nałożony na skarżącą spółkę nakaz zapewnienia uzyskania przez wykonawcę umowy cywilnoprawnej M. L. świadczącego pracę na budowie przy ul. [...] i ul. [...] w P. orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań do wykonywania powierzonej pracy w związku z istniejącymi zagrożeniami dla życia lub zdrowia ludzkiego jest zgodny z prawem. W kontekście powyższego zauważenia wymaga, że nakaz ten w zaskarżonej części wynikał z ustaleń kontroli, jaka została dokonana w dniach 7 i 8 maja 2025 r. na terenie budowy lokali biurowo-usługowych przy skrzyżowaniu ul. [...] i ul. [...] w P.. Czynności kontrolne rozpoczęto jako interwencję w związku ze stwierdzeniem wykonywania na terenie budowy prac na wysokości w sposób powodujący zagrożenie upadkiem z wysokości. Na zdjęciu wklejonym do treści protokołu uwidoczniono pracownika pracującego przy krawędzi stropu (fot. nr 5). W protokole zapisano przy tym, że w dniu kontroli, tj. w dniu 7 maja 2025 r. przy krawędzi stropu na pierwszej kondygnacji budynku na wysokości ok. 3 m pracę wykonywał M. L., który nie był zabezpieczony przed upadkiem z wysokości. Pracownik wykonywał zabezpieczenie stropu – wydano decyzję ustną (k. 29 akt sąd.). Osoba ta zatrudniona jest do wykonywania prac na budowie przez skarżącą spółkę na podstawie umowy cywilnoprawnej (k. 24 akt sąd.) i nie posiadała orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań do wykonywania powierzonej pracy. Kwestie te pozostają w sprawie bezsporne, a protokół został podpisany przez prezesa skarżącej spółki. Niewątpliwie wykonywana przez zleceniobiorcę praca jest pracą na wysokości zaliczaną do prac szczególnie niebezpiecznych, wiążących się z wysokim ryzykiem upadku, uszkodzenia ciała lub śmierci. Na mocy § 105 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r., nr 169, poz. 1650 ze zm.), pracą na wysokości w rozumieniu rozporządzenia jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi (ust. 1), chyba że powierzchnia ta osłonięta jest ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi lub wyposażona jest w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości (ust. 2). Skoro natomiast na mocy art. 304 § 1 i 3 u.k.p. obowiązki określone w art. 207 § 2 stosuje się odpowiednio do pracodawców i przedsiębiorców niebędących pracodawcami, organizujących pracę wykonywaną przez osoby fizyczne na innej podstawie niż stosunek pracy lub prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą, oznacza to, że na spółce ciąży obowiązek chronienia zdrowia i życia osób, którym powierza wykonanie pracy (tutaj wykonywanie prac budowlanych, które wiążą się z pracą na wysokości) przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności spółka jest zobowiązana (choć katalog ten jest otwarty) organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy (pkt 1), zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (pkt 2), wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń; reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy (pkt 3) oraz zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy (pkt 4). Nie można przy tym uznać, aby z obowiązków tych spółka wywiązała się względem wykonującego pracę na wysokościach i zatrudnionego na podstawie umowy zlecenie M. L., który pracował na wysokości ok. 3 m bez żadnego zabezpieczenia przed upadkiem z wysokości i bez potwierdzenia stosownymi badaniami lekarskimi, że nie występują u niego żadne zdrowotne przeciwskazania do wykonywania tej pracy, które zwiększałyby ryzyko upadku z wysokości. Niewątpliwie spółka powinna bowiem podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze, aby nie doszło do upadku z wysokości i chronić wszelkimi dostępnymi środkami osoby, którym powierza pracę, przed uszczerbkiem na zdrowiu lub utratą życia, co kryje się właśnie pod obowiązkiem zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, w tym zapewnienia rozwoju spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy i warunki pracy. Ma przy tym rację spółka wskazując, że skoro nie jest pracodawcą zatrudniającym na umowę o pracę to nie odnosi się do niej przepis art. 229 u.k.p. zakazujący pracodawcy dopuszczenia do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie (§ 4) i zobowiązujący pracodawcę do pokrycia kosztów badań wstępnych i okresowych pracowników (§ 6). Nie oznacza to jednak, że pracodawcy i przedsiębiorcy niebędący pracodawcami, o których mowa w art. 304 § 1 i 3 u.k.p., nie są zobowiązani oceniać ryzyka i zapewnić bezpieczeństwa osobom, którym powierzają wykonanie pracy, skoro stosuje się do nich odpowiednio obowiązki wynikające z art. 207 § 2 u.k.p. Nie jest przy tym tak, jak twierdzi skarżąca spółka, że wówczas jej sytuacja jest zrównana z sytuacją pracodawcy zatrudniającego w oparciu o umowę o pracę. Pracodawca zatrudniający na umowę o pracę jest bowiem zobowiązany kierować na badania wstępne i okresowe wszystkich pracowników i nie może dopuścić do pracy żadnego pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie, bez względu na to, czy pracownik ma wykonywać bezpieczną pracę biurową przy komputerze, gdzie największe ryzyko stwarza w zasadzie niszczarka do dokumentów, czy też pracować na wysokości, co z natury charakteryzuje się wysokim ryzykiem upadku, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu i śmierci. Tymczasem spółka jako podmiot, o którym mowa w art. 304 § 1 i § 3 u.k.p. nie jest zobowiązana ani do żądania aktualnych orzeczeń lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku od wszystkich osób, którym powierza pracę, ani nie jest zobowiązana do pokrywania kosztów badań. Na mocy art. 304 § 1 i 3 w zw. z art. 207 § 2 u.k.p. jest natomiast zobowiązana do organizowania pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników oraz zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy. Spółka, odmiennie niż pracodawcy zatrudniający na podstawie umowy o pracę, na których został nałożony bezwzględny obowiązek żądania badań wstępnych, w zakresie swoich obowiązków ma więc możliwość każdorazowego dokonywania oceny, które zlecone przez nią prace są na tyle niebezpieczne, że wymagają wdrożenia środków niwelujących ryzyko zagrożenia życia lub zdrowia i wówczas podejmować kroki mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa osobie wykonującej zleconą pracę. Ocena ta może się więc różnić w zależności od tego do jakich prac zostaje skierowana dana osoba, tj. czy spółka zleca pracę osobie na stanowisku księgowego, pracownika biurowego czy też powierza prace na budowie związane z wykonywaniem pracy na wysokości. Nie sposób natomiast uznać, aby spółka prawidłowo oceniła ryzyko i wywiązała się ze wskazanych w art. 207 § 2 u.k.p. obowiązków, skoro w dniu 7 maja 2025 r. na budowie na wysokości 3 m pracowała osoba bez zabezpieczenia przed upadkiem z wysokości, która nie posiadała orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań do wykonywania powierzonej pracy w związku z istniejącym zagrożeniem dla życia lub zdrowia. Jak wskazują dane Głównego Urzędu Statystycznego, budownictwo od wielu lat należy do branż o wysokich wskaźnikach wypadkowych. W latach 2016-2020 w budownictwie w wypadkach przy pracy poszkodowanych zostało 24,7 tys. osób, 240 osób straciło życie, a 354 odniosło ciężkie obrażenia. Średnio co 7 dni na budowie ginie człowiek, a każdego dnia na polskich budowach odnotowywanych jest 13 wypadków przy pracy. Według analiz Państwowej Inspekcji Pracy, w 2020 r. blisko 26,9% ogółu poszkodowanych stanowiły osoby pracujące w budownictwie, a wśród poszkodowanych śmiertelnie osoby pracujące w sektorze budowlanym stanowiły aż 33,2% (zob. https://budownictwo.pip.gov.pl/informacje-o-kampanii/wypadki-i-nieprawidlowosci-w-branzy-budowlanej). Każda osoba z przeciętnym rozeznaniem zdaje sobie przy tym sprawę, że upadek z wysokości może doprowadzić do poważnych urazów (złamane kości, krwotoki wewnętrzne, urazy głowy i kręgosłupa), długotrwałej niepełnosprawności, a nawet śmierci. W tej sytuacji podjęcie przez podmioty, o których mowa w art. 304 § 1 i 3 u.k.p., decyzji o konieczności wymagania od zleceniobiorców przed przystąpieniem do wykonywania przez nich pracy na wysokości stosownego badania lekarskiego jest niezbędne i kluczowe w kontekście wykonania obowiązków, o których mowa w art. 207 § 2 u.k.p. Badania dla osób, które mają pracować na wysokości są bowiem badaniami specjalistycznymi, w których lekarz ocenia wzrok pod kątem widzenia, sprawdza funkcje układu nerwowego, zwłaszcza utrzymania równowagi, a także ocenia narząd równowagi znajdujący się w uchu wewnętrznym. Bez takich badań do pracy może zostać natomiast dopuszczona osoba, która np. nie wie, że ma problemy z błędnikiem lub też niezdiagnozowaną ukrytą padaczkę albo cukrzycę. W tej sytuacji wykonaniem obowiązków z art. 207 § 2 u.k.p. przez podmioty, o których mowa w art. 304 § 1 i 3 u.k.p. jest właśnie wymaganie od osoby, która chce podjąć pracę na budowie, która będzie się wiązała z pracą na wysokości, legitymowania się stosownym badaniem lekarskim. Spółka ma przy tym wybór i nie musi ponosić kosztów badań samodzielnie – może zadecydować, że kandydat do pracy jest zobowiązany okazać stosowne orzeczenie lekarskie zaświadczające jego zdolność do pracy na danym stanowisku przy podpisywaniu umowy zlecenia. Tym bardziej więc niezrozumiałe jest stanowisko skarżącej spółki negujące konieczność zapewnienia uzyskania przez zleceniobiorcę, który pracuje na wysokości, stosownego orzeczenia lekarskiego, skoro sama nie musi ponosić kosztów tych badań (w przeciwieństwie do pracodawców zatrudniających na umowę o pracę), a faktem powszechnie znanym jest to, z jak wysokim zagrożeniem zdrowia i życia ludzkiego wiąże się praca na wysokości. Zawieranie umów cywilnoprawnych zamiast umów o pracę nie ma służyć obchodzeniu jakichkolwiek przepisów, w tym przepisów BHP, o czym świadczy w szczególności zwłaszcza art. 304 § 1 i 3 u.k.p., który nakazuje odpowiednie stosowanie art. 207 § 2 u.k.p. Spółka jako podmiot, o którym mowa w art. 304 § 1 i 3 u.k.p., organizująca pracę wykonywaną przez osoby fizyczne na innej podstawie niż stosunek pracy lub prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą jest nadal zobowiązana do organizowania pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, choć ma przy tym większą dowolność niż pracodawca (nie jest chociażby zobowiązana do pokrywania kosztów badań, czy też żądania badań względem każdej osoby, która ma wykonywać pracę). Pracodawca zapewnił także podmiotom, o których mowa w art. 304 § 1 i 3 u.k.p. środki służące egzekwowaniu obowiązków związanych z BHP, które ciążą na osobach wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy lub prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą poprzez znajdujące się w art. 304[1] u.k.p. odesłanie do art. 211 u.k.p. Spółka błędnie wykłada przy tym art. 304[1] u.k.p. w oderwaniu od innych przepisów u.k.p. To, że w tym przepisie prawodawca użył sformułowania "w zakresie określonym przez pracodawcę lub innym podmiot organizujący pracę" oznacza tylko tyle, że jeśli podmiot organizujący pracę nałoży na osobę, której powierza pracę niektóre lub wszystkie obowiązki pracownicze, z tych określonych w art. 211, osoba ta ma obowiązek ich przestrzegania. Nie oznacza to jednak, że podmiot organizujący pracę zupełnie dowolnie może decydować o tym, czy w ogóle, a jeśli tak, to w jaki sposób dba o bezpieczeństwo i życie osób, którym powierza pracę, skoro istnieje art. 304 § 1 i 3 u.k.p. odsyłający do art. 207 § 2 u.k.p. Trudno przy tym doszukać się w jaki inny sposób spółka mogła realizować względem M. L. obowiązek organizowania pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, skoro dopuściła go do wykonywania pracy na wysokości bez potwierdzenia przez lekarza specjalistę, że jego stan zdrowia mu na to pozwala. Słusznie przy tym organy rozstrzygające w sprawie rozróżniły obowiązek skierowania zleceniobiorcy na badania z obowiązkiem zapewnienia uzyskania takich badań. O ile bowiem organy nie mogłyby nakazać spółce skierowania M. L. na badania, to jako organy powołane do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, miały pełne prawo oraz obowiązek nakazać zapewnienie uzyskania przez M. L. świadczącego pracę na budowie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań do wykonywania powierzonej pracy w związku z istniejącymi zagrożeniami dla życia lub zdrowia ludzkiego. Reasumując, zdaniem Sądu w składzie orzekającym nie ulega wątpliwości, że jeżeli rodzaj wykonywanej pracy oraz występujące przy niej zagrożenia związane z warunkami pracy są znaczne (a w tej sprawie niewątpliwie takie występują), wskazane jest, aby do wykonywania tych prac dopuszczane były wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia. W takich warunkach pracodawca lub przedsiębiorca niebędący pracodawcą, o których mowa w art. 304 § 1 i 3 u.k.p., powinien wręcz wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, odpowiednich badań lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań do wykonywania danej pracy. Wówczas osoby wykonujące pracę mają obowiązek poddać się niezbędnym badaniom lekarskim, nawet jeśli z treści zapisu art. 229 u.k.p. (odnoszącym się wyłącznie do badań pracowników) taka powinność bezpośrednio nie wynika (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 19lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 365/22, dostępny pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), oddalił skargę. Na mocy art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.