II SA/Po 58/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga /spr./ Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Gminy Ś. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zaopatrzenia w wodę I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej Gminy Ś. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, III. określa, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie może być wykonane. /-/ E. Brychcy /-/ B. Drzazga /-/ E. Podrazik Rada Miejska na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm. - dalej usg) i art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2001 r. Nr 72, poz. 747 ze zm.) dnia [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie odmowy zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] nr [...] orzekł o nieważności uchwały Rady Miejskiej z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Uzasadniając wskazano, że uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm. - dalej usg) oraz art. 24 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Wskazano, iż rada gminy podejmuje uchwałę o zatwierdzeniu taryf w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2 art. 24, albo o odmowie zatwierdzenia taryf, jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami (art. 24 ust. 5). Organ nadzoru zauważył, że z protokołu [...] sesji Rady Miejskiej z dnia [...] wynika, że Rada głosowała nad przyjęciem uchwały nr [...] w sprawie zatwierdzenia taryf na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków. Uchwała w sprawie zatwierdzenia taryf nie została podjęta. Z treści protokołu wynika, iż rada nie podjęła uchwały w sprawie odmowy zatwierdzenia taryf, gdyż takie głosowanie się nie odbyło, w związku z czym naruszono przepis art. 24 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W skardze do sądu administracyjnego zarzucono naruszenie przez Wojewodę art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm. - dalej usg) i wniesiono o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Podniesiono, iż wbrew zarzutom Gminy Ś. nie został przekroczony, przewidziany ustawą, 30-dniowy termin do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego, bowiem termin ten rozpoczął bieg dopiero [...] listopada 2005 r. wraz z przekazaniem zatwierdzonego protokołu z [...] sesji Rady Miejskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały w trybie określonym w art. 90 (art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm. - dalej usg). Jest to termin materialnoprawny, gdyż z jego upływem następuje wygaśnięcie kompetencji organu nadzoru do stwierdzenia nieważności (wyrok NSA z dn. 30 października 1996 r., sygn. III SA 838/96). "Jak podkreślają Z. Kmieciak i M. Stahl (Akty..., s. 99) aczkolwiek w ustawach samorządowych brak jest stosownych unormowań, można przyjąć, że termin ten biegnie od daty doręczenia uchwały lub zarządzenia albo od momentu dowiedzenia się przez organ nadzoru o danym akcie" (A. Szewc, G. Jyż, Z. Pławecki, Samorząd Gminny. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II). Uchwała Rady Miejskiej [...] z dnia [...] została doręczona wojewodzie 7października 2005 r., a więc trzydziestodniowy termin upływał z dniem [...] listopada 2005 r. Tymczasem zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewoda wydał [...][...]. Po upływie 30 dni od dnia doręczenia uchwały – jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie – organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić jej nieważności, ale może ją zaskarżyć do sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądowym zarysowały się wyraźnie dwa odmienne poglądy w kwestii terminu do wniesienia takiej skargi. Według pierwszego z nich, trzydziestodniowy termin przewidziany w art. 53 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w odniesieniu do skargi o której mowa w art. 98 ustawy o samorządzie gminnym, rozpoczyna bieg po upływie ostatniego dnia terminu do stwierdzenia nieważności uchwały przez organ nadzoru. Drugie stanowisko wyraża się w przekonaniu, że art. 53 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w ogóle nie reguluje kwestii terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwały lub zarządzenia gminy. Terminu do złożenia skargi nie określa też wskazany art. 93 ustawy o samorządzie gminnym. Przyznana organowi nadzoru w tym przepisie szczególna kompetencja w postaci uprawnienia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie została ograniczona terminem jej realizacji. Ten drugi pogląd obecnie przeważa w orzecznictwie sądów administracyjnych, a został wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.01.2005 r. sygn. akt OSK 1575/04 (niepublik.), a następnie podzielony w innych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. wyrokach z dnia 23.06.2005 r. sygn. akt OSK 513/05 (niepublik.) i z dnia 15.07.2005 r. sygn. akt OSK 320/05 (publik. ONSA i WSA nr 1/2006, poz.7). Reasumując skoro Wojewoda uchybił terminowi przewidzianemu w art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, to nie mógł już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały Rady Miejskiej z dnia [...] i wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 148, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ E. Brychcy /-/ B. Drzazga /-/ E. Podrazik