II SA/Po 580/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...], [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu; postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. /-/ B. Drzazga Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym ustanowiła dla B. J. radcę prawnego i oddaliła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżąca uzyskuje stałe miesięczne dochody w łącznej kwocie [...] zł, ponosząc przy tym miesięczne koszty w kwocie ok. 335 zł. Pozostaje jej więc jeszcze kwota [...] zł. Wnioskodawczyni nie wyszczególniła kosztów związanych z utrzymaniem wnuka, ani nie oświadczyła, czy sama je ponosi. Wskazując, że ojciec dziecka łoży na jego utrzymanie miesięcznie [...] zł, nie podała, by matka dziecka nie miała możliwości ponoszenia pozostałych kosztów jego utrzymania. Ponadto oświadczyła, że wprawdzie zaciągnęła kredyt hipoteczny, ale nie podała na jaki okres i czy aktualnie zobowiązana jest do jego spłaty oraz jaka jest wysokość miesięcznej raty kredytu. Nie wskazała też, by miała problem z jego terminową spłatą. Przyjąć więc należało, że dysponuje środkami pozwalającymi regularnie spłacać zaciągnięty kredyt. Jednocześnie podkreślono, że fakt zaciągnięcia kredytu nie może przesądzać o prawie do przyznania prawa pomocy. Skutki indywidualnych decyzji finansowych skarżącej nie mogą bowiem być przerzucane na inne podmioty, a zwłaszcza na Skarb Państwa. Dodatkowo wskazano, że skarżąca korzysta z kredytu na rachunku bankowym, co umożliwia jej dysponowanie dodatkowymi środkami w wysokości [...] zł. Z drugiej jednak strony, przedstawiona przez B. J. sytuacja finansowa wskazuje, że nie ma ona aż takich możliwości finansowych by wygospodarować środki na pokrycie kosztów wolnorynkowego wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Dlatego w ocenie referendarza sądowego należało uwzględnić wniosek o ustanowienie dla niej radcy prawnego. Odmowa bowiem przyznania skarżącej pełnomocnika z urzędu mogłaby prowadzić do ograniczenia przysługującego jej konstytucyjnego prawa do sądu. Od powyższego postanowienia sprzeciw wniósł J. R. będący stroną postępowania. Podniósł, iż nie jest prawdą jakoby skarżąca prowadziło gospodarstwo domowe z małoletnim wnukiem. W dwukondygnacyjnym podpiwniczonym domu należącym do B. J. zamieszkuje również jej córka P. w wolnym związku z ojcem ich dziecka M. i to oni prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ojciec dziecka dysponuje dwoma samochodami – osobowym Oplem i dostawczym Volkswagenem. Odnosząc się do kwestii posiadanego przez skarżącą budynku użytkowego przy ul. S., wnoszący sprzeciw wskazał, że w rzeczywistości ów budynek dwukondygnacyjny ma pow. ok. 100 zł, a nie jak podaje skarżąca – 24,4 m2. W parterze tego budynku znajduje się kwiaciarnia, a piętro jest wolne do komercyjnego wykorzystania. Nadto podał, że B. J. prowadzi gospodarstwo domowe ze swym mężem W. mającym status jej pełnomocnika w niniejszej sprawie. On również uzyskuje dochody. O ubóstwie Państwa J. nie świadczą wykonywane od kilku lat roboty budowlane i remontowe na terenie nieruchomości przy ul. P. J. R. podważył również, by B. J. z uwagi na swój wiek mogła mieć status emeryta i uzyskiwać emeryturę. Reasumując stwierdził,że złożony przez skarżąca wniosek można traktować jako "próbę wyłudzenia od Skarbu Państwa". Wobec skutecznego wniesienia przez J. R. sprzeciwu – na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) - postanowienie z [...] utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec wątpliwości co do sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawczyni Sąd pismem z dnia 12 lutego 2008r. wezwał ją do ustosunkowania się do twierdzeń zawartych sprzeciwie. W szczególności wezwał do podania, czy: 1. jest zamężna, a jeśli tak, jakie dochody i z jakiego tytułu osiąga małżonek, 2. jakie osoby zamieszkują ze skarżąca w domu przy ul. P.w P., 3. jakie oraz z jakiego tytułu osiągają dochody , a także 4. kto jest właścicielem wspomnianej nieruchomości i współwłaścicielem nieruchomości przy ul. S. w P. W odpowiedzi wnioskodawczyni pismem z 19 lutego 2008r. poinformowała Sąd, że: 1. właścicielami nieruchomości położonej w P. przy ul. P. są J. i W. K. oraz B. J., 2. zamieszkuje wspólnie z wnukiem M. i córką P. będącą jedną ze spadkobierczyń po zmarłych J. i W. K., 3. jej córka osiąga dochody z umowy o pracę na czas nieokreślony w Klinice Promienistej w P., 4. wnioskodawczyni jest zamężna, a jej mąż uzyskuje dochód z emerytury w nieznanej jej wysokości oraz z najmu w kwocie [...] zł miesięcznie, 5. współwłaścicielami nieruchomości przy położonej przy ul. S. w P. są zaś: N., N., M., K., W., J., P. i W. Z uwagi na fakt, że skarżąca w piśmie z 19 lutego 2008r. nie ujawniła Sądowi dochodów osób prowadzących wspólnie z nią gospodarstwo domowe ponownie wezwano ją do uzupełnienie w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. podanie, czy zamieszkuje wspólnie z mężem, a jeśli tak – udokumentowanie comiesięcznych dochodów męża oraz przesłanie wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych za okres od 1.01.2008r. do 29.02.2008 r., 2. podanie, czy gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z córką P., wnukiem M. oraz innymi osobami, a jeśli tak – udokumentowanie ich comiesięcznych dochodów i wydatków, 3. udokumentowanie dochodu uzyskiwanego z tytułu najmu lokalu przy ul. S., 4. przesłanie wyciągu z wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych z okres od 1.01.2008r. do 29.02.2008r. oraz 5. wskazanie, czy nieruchomość położona przy ul. Z. w P. należy do skarżącej lub jej męża pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał. W wyznaczony terminie wnioskodawczyni nie ustosunkowała się do powyższego pisma. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Dlatego należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006r., s. 504). Zdaniem Sądu w oparciu o treść złożonego przez B. J. wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowe oświadczenia i dokumenty nie można uznać, że skarżąca znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej, by nie była w stanie ponieść kosztów sądowych, tj. na obecnym etapie postępowania uiścić wpisu w kwocie 500,- zł, a także opłacić wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Skarżąca osiąga miesięcznie dochód z tytułu emerytury w kwocie ok. [...] zł (k. 34 akt sądowych) oraz - jak oświadczyła - dochód z tytułu najmu lokalu użytkowego o pow. 24,4 m2 znajdującego się w P. przy ul. S. w kwocie [...] zł. Łącznie daje to kwotę [...] zł. Zaznaczyć jednak należy, że skarżąca w żaden sposób nie podważyła zarzutu podniesionego w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, iż budynek, w którym znajduje się wymieniony lokal ma powierzchnię ok. 100 m2. Ponadto na wezwanie Sądu o udokumentowanie dochodu uzyskiwanego z tytułu najmu tegoż lokalu B. J. nie udzieliła odpowiedzi, co pozwala przyjąć, że ów dochód może być wyższy. Skarżąca nie wykazała również, by nie prowadziła wspólnie z mężem - będącym jej pełnomocnikiem w niniejszej sprawie - gospodarstwa domowego, a tym samym by ponosiła samodzielnie koszty utrzymania. Ograniczyła się bowiem do podania, że nie zna wysokości uzyskiwanej przez małżonka emerytury. Na pytanie Sądu, czy zamieszkuje wspólnie z mężem oraz żądanie udokumentowania jego dochodów – nie udzieliła odpowiedzi. Zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 27 ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964r. Nr 9, poz. 59 e zm.) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Oznacza to, że mają również względem siebie obowiązek pomocy w zakresie prowadzenia postępowania sądowego. Nawet zaś zniesienie wspólności ustawowej między małżonkami nie niweczy tego obowiązku (por. postanowienie SN z 5.05.1967r., ICZ 37/67, Lex nr 6155, postanowienie NSA z 6.10.2004r., GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Ponadto B. J. w żaden sposób nie uwiarygodniła twierdzenia, jakoby na jej utrzymaniu pozostawał małoletni wnuk M. W szczególności nie przedstawiła orzeczenia sądu rodzinnego o ograniczeniu władzy rodzicielskiej jego matce P.J., ewentualnie orzeczenia o ustanowieniu skarżącej rodziną zastępczą dla małoletniego wnuka. Mając na względzie, że w domu przy ul. P. w P. zamieszkuje wraz z nią również córka P. J., która uzyskuje dochody z tytułu pracy w Klinice Promienistej w P., nie ma podstaw do przyjęcia, że M. pozostaje na utrzymaniu skarżącej. Poza tym B. J. nie odpowiedziała na wezwanie Sądu zawierające żądanie podania, czy gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z córką P., wnukiem M. oraz innymi osobami, a jeśli tak – udokumentowanie ich comiesięcznych dochodów i wydatków. Dodatkowo stwierdzić należy, że skarżąca nie ujawniła żądanych przez Sąd wyciągów z rachunków bankowych za okres od 1.01.2008r. do 29.02.2008 r., a w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o podanie stanu rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy przedłożyła wyciągi za okres jedynie 2 miesięcy. Co istotne, B. J. nie udzieliła również Sądowi odpowiedzi na wezwanie, w którym zwrócono się o podanie, czy nieruchomość położona przy ul. Z., wskazana jako miejsce zamieszkania jej męża W. J. (k. 19 akt sądowych), należy do skarżącej lub jej małżonka. Jednocześnie zważyć należy, że wnioskodawczyni udokumentowała stałe miesięczne koszty utrzymania na kwotę ok. 415 zł (35,50 zł – podatek od nieruchomości, 45 zł – za lokal użytkowy, 58,75 zł – opał, 14,10 zł – energia elektryczna, 7,90 zł – gaz, 24,96 zł – wywóz nieczystości, 79,67 zł – telefon, 1448,75 zł – rata kredytu). Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że skarżąca jest współwłaścicielem nieruchomości przy ul. P.i przy ul. S. w P., które można obciążyć, a także okoliczność, iż nie wykazała, by jej małżonek nie pozostawał z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym należało w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oddalić. /-/ B. Drzazga