II SA/Po 587/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant st. ref. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2005r. przy udziale prokuratora prokuratury Rejonowej Poznań- Nowe Miasto sprawy ze skargi J. i W.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. Nr [...], I. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 30,-zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/B. Drzazga /-/B. Kamieńska /-/A. Łaskarzewska Prezydent Miasta decyzją z dnia [...]r., działając na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności (Dz. U. Nr 113, poz. 1209), odmówił nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...], nr działki [...], pozostającej w użytkowaniu wieczystym J. i W.P. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż zgodnie z wyżej powołanym przepisem roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 24 października 2001r.) użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych oraz zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Tymczasem przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w dniu 07 stycznia 1968r. w trybie ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 22 z 1969r., poz. 159 ze zm.), a nie w trybie powyższego dekretu. Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta wnieśli J. i W. P., żądając jej uchylenia i "przyznania prawa do nieodpłatnego nabycia spornej nieruchomości". Według nich nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości nie dotyczy wyłącznie nieruchomości nadanych w trybie określonym w dekrecie z 1951r., a decydującym kryterium powinien być fakt położenia jej na terenie Ziem Odzyskanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego pogląd, iż nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dotyczy jedynie nieruchomości nadanych w trybie osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych. Od powyższej decyzji J. i W.P. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia orzeczeń wydanych w I i II instancji. W uzasadnieniu skargi przytoczyli oni argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowi art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) w wersji obowiązującej w okresie orzekania przez organy obu instancji. W myśl tego przepisu roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługiwało osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46 poz. 340 ze zm.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Podzielając w pełni stanowisko wyrażone przez tutejszy Sąd między innymi w wyroku z dnia 29 października 2004r. (sygn. akt. II SA/Po 1934/02) stwierdzić należy, że zarówno organ I jak i II instancji dokonały błędnej interpretacji przytoczonego powyżej przepisu. Przepis ten określał bowiem warunki, które musiał spełnić nabywca prawa własności. I tak, dotyczą one określenia: podmiotów regulacji (osoby fizyczne), przedmiotu regulacji (użytkowanie wieczyste lub współużytkowanie tego prawa), czasu, w jakim tytuł ten przysługiwał wnioskodawcy (26 maja 1990r. i w dniu wejścia w życie ustawy), rodzaju nieruchomości (zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne) oraz położenia nieruchomości (na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych). Istota naruszenia prawa materialnego przez organy administracji sprowadza się zatem do błędnej interpretacji ostatniej przesłanki nabycia prawa własności. Otóż, odesłanie w art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości do dekretu z 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych odniosło się do jego (dekretu) zasięgu terytorialnego, a nie jak przyjęto w zaskarżonej decyzji - przedmiotu regulacji (ochrona i uregulowanie własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych), a dokładniej - podstawy prawnej nabycia użytkowania wieczystego. Ustawa w art. 1 stanowiła bowiem, że zakresem regulacji objęte są nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie, a nie nabyte w sposób przewidziany tym dekretem. Zasięg terytorialny wyznaczał sam tytuł dekretu (na obszarze Ziem Odzyskanych), a doprecyzował art. 13 ust. 2 stwierdzeniem, że przez obszar Ziem Odzyskanych należy rozumieć również obszar byłego Wolnego Miasta Gdańska. Analiza cytowanych przepisów wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że dekret z 06 września 1951r. określał przedmiot regulacji i obszar Państwa Polskiego, na którym mógł być stosowany. Tymczasem przepis art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001r. odnosi się tylko do tego ostatniego elementu, bowiem sam formułuje autonomiczny przedmiot regulacji, to jest nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne. Brak jest zatem podstaw, by w postępowaniu uregulowanym ustawą z 26 lipca 2001r., odwoływać się do przedmiotu regulacji dekretu z 06 września 1951r. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i art. 152 oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Na marginesie należy zauważyć, że treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości została zmieniona i w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64 poz. 592 ze zm.), nie powinna już powodować wątpliwości interpretacyjnych, bowiem wyeliminowano z niej fragment dotyczący obszarowego (terytorialnego) obowiązywania regulacji. /-/ B. Drzazga /-/B. Kamieńska /-/A. Łaskarzewska jw