II SA/Po 592/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 03 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy obiektu budowlanego; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...]r. Nr [...]. /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ W. Batorowicz Postępowanie w sprawie legalności budowy budynku magazynowego na działce nr ewid. [...] w S. [...] zainicjowane zostało wnioskiem K. W . W toku postępowania administracyjnego przeprowadzono oględziny spornego obiektu budowlanego w toku, których stwierdzono, że w granicy działki pomurowany został parkan o wys. 2,15m oraz przylegające do niego zabudowania gospodarcze o wys. przekraczającej 2,20m. Decyzją z dnia [...] 04.2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej PINB) umorzył postępowanie w sprawie legalności spornego budynku magazynowego. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że nie stwierdzono nieprawidłowości w prowadzonej budowie obiektu magazynowego. W toku postępowania ustalono, że decyzją z dnia [...]12.2002 r. Starosta S. zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę spornego budynku magazynowego na działce nr [...], w związku z czym umorzono postępowanie. W przewidzianym ustawą terminie odwołanie wniosła K.W. podnosząc, że działka nr [...] zalana jest wodami gruntowymi poprzez zasypanie rowu i zamurowanie rury oraz podwyższenie gruntu łącznie z wymurowaniem ściany. Mur posadowiony w granicy działki stanowi integralną część obiektu magazynowego. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu (dalej - WWINB) decyzją z dnia [...] 05.2008 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji I instancji, a odnosząc się do zrzutów odwołania wyjaśnił, że sprawa spływu wód gruntowych i deszczowych uregulowana została w ustawie z dnia 18.07.2001 Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.). Zarzuty dotyczące więc zamurowania rury melioracyjnej czy zasypania rowu należą do właściwości wójta, burmistrza, prezydenta miasta. W dalszej kolejności WWINB wyjaśnił, że zarzuty dotyczące ostatecznych decyzji wydanych w związku z realizacją spornej inwestycji skutecznie mogą być podnoszone w trybie postępowań nadzwyczajnych. Organ nie zgodził się z zarzutem pozbawienia strony możliwości zapoznania się z protokołem oględzin, a także pouczył wnioskodawcę, iż spory dotyczące naruszenia prawa własności nieruchomości, rozgraniczenia nieruchomości, zadośćuczynienia za wyrządzone szkody należą do zagadnień cywilnych. W skardze do sądu administracyjnego zakwestionowano zgodność z prawem decyzji WWINB. Skarżąca wyjaśniła, że dokonane w sprawie oględziny uważa za nieważne. Jednocześnie zażądano wyjaśnienia, kto wydał zezwolenie na budowę spornego obiektu magazynowego. W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych niż podniesione w skardze przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności, będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto na wniosek skarżącej, obejmujący żądanie skontrolowania przez organ nadzoru budowlanego czy nie doszło do samowoli budowlanej polegającej na pobudowaniu budynku magazynowego na działce nr [...] i w konsekwencji usunięcie skutków ewentualnej samowoli. Zbadanie tego sygnału nastąpiło z uwzględnieniem treści art. 48 ustawy z dnia 07.07.1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118), zgodnie z którym właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W toku postępowania administracyjnego ustalono jednak, że w dniu [...].12.2002 r. Starosta S. wydał decyzję, którą zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę spornego budynku magazynowego. W świetle takich ustaleń PINB umorzył postępowanie w sprawie legalności przedmiotowego obiektu magazynowego. Zauważyć jednak należy, że dokonując oceny legalności spornego obiektu budowlanego, organ ustaliwszy, że inwestycję zrealizowano w oparciu o ostateczną decyzję w sprawie pozwolenia na budowę, winien był również zbadać sprawę w kontekście zgodności budynku z zatwierdzonym projektem budowlanym i innym warunkami pozwolenia na budowę (art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego). Obowiązek ten wynikał m.in. z faktu, że skarżąca kwestionowała nie tylko sam fakt pobudowania spornego obiektu magazynowego, ale również jego lokalizację w granicy działki. O ile bowiem realizacja inwestycji bez wątpienia nastąpiła w oparciu o ostateczną decyzję w sprawie pozwolenia na budowę, o tyle w ogóle nie badano zgodności kwestionowanej inwestycji z tą decyzją. Tymczasem, okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie. Brak stosownych w tym zakresie ustaleń prowadzi do wniosku, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. W konsekwencji uznać należało, że zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą wydano z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego – art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa). Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że w myśl art. 16 § 1 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Decyzje ostateczne korzystają z tzw. zasady trwałości, co oznacza, że mogą one zostać wzruszone wyłącznie w przypadkach przewidzianych w kpa lub w ustawach szczególnych. Również kwestionowana przez skarżącą decyzja Starosty S. z [...] 12.2002 r. stała się ostateczna. W takiej sytuacji, chcąc skutecznie powoływać się na skutki wadliwości tej decyzji skarżąca musiałaby w pierwszej kolejności doprowadzić do jej wzruszenia. Z ewentualnym żądaniem uruchomienia właściwego na gruncie konkretnej sprawy trybu nadzwyczajnego można zwrócić się do właściwego organu. Jednak zaznaczyć należy, że w takiej sytuacji to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wskazania ewentualnych przesłanek zastosowania trybu nadzwyczajnego. Natomiast w ustalonym na gruncie rozpoznawanej sprawy stanie faktycznym, pozostająca w obrocie prawnym decyzja w sprawie pozwolenia na budowę, korzysta z domniemania zgodności z prawem. W takiej sytuacji, w toczącym się postępowaniu organ nie miał prawa weryfikować tej decyzji. Za nieuprawniony uznać należało również zarzut przeprowadzenia oględzin z naruszeniem przepisów postępowania. Skarżąca nie kwestionuje przy tym, że o oględzinach została prawidłowo zawiadomiona (ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału wynika, że zawiadomieniem z dnia 23.07.2007 r. skarżącą informowano o tym, iż 01.08.2007 r. o godz. 10.00 odbędą się oględziny robót budowlanych na granicy działek o nr [...] i [...]), ale podnosi, że postępowanie wyjaśniające w tym zakresie przeprowadzono z naruszeniem przepisów postępowania, bowiem nie dokonano oględzin spornej inwestycji od strony działki skarżącej. Podniesiony przez skarżącą zarzut jest bezzasadny. Istotą oględzin jest, bowiem bezpośrednie zbadanie jakiegoś przedmiotu (w niniejszej sprawie spornego budynku magazynowego) przez organ orzekający. Przy czym regulacja prawna tego środka dowodowego jest skąpa, a organowi pozostawiona jest swoboda oceny potrzeby jego zastosowania. Na gruncie rozpoznawanej sprawy organ uwzględniając obowiązującą w kpa zasadę prawdy obiektywnej skorzystał z możliwości przeprowadzenia oględzin. Zgromadzony w aktach sprawy materiał nie wskazuje na to aby dowód ten przeprowadzono z naruszeniem przepisów prawa. Wybór, co do zakresu przeprowadzanych oględzin (również, gdy kwestią sporną jest legalność całego obiektu) ustawodawca pozostawił całkowicie uznaniu organu. Nałożenie na organ obowiązku przeprowadzenia oględzin od strony działki skarżącej nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. W świetle zebranego w sprawie materiału, brak podstaw do stwierdzenia, iż brak oględzin obiektu od strony działki skarżącej miał jakiekolwiek znaczenie dla oceny legalności spornego obiektu. Nie można jednak wykluczyć, że przeprowadzenie takich ustaleń stanie się konieczne dla dokonania ustaleń w kwestii zgodności zrealizowanej inwestycji z pozwoleniem na budowę, w zakresie usytuowania budynku w granicy. Jak wynika bowiem z projektu zagospodarowania działki, stanowiącego integralną część projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją pozwolenia na budowę, przedmiotowy budynek winien być posadowiony w pewnej odległości od granicy z działką skarżącej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie uwzględnienie wskazówek zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a w szczególności przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z uwzględnieniem potrzeby zbadania sprawy w kontekście zgodności spornej inwestycji z zatwierdzonym projektem budowlanym i innym warunkami pozwolenia na budowę. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ W.Batorowicz