II SA/Po 604/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 stycznia 2024 r. w sprawie ze skargi R. J. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako: "WINB") postanowieniem z dnia 04 sierpnia 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. (dalej również jako: "PINB") z dnia 06 czerwca 2023 r., znak: [...], którą nakazano rozbiórkę budynku letniskowego (budynek rekreacji indywidualnej) położonego w B. na dz. ozn. nr [...] (obręb ewid. B. , gm. W.). Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że decyzja z dnia 06 czerwca 2023 r. została doręczona w dniu 13 czerwca 2023 r., natomiast odwołanie R. J. zostało wniesione w dniu 05 lipca 2023 r., a więc z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. J. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, podnosząc zarzuty naruszenia art. 129 § 2 w zw. z art. 134 i 123 § 1 K.p.a. poprzez wydanie przez WINB zaskarżonego postanowienia w oparciu o nieprawdziwe okoliczności w sytuacji, gdy doręczenie decyzji organu I instancji nie nastąpiło w dniu 13 czerwca 2023 r., a podpis odbiorcy przesyłki pocztowej zawierającej tą decyzję w dniu 13 czerwca 2023 r. podrobiła podpisująca się za A. D. pracownik poczty K. K.. Wniesiono o przeprowadzenie dowodu z załączonych oświadczeń oraz o wezwanie świadków – A. D. oraz K. K.. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ I instancji nakazał rozbiórkę wybudowanego domu letniskowego, przeznaczonego na cele rekreacji indywidualnej. Decyzję powyższą skierowano do doręczenia skarżącemu, ale decyzja ta nie została prawidłowo doręczona stronie. W dniu 13 czerwca 2023 r. pracownik Poczty Polskiej K. K. zobowiązany do doręczenia korespondencji podrobił podpis odbiorcy przesyłki, podpisując się nazwiskiem "A. D.", czyli dorosłego domownika na adresie zajmowanym przez R. J., co stanowi naruszenie prawa (art. 270 § 1 k.k.), a w tej konkretnej sprawie powoduje, iż decyzja administracyjna nie dotarła do skarżącego w trybie przewidzianym K.p.a., a zatem nie mógł on uchybić 14 to dniowemu terminowi do wniesienia odwołania, skoro nigdy prawidłowo nie miał decyzji doręczonej i naruszono jego prawo do odwołania się od niekorzystnej decyzji administracyjnej. Skarżący otrzymał decyzję w dniu 29 czerwca 2023 r. otrzymał, ale nie można uznać aby doszło do wówczas do doręczenia decyzji. Kierując do PINB w L. pismo z dnia 4 lipca 2023 r. skarżący opisał sytuacje braku otrzymania decyzji administracyjnej nakazującej rozbiórkę. Pismo zawierało opis okoliczności zarówno niewłaściwego doręczenia, ale także merytoryczne zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania administracyjnego. Pismo to PINB w L. potraktował jako odwołanie od decyzji, złożone po terminie i przesłał do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P., który stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co jednak nie odpowiada prawdzie i narusza przepisy K.p.a. Następnie skarżący podniósł, że po otrzymaniu w dniu 10 sierpnia 2023 r. zaskarżonego postanowienia zapoznał się z aktami sprawy, gdzie dokonał odkrycia, iż podpis widniejący na potwierdzeniu odbioru korespondencji jest sfałszowany, bo nie jest to podpis A. D., której charakter pisma i wzór podpisu znał. Dlatego też udał się na Pocztę Polska w G., gdzie ustalił listonoszkę, która pracowała 13 czerwca 2023 r. i była zobowiązana do doręczenia mu korespondencji z postępowania administracyjnego. Listonoszka K. K. wskazała, iż miała w tamtym czasie "nawał pracy" i podpisała się w miejscu odbiorcy. Zdaniem skarżącego przesyłka doręczona w warunkach podrobienia podpisu i nie otrzymana przez stronę nie może wywołać skutku prawnego, dlatego w postępowaniu administracyjnym, należy ten błąd konwalidować i zwrócić sprawę do PINB w L., który ponownie, ale tym razem prawidłowo powinno doręczyć skarżącemu decyzje administracyjną. Do skargi załączono kserokopię oświadczenia K. K. z dnia 18 sierpnia 2023 r., z którego wynika, że podpisała ona zwrotne potwierdzenie odbioru w miejsce A. D. oraz kserokopię oświadczenia A. D., z którego wynika, że podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji nie należy do niej. Zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zwrócił się do pełnomocnika skarżącego o wyjaśnienie, czy w związku z uzyskaniem informacji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez K. K. poinformował o tym organy ścigania. Do dnia wydania wyroku pełnomocnik nie udzielił odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1624 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny nie prowadzi, co do zasady postępowania dowodowego, oceniając wyłącznie prawidłowość działania organów administracji publicznej na podstawie nadesłanych akt sprawy. Wyjątek od powyższej zasady art. 106 § 3 p.p.s.a., który przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów. Sąd administracyjny nie ma natomiast możliwości przesłuchania świadków, czy też stron, co powoduje, że zawarty w skardze wniosek o przeprowadzenie postępowania dowodowego z zeznań świadków i skarżącego, nie mógł być rozpoznany. Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 06 czerwca 2023 r., znak: [...], którą nakazano rozbiórkę budynku letniskowego (budynek rekreacji indywidualnej) położonego w B. na dz. ozn. nr [...] (obręb ewid. B. , gm. W.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 K.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie natomiast do treści art. 127 § 1 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 1 i 2 K.p.a.). Równocześnie merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy należy poprzedzić dwiema uwagami ogólnymi. Po pierwsze Sąd administracyjny – jako sąd posiadający, co do zasady uprawnienia o charakterze kasacyjnym – jest uprawniony jedynie do kontroli działań organów administracji publicznej w dacie orzekania. Innymi słowy, sąd dokonuje oceny stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia przez organy administracji publicznej. Nie może zatem uwzględniać okoliczności, które miały miejsce po wydaniu zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu. Po drugie, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, Baza NSA). Treść art. 134 K.p.a., będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 17, C. H. Beck Warszawa 2021 r., s. 830). W rozpoznawanej sprawie ocenie Sądu podlegało jedynie działanie WINB w momencie wydania zaskarżonego postanowienia, a więc w dniu 04 sierpnia 2023 r. I tak, zauważyć należy, że w momencie wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania WINB dysponował zwrotnym potwierdzeniem dowodu doręczenia skierowanej do skarżącego decyzji, z której wynikało, że przesyłka zawierająca decyzję PINB została doręczona w dniu 13 czerwca 2023 r. o godz. 10:31, odebrał ją pełnoletni domownik – A. D. i zostało to potwierdzone jej własnoręcznym podpisem (k. [...] akt organu II instancji). Mając na względzie treść pisma skarżącego z dnia 04 lipca 2023 r., w którym wskazano, że nie zgadza się on z decyzją o nakazie rozbiórki, a więc pisma, które zasadnie zostało zakwalifikowane jako odwołanie od decyzji z dnia 06 czerwca 2023 r., WINB nie miał innej możliwości, jak tylko działając na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Sąd zauważa, że w piśmie z dnia 04 lipca 2023 r. nie zawarto wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, natomiast podjęte przez skarżącego działania mająca na celu wyjaśnienie okoliczności związanych z doręczeniem decyzji PINB, miały miejsce już po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Tym samym nie można skutecznie przyjąć, aby działanie WINB, które stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, naruszało przepisy prawa. Mieściło się ono bowiem w ramach kompetencji zakreślonej przez art. 134 K.p.a. i miało oparcie w stanie faktycznym odzwierciedlonym w aktach sprawy, a w szczególności wynikającym z załączonego zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji zawierającej decyzję z dnia 06 czerwca 2023 r. Obecnie skarżący nie może oczekiwać uchylenia zaskarżonego postanowienia w oparciu o okoliczności, które ujawniły się po jego wydaniu, gdyż w tego typu sytuacji przepisy K.p.a. przewidują inne instytucje służące wyeliminowaniu aktów administracyjnych, w tym postanowień. W powyższym zakresie zauważyć należy, że czynności związane z ustaleniem doręczenia decyzji zostały podjęte przez skarżącego, już po doręczeniu mu zaskarżonego postanowienia, co sam przyznał w skardze. W tym miejscu zauważyć należy, że Sąd, w ramach niniejszego postępowania, nie jest uprawniony do przesądzenia, w oparciu o nadesłane oświadczenia, czy rzeczywiście doszło do podrobienia podpisu A. D., gdyż właściwe w powyższym zakresie pozostają organy ścigania. Zauważyć jednak należy, że skarżący – twierdząc, że fakt podrobienia podpisu miał miejsce – mógł skorzystać z instytucji przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czy też jednego z trybów nadzwyczajnych, celem wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia WINB z dnia 04 sierpnia 2023 r., czego jednak nie uczynił, pomimo ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a w szczególności mając na względzie granice orzekania w sprawie, Sąd nie mógł skorzystać z powyższych instytucji, gdyż jak powyżej wskazano, działanie WINB na dzień 04 sierpnia 2023 r. było działaniem prawidłowym. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.