II SA/Po 607/25

WyrokWSA w Poznaniu2025-11-13

Skład orzekający: Tomasz Świstak, Wiesława Batorowicz, Arkadiusz Skomra

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił wagę naruszenia prawa przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej za korzystanie z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, nie uwzględniając przy tym przesłanek uzasadniających odstąpienie od ukarania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały, iż nie wystąpiły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ukarania na podstawie art. 189f § 1 k.p.a. Brak wystarczającej analizy wagi naruszenia prawa, w szczególności uwzględnienia indywidualnych okoliczności sprawy, takich jak długotrwałe prowadzenie działalności wymagającej pozwolenia, wcześniejsze posiadanie pozwolenia oraz złożenie wniosku o nowe pozwolenie przed upływem terminu jego ważności, czyni decyzję nieprawidłową. Organy ograniczyły się do analizy samego braku pozwolenia, nie rozpatrując kompleksowo wszystkich aspektów sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymierzenia Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) administracyjnej kary pieniężnej za korzystanie z usług wodnych (wprowadzanie ścieków bytowych do ziemi) bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w II kwartale 2024 r. GDDKiA posiadała pozwolenie ważne do 26 września 2023 r. Wniosek o nowe pozwolenie złożono po upływie terminu jego ważności, a poprzedni wniosek został pozostawiony bez rozpoznania. GDDKiA złożyła skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, zarzucając naruszenie przepisów Prawa wodnego i k.p.a. oraz brak analizy przyczyn nieuzyskania pozwolenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni. Zasądził od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz strony skarżącej kwotę 190 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi G. A. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 11 czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 24 kwietnia 2025 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 190 zł (sto dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z 11 czerwca 2025 r., znak: [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w P. (dalej jako: "Dyrektor" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu odwołania Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] (dalej jako: "Skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] (dalej jako: "organ I instancji") z dnia 24 kwietnia 2025 r., znak: [...] Wyżej wskazana decyzja, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z 24 kwietnia 2025 r. organ I instancji wymierzył Skarżącej administracyjną karę pieniężną w za okres II kwartału 2024 r. w wysokości [...] zł (słownie: [...]), za usługę wodną polegającą na wprowadzaniu ścieków bytowych do ziemi- dz. nr [...] obręb [...] gm. [...], powiat [...], województwo [...] - MOP [...], bez odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji, organ I instancji wskazał, że Skarżąca nie dochowała należytej staranności składając wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego po upływie terminu obowiązywania dotychczasowego pozwolenia i w związku z tym w okresie II kwartału 2024 r., korzystała z ww. usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji złożyła Skarżąca zarzucając naruszenie art. 472 aa ust. 1 pkt 2 i 427c Prawa wodnego poprzez ich błędną wykładnię oraz uznanie, że należy je stosować w każdym przypadku działania bez pozwolenia wodnoprawnego, niezależnie od przyczyn braku uzyskania tego pozwolenia. Skarżąca zarzuciła również brak przeprowadzenia badania przyczyn nieuzyskania przez nią pozwolenia wodnoprawnego. Wydając wskazaną na wstępie decyzję Dyrektor wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie materialnoprawną podstawę stanowią przepisy Prawa wodnego. Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że w okresie II kwartału 2024 r. Skarżąca korzystała z usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu ścieków bytowych do ziemi - dz. nr [...] obręb [...], gm. [...], powiat [...], województwo [...] - MOP [...] bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego. Poprzednie pozwolenie wodnoprawne, które Skarżąca posiadała, udzielone decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia 27 września 2013 r., znak: [...] obowiązywało jedynie do dnia 26 września 2023 r., a zgodnie z art. 389 pkt 1 Prawa wodnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne. Jednocześnie Dyrektor podkreślił, że usługi wodne obejmują wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 5 Prawa wodnego. Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że w myśl art. 414 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na który było wydane, natomiast zgodnie z art. 414 ust. 2 Prawa wodnego pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1-3, nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń. Dyrektor wskazał, iż z wnioskiem o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego m.in. na usługę wodną obejmującą wprowadzanie ścieków bytowych z terenu Miejsca Obsługi Podróżnych [...] Skarżąca zwróciła się dopiero w dniu 30 listopada 2023 r., czyli wniosek został złożony już po upływie obowiązywania poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego. W związku z powyższym w ocenie organu II instancji Skarżąca nie dochowała należytej staranności i w okresie II kwartału 2024 r. korzystała z powołanej usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego. Dyrektor wyjaśnił, że naruszenie polegające na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ma znaczący ciężar gatunkowy, ponieważ nie jest ono jedynie formalnością, tylko kluczowym instrumentem prawnym, którego głównym celem jest ochrona zasobów wodnych przed zanieczyszczeniami oraz niewłaściwą eksploatacją. W przedmiotowej sprawie organ II instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 189f § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a."). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła Skarżąca zarzucając jej naruszenie: 1. art. 472aa ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, przez jego zastosowanie i nałożenie na stronę skarżącą kary administracyjnej, pomimo, że pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Marszałka Województwa [...] z 27 września 2013 r. znak [...] nie zostało wygaszone stosowną decyzją administracyjną, co w konsekwencji nie pozwala na uznanie, że Skarżąca korzystała z usługi wodnej nie legitymując się pozwoleniem wodnoprawnym; 2. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez brak dostatecznego przeanalizowania i odniesienia się przez organ do zaoferowanych w postępowaniu dowodów wskazujących na dopełnienie przez Skarżącą należytej staranności w terminowym uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego na okres następujący po 26 września 2023 r. Mając na względzie powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu II instancji na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. Pełnomocnik Skarżącej podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie z jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] PGW Wody Polskie wymierzająca Skarżącej administracyjną karę pieniężną za usługę wodną polegająca na wprowadzeniu ścieków bytowych do zmieni bez odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy powołanej na wstępie ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.), która to ustawa reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Jak stanowi przepis art. 389 pkt 1 Prawa wodnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne. W myśl art. 35 ust. 3 pkt 5 Prawa wodnego, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych stanowi usługę wodną, na którą zgodnie z art. 389 pkt 1 Prawa wodnego wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. W niniejszej sprawie konieczność legitymowania się przez Skarżąca pozwoleniem wodnoprawnym nie jest przedmiotem sporu. W myśl art. 472aa ust. 1 Prawa wodnego, dodany do ustawy na mocy art. 13 pkt 32 ustawy z 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji Odry (Dz. U. z 2023r., poz. 1963) z mocą obowiązywania od 1 stycznia 2024 r. stanowi, że administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi: 1) art. 343 ust. 1, mimo wezwania Wód Polskich, nie usuwa w terminie określonym przez Wody Polskie zaniedbań w zakresie gospodarki wodnej, w wyniku których może powstać stan zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku albo prawnie chronionemu interesowi osób trzecich; 2) art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej; 3) art. 101a ust. 1 lub 3 na obszarze, na którym jest zlokalizowany odbiornik ścieków danego zakładu, w okresach obowiązywania ostrzeżenia przed suszą hydrologiczną nie wstrzymuje lub nie ogranicza wprowadzania do wód ścieków przemysłowych lub wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych, zawierających chlorki i siarczany. Zatem w pierwszej kolejności w niniejszej sprawie należy rozstrzygnąć czy Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad legitymowała się w spornym okresie pozwoleniem wodnoprawnym. W sprawie nie jest sporne, iż Skarżąca legitymowała się pozwoleniem wodnoprawnym ważnym do dnia 26 września 2023 r. Ponadto nie jest sporne, iż w dniu w dniu 16 sierpnia 2023 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, który to wniosek wobec nieuzupełnienia jego braków w dniu 2 listopada 2023 r. pozostawiono bez rozpoznania. Ponadto z akt sprawy wynika, że Skarżąca w dniu 24 listopada 2023 r. złożyło ponowny wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, które uzyskała w dniu 15 lipca 2024 r. W ocenie Sądu w świetle powyższych okoliczności uznać należy, iż Skarżąca w II kwartale nie legitymowała się pozwoleniem wodnoprawnym. W tym miejscu wskazać należy, iż w myśl art. 414 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na który było wydane, natomiast zgodnie z art. 414 ust. 2 Prawa wodnego pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1-3, nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń. W niniejszej sprawie wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego został złożony w terminie wynoszącym około 40 dnia przed upływem ważności poprzedniego z tych też względów norma wynikająca z art. 414 ust. 2 Prawa wodnego nie miała zastosowania. Jednakże nie może uiść uwadze, iż wniosek ten nie był skuteczny, a pozwolenie wodnoprawne zostało wydane dopiero na skutek ponownego wniosku złożonego już po upływie ważności pozwolenia wodnoprawnego. Wobec powyższego zaznaczyć należy, iż upływ terminu, na jaki pozwolenie zostało udzielone, spowodował wygaśnięcie pozwolenia i skutek ten nie wymaga wydania decyzji, jak sugeruje strona Skarżąca. Wynika to wyraźnie z brzmienia art. 418 ust.2 Prawa wodnego, który stanowi, że nie wydaje się decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego w przypadku upływu terminu, na który pozwolenie zostało wydane. Zatem nie można uznać zasadności zarzutu zawartego w pkt 1 skargi, co do naruszenia art. 472aa ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, przez jego zastosowanie i nałożenie na stronę skarżącą kary administracyjnej, mimo że pozwolenie wodnoprawne nie zostało wygaszone stosowną decyzją administracyjną. Jednakże mimo ziszczenia się przesłanek z art.472aa ust.1 pkt 2 Prawa wodnego, Sąd uznaje za sprzeczne z prawem nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej, bowiem organy nie wykazały, aby w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ukarania określone w art.189f § 1 k.p.a. Stosownie do art.472c ust.3 Prawa wodnego, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, do administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa m.in. w art.472aa ust.1, stosuje się przepisy działu IV a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). W myśl art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Powyższy przepis zobowiązuje organ do odstąpienia od nałożenia kary w przypadku łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. zaprzestania naruszenia prawa i znikomej wagi naruszenia. Analiza uzasadnienia decyzji obu instancji wskazuje, iż kwestia zaprzestania naruszenia prawa nie jest kwestionowana i jest oczywista gdyż przed wydaniem decyzji o nałożeniu kary strona uzyskała stosowne pozwolenie wodnoprawne. Natomiast w sprawie, w ocenie Sądu, organ oceniając przesłankę wagi naruszenia prawa niezasadnie, pomimo powołania się na art. 189d k.p.a., ograniczył się do samej kwestii legitymowania się pozwoleniem wodnoprawnym. Tym samym stwierdzić należy, iż organ analizował możliwość zastosowania dobrodziejstwa z art. 189f k.p.a., jednak nie wziął pod uwagę wszystkich aspektów, co czyni jego decyzję nieprawidłową. Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu). Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 189f k.p.a, nb. 1, Lex). Ustawodawca w treści art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie wyjaśnił, jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome. W piśmiennictwie wyróżnia się stopnie naruszenia prawa: naruszenia kwalifikowane, naruszenia, które nie mają ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego są istotne i naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969). Trzeba podzielić pogląd, że ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Istotne jest przy tym, że im wyższa wartość naruszonego lub zagrożonego dobra, tym większe prawdopodobieństwo zakwalifikowania naruszenia prawa jako znacznego. Jeżeli natomiast naruszenie prawa wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (A. Cebera, J. G. Firlus (w:) H. Knysiak-Sudyka (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. III. Komentarz do art. 189f, nb. 4; Lex). Pogląd ten jest cytowany, aprobująco, w orzecznictwie (np. wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., III OSK 2411/21; CBOSA). Przyjmuje się, że w sprawie wymierzenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska wystąpił z wnioskiem o wydanie takiego pozwolenia (Uchwała NSA (7w) z 12 grudnia 2011 r., II OPS 2/11, ONSAiWSA 2012, Nr 2, poz. 22; wyrok NSA z 14 maja 2025 r., III OSK 108/22, LEX nr 3863249; wyrok NSA z 29 kwietnia 2025 r., III OSK 7300/21, LEX nr 3857785; wyrok NSA z 16 września 2022 r., I GSK 3159/18, LEX nr 3420925). W cytowanej zarówno przez organ jak i skarżącego uchwały NSA z 12 grudnia 2011 r. sygn. akt II OPS 2/11, wskazano, że każdą tego rodzaju sprawę należy analizować indywidualnie, rozpatrując przyczyny braku pozwolenia, a w szczególności, czy podmiot korzystający ze środowiska wystąpił o wydanie kolejnego wymaganego pozwolenia w rozumieniu oraz czy przyczyna braku pozwolenia jest związana z działaniem organu podczas rozpatrywania wniosku o wydanie nowego pozwolenia. W uchwale podkreślono, że przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się bowiem konsekwentnie, że odmiennie należy bowiem oceniać sytuację, w której określony podmiot rozpoczyna nową działalność wymagającą uzyskania pozwolenia wodnoprawnego - bez jego uzyskania, a odmiennie sytuację, w której dany podmiot działalność wymagającą pozwolenia wodnoprawnego prowadzi od lat, a jedynie kontynuuje ją bez pozwolenia przez krótki okres czasu, dlatego, że oczekuje na wydanie nowej decyzji w tym zakresie. W uchwale siedmiu sędziów NSA z 21 grudnia 1998 r. sygn. akt OPS 13/98 Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że to, czy strona może uwolnić się od odpowiedzialności prawnej z tego powodu, że nie posiadała wymaganego pozwolenia, wymaga analizy oceny indywidualnej w każdej sprawie i przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności. W rozpoznawanej sprawie Spółka uzyskała ostatecznie pozwolenie wodnoprawne w takim zakresie o jaki wnioskowała, wcześniej posiadała takowe pozwolenie. Ponadto nowe, ostateczne pozwolenie wodnoprawne Spółka posiadała już przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Sąd miał przy tym na uwadze, iż Skarżąca wobec pozostawienia wniosku bez rozpoznania oraz długotrwałości postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie korzystała z przysługujących jej środków odwoławczych w postaci skargi na bezczynność czy też przewlekłość prowadzonego postępowania. Jednakże zaznaczenia wymaga, iż sam fakt braku złożenia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania czy bezczynności organu, w sytuacji kwestionowania zasadności pozostawienia pierwotnego wniosku bez rozpoznania, nie uniemożliwia wzięcia pod uwagę kwestii długotrwałego prowadzenia sprawy w kontekście przesłanki znikomości naruszenia prawa. Powyższe wynika z cytowanej uchwały NSA z 12 grudnia 2011 r. sygn. akt II OPS 2/11. Zatem w niniejszej sprawie organ dokonując indywidualnej oceny, w świetle powyższego stanowiska, winien wziąć również pod uwagę, iż Skarżąca jest podmiotem, który prowadzi działalność wymagającą pozwolenia wodnoprawnego od długiego czasu, a jedynie kontynuuje ją bez pozwolenia przez pewien okres czasu, a przez część tego czasu oczekuje na wydanie nowej decyzji w tym zakresie. Zaznaczyć należy, iż zupełnie odmiennie należy bowiem oceniać sytuację, w której określony podmiot rozpoczyna nową działalność wymagającą uzyskania pozwolenia wodnoprawnego - bez jego uzyskania, a odmiennie sytuację, w której dany podmiot działalność wymagającą pozwolenia wodnoprawnego prowadzi od kilkudziesięciu co najmniej lat (zob. wyrok NSA z 27 maja 2025 r., III OSK 1598/23, LEX nr 3885072). W niniejszej sprawie nie może uiść uwadze, organu okoliczność, że Skarżąca przed upływem ważności poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego w dość rozsądnym terminie (tj. 40 dni przed upływem ważności pozwolenia wodnoprawnego) wystąpiła z wnioskiem o nowe pozwolenie wodnoprawne. Natomiast fakt, iż wniosek ten pozostawiono bez rozpoznania, a nowy wniosek złożono po utracie ważności pozwolenia wodnoprawnego nie może świadczyć o zignorowaniu obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, co sugeruje organ zarzucając niedbałość. Warto również mieć na względzie, iż Skarżąca realizowała zadania w zakresie usług użyteczności publicznej mających służyć zapewnienie komfortu podróżnym. Zaprzestanie realizacji usług wodnych powodowałoby konieczność zamknięcia miejsca obsługi podróżnych. W ocenie Sądu nie można zatem przyjąć, że wobec utraty ważności pozwolenia wodnoprawnego z 2013 r. Skarżąca mogła, czy też powinna zaprzestać realizacji swoich zadań. Podsumowując Sąd uznał, iż organ co najmniej przedwcześnie błędnie przyjął, że nie ziściły się przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. W tym miejscu zauważyć należy, że stanowisko organu co do braku spełnienia przesłanek do odstąpienia od kary nie zostało, mimo obszerności wywodów, w sposób należyty uzasadnione. W swoich szerokich wywodach organ ograniczył się de facto do analizy wyłącznie braku samego pozwolenia wodnoprawnego nie analizując wszystkich okoliczności tej indywidualnej sprawy. W konsekwencji należy uznać, że doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego w kontekście możliwości zastosowania art. 189f ust. 1 pkt 1 k.p.a. Organy nie wyjaśniły kompleksowo zaistnienia przesłanek odstąpienia od nałożenia kary, a dokładnie przesłanki "wagi naruszenia prawa" (istotności). Rozpoznając sprawę ponownie organ winien dokonać ponownej oceny możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej uwzględniając wszystkie aspekty sprawy, w szczególności te na które Sąd zwrócił uwagę w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono ja w pkt I sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Na zasądzone koszty składają się wpis sądowy w kwocie [...]zł i koszty zastępstwa procesowego w kwocie [...]złotych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło