II SA/Po 61/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 maja 2013 r. sprawy ze skargi K. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2009r. ([...]) Wójt Gminy R., ustalił na rzecz H. i S. L., warunki zabudowy dla inwestycji obejmującej rozbudowę budynku sklepu spożywczo przemysłowego położonej w gminie R., dz. Nr [...], obręb [...]. Decyzja ta między innymi skierowana do Z. i S. G. doręczona została ich córce M. K., w dniu 8 stycznia 2009r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r. Wójt Gminy R. przeniósł prawa i obowiązki określone w decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2009r. ([...]) na M. i R. R. Pismem z dnia 9 listopada 2012r. K. F. wniosła pismo zatytułowane "odwołanie", a odnoszące się do decyzji Wójta Gminy R. nr [...] z dnia [...] stycznia 2009r. ([...]). W uzasadnieniu wskazała, iż w dniu wydania decyzji jej mama Z. G. – właścicielka działki nr [...] nie żyła. Po przeprowadzeniu postępowania spadkowego właścicielką działki nr [...] jest K. F. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012r. wydanym na podstawie art. 134, w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej Kolegium) stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez K. F. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż osoba, która nie brała udziału w postępowaniu zachowuje termin do wniesienia środka zaskarżenia w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Oznacza to, iż ostateczny i nieprzekraczalny termin do złożenia odwołania dla takiej osoby jest taki sam jak termin do złożenia odwołania dla strony, której jako ostatniej doręczono decyzję. Po upływie tego terminu decyzja ostateczna może być wzruszona tylko w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, iż decyzja adresowana do Z. i S. G. doręczona została ich córce M. K., w dniu 8 stycznia 2009r. Ze skróconego odpisu aktu zgonu wynika, że Z. G. zmarła w dniu [...] grudnia 2008r, o którym to fakcie nikt nie powiadomił organu I instancji. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła K. F. podnosząc, że czuje się pokrzywdzona postanowieniem Kolegium. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W realiach niniejszej sprawy podkreślić trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, iż na skutek śmierci strony postępowania Z. G., o którym to zdarzeniu Wójt Gminy R. nie wiedział, w toku postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji obejmującej rozbudowę budynku sklepu spożywczo przemysłowego położonej w gminie R., dz. Nr [...], obręb [...], pominięto następcę prawnego Z. G. – K. F. Rację miało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdzając, iż okoliczność ta może stanowić przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Stronie pozbawionej, chociażby z przyczyn niezawinionych przez organ, udziału w postępowaniu przed organem I instancji służy możliwość dochodzenia swoich interesów za pomocą odwołania lub wniosku o wznowienie postępowania. Dopóki decyzja pierwszoinstancyjna nie stanie się ostateczna, dopóty stronie nieuczestniczącej w postępowaniu służy prawo do wniesienia odwołania. Z kolei od ostatecznej decyzji nie można wnieść odwołania, a jedynie można żądać wznowienia postępowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2010r. sygn. akt VII SA/Wa 388/10, LEX nr 676100). Zdaniem Sądu Kolegium niewłaściwie zinterpretowało jednak treść pisma K. F. z dnia 9 listopada 2011r. kierując się zapewne okolicznością, iż korespondencja ta została zatytułowana "odwołanie". Oczywistym jest przy tym, iż nie tytuł pisma, lecz zawarta w nim treść decyduje o charakterze korespondencji. W przedmiotowym piśmie K. F. w istocie oprócz niezadowolenia z decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] stycznia 2009r. podniosła okoliczności mające potwierdzić, iż jest ona spadkobiercą zmarłej Z. G. i winna być uznana za stronę postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W istocie więc korespondencja ta stanowi również uzasadnienie dla zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanki wznowieniowej wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Podzielić należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażone w wyroku z 26 stycznia 2012r., sygn.. akt IV SA/Gl 486/11 (LEX nr 1107964), iż pisma stron postępowania, które często nie posiadają dostatecznej wiedzy na temat procedury administracyjnej, organ administracji publicznej winien z poszanowaniem zasad ogólnych wyrażonych w art. 6 i n. k.p.a., zawsze interpretować tak, aby umożliwić stronie najpełniejszą obronę jej woli oraz praw jako strony postępowania administracyjnego. Stwierdzenie uchybienia terminu, bez jednoznacznego wyjaśnienia treści żądania strony, przy rozbieżności między treścią pisma wniesionego przez stronę, a jego tytułem, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek, stosownie do postanowień powołanych wyżej artykułów, wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Skoro na podstawie pisma skarżącego nie można jednoznacznie określić treści żądania, a istnieją przesłanki by sądzić, iż domaga się on również wznowienia postepowania, to rzeczą organu administracji jest wyjaśnienie rzeczywistej woli strony i treści jej żądania. Zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, art. 65, art. 128 i art. 140 k.p.a., jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony właśnie bez zbędnego formalizmu. Niewątpliwie pismo K. F. z 9 listopada 2012r. jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale. W szczególności oprócz tytułu "odwołanie", stwierdzenia wyżej wymienionej, iż nie zgadza się z decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...] stycznia 2009r. i uzasadnienia przesłanki wznowieniowej, nie zawiera ono żadnej wskazówki czego K. F. w istocie domagała się od organu, a w szczególności: czy uchylenia decyzji o warunkach zabudowy czy wznowienia postępowania. Już ta okoliczność nakazywała organowi zwrócić się do K. F. o jednoznaczne sprecyzowanie czy jej pismo jest odwołaniem, czy wnioskiem o wznowienie. Jednocześnie wynikającym z art. 8 i art. 9 k.p.a. obowiązkiem organu było pouczenie K. F., iż stronie pozbawionej, chociażby z przyczyn niezawinionych przez organ, udziału w postępowaniu przed organem I instancji służy możliwość dochodzenia swoich interesów za pomocą odwołania lub wniosku o wznowienie postępowania. Dopóki decyzja pierwszoinstancyjna nie stanie się ostateczna, dopóty stronie nieuczestniczącej w postępowaniu służy prawo do wniesienia odwołania. Z kolei od ostatecznej decyzji nie można wnieść odwołania, a jedynie można żądać wznowienia postępowania. Zważywszy, iż powyższe uchybienie Kolegium mogło mieć istotny wpływ na treść wydanego postanowienia Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę Kolegium winno zgodnie z ww. wytycznymi doprowadzić do wyjaśnienia rzeczywistych intencji K. F. w zakresie złożonego przez nią pisma z dnia 9 listopada 2011r. Dalszy tok postepowania uzależniony będzie od poczynionych w tym zakresie ustaleń. O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.