II SA/Po 625/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi I. C. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lipca 2016r. w przedmiocie przejścia prawa do depozytu broni na rzecz Skarbu Państwa oraz opłaty za przechowywanie broni w depozycie postanawia 1. zwolnić skarżącego I. C. od kosztów sądowych ponad uiszczone 100 zł (sto złotych) tytułem opłaty od zażalenia, 2. ustanowić dla I. C. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący I. C. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku na formularzu PPF argumentował, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego, wartościowych ruchomości, czy oszczędności. Utrzymuje się z emerytury obciążonej egzekucją sądową, w realnej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Zobowiązania i stałe miesięczne wydatki stanowi: opłata za najem mieszkania oraz [...] zł na leki. Skarżący dołączył kopię umowy o odpłatne używanie lokalu mieszkalnego z opłatą [...] zł miesięcznie, decyzji ZUS o wysokości emerytury do wypłaty w kwocie [...] zł. Skarżyscy wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. dalej "P.p.s.a."), dodatkowo wyjaśnił, że nie posiada żadnych innych dochodów prócz emerytury, nie ma innych osób, z którymi prowadziłby wspólne gospodarstwo domowe, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma wpływów na rachunek z tego tytułu, nie ma żadnych dowodów wpłat i nie ma żadnych obrotów na rachunku bankowym w [...]. Na rachunek w tym banku wpływa tylko jego emerytura. Oświadczył, że nie posiada żadnych lokat, rachunków oszczędnościowych oraz kredytów, czy pożyczek i nie ciążą na nim żadne spłaty z tego tytułu. Na potwierdzenie okoliczności przedłożył kopię PIT-40A za 2015r., z którego wynika dochód w wysokości [...] zł. oraz wyciąg z rachunku bankowego, na który wpływa tylko emerytura i skarżący wypłaca miesięcznie kwotę [...] zł., salda są zatem dodatnie i wynoszą [...]zł. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego (art. 199 P.p.s.a.), może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższego przepisu, ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "...gdy wykaże..." wynika, że strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w całości następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taka osoba powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania oraz możliwości majątkowych i finansowych wnioskodawcy wynika, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania chociażby w części. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy i jego uzupełnieniu pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje pełnymi środkami na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wprawdzie wpłacił kwotę 100 zł tytułem opłaty zażalenia, ale z przedstawionej przez skarżącego sytuacji finansowej wynika, że uzyskiwane dochody z emerytury pozwalają jedynie na poniesienie najpotrzebniejszych, bieżących kosztów jego utrzymania. Na skarżącym ciążą także koszty postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie ma także innych dochodów, ani majątku, z którego mógłby czerpać dodatkowe dochody, nie korzysta z żadnych pożyczek. Wygospodarował i uiścił kwotę 100 zł., ale z przedstawionej sytuacji finansowej wynika, że nie ma możliwości poniesienia dalszych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa wskazuje tym bardziej, że nie ma możliwości finansowych na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Przyznano zatem prawo pomocy i w tej części i zgodnie z wnioskiem ustanowiono dla skarżącego adwokata. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska