II SA/Po 638/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie skierowanie na badanie sprawności w zakresie kierowania pojazdami; I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi A. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę [...] zł (w tym [...] zł tytułem podatku od towarów i usług) oraz kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ W.Batorowicz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile, po rozpatrzeniu odwołania M. L. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2009 r. nr [...] o skierowaniu M. L., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii [...], na badania lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż Starosta [...] uzasadniając wyżej wymienioną decyzję powołał się na to, że Prokurator Prokuratury Rejonowej w P. zawiadomił organ o prowadzonym postępowaniu karnym w sprawie [...] przeciwko M. L., a także o stwierdzonym u M. L. przez biegłych sądowych szkodliwym używaniu substancji [...]. Przybliżając treść odwołania strony organ odwoławczy podał, że M. L. zarzucił naruszenie art. 7, 9 i 10 kpa, gdyż z powodu pobytu poza krajem nie mógł zapoznać się z aktami sprawy, oraz że podniósł, iż biegli lekarze sądowi nie stwierdzili u niego przeciwwskazań do prowadzenia osobistej obrony przed sądem grodzkim w P., zaś za swoje czyny został ukarany sądownie, zatem nie powinien być karany ponownie skierowaniem na badania. Organ przywołał także stanowisko strony, iż odwołujący nie sprzeciwia się badaniom lekarskim pod warunkiem, że koszty badań pokryje Starostwo Powiatowe w P., a uzasadnienie decyzji otrzymają tylko strony. W rozważaniach dotyczących ustaleń faktycznych i prawnych organ odwoławczy przywołał treść art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym i stwierdził, że ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w P. o wszczęcie postępowania administracyjnego wynika, że w toku postępowania karnego przeciwko M. L. w sprawie oznaczonej [...] biegli sądowi stwierdzili u niego szkodliwe używanie substancji [...]. W ocenie Kolegium organ I instancji wykazał istnienie przesłanek wskazanych w art. 122 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy, bowiem ustalenia biegłych co do używania szkodliwych substancji [...] uzasadnia podejrzenie istnienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia M. L., wskazujących na przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że M. L. miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy przed organami obydwu instancji, a z treści dowołania wynika, że znane są odwołującemu istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dokumenty i w odwołaniu wyraził swoje stanowisko co do ich treści, którego organ nie podzielił. Kolegium nie uznało zarzutu, że poprzez skierowanie na badania lekarskie strona jest ponownie karana za swoje czyny, gdyż skierowanie to nie stanowi kary, lecz ustawowo przewidziany środek prawny zmierzający do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Ponadto organ zauważył, iż ustawa prawo o ruchu drogowym nie przewiduje trybu refundacji kosztów badania, stąd też organy orzekające w sprawie nie mogły podjąć rozstrzygnięcia w tym zakresie, a z ewentualnym wnioskiem w tym przedmiocie można zwrócić się do właściwego ośrodka pomocy społecznej o przyznanie zasiłku celowego. Powyższa decyzja Kolegium została przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez M. L. Skarżący zarzucił organom obydwu instancji naruszenie zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej i zasady wysłuchania stron poprzez przyjęcie jako niepodważalny wniosek Prokuratora, podczas gdy Prokurator skupił się na ostatnim zdaniu opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] 2008 r. sporządzonej do sprawy [...], a pominął jego stan fizyczny i psychiczny opisany na stronie 2 opinii, który nie budzi zastrzeżeń; Kolegium przyjęło zgłoszenie Prokuratora za niepodważalną prawdę czym pozbawiło skarżącego prawa do obrony. Skarżący powielił w tym zakresie zarzut odwołania, że takie działanie organu jest sprzeczne z art. 32 Konstytucji RP. Skarżący - wskazując, iż nie posiada samochodu i uczestnikiem ruchu drogowego jest jako pieszy lub rowerzysta, do czego nie są wymagane badania lekarskie - stwierdził, że nie zachodzi pilna potrzeba "usunięcia stanu niezgodnego z prawem" i dla działania Prokuratora. Skarżący podtrzymał argumenty odwołania co do kwestii odpłatności za badania odwołując się do "art. 122 pkt. 2 p pkt 6 Kodeksu drogowego", który przewiduje możliwość innego finansowania badań niż na koszt badanego. Skarżący podkreślił, iż uważa on za karę konieczność zapłaty za badania lekarskie, a nie sam fakt skierowania na takie badania. Ponadto skarżący stwierdził, że Kolegium pominęło zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przez organ I instancji jego praw osobistych poprzez ujawnienie podmiotowi, który nie jest stroną w sprawie, jego życiorysu. W ocenie skarżącego skierowanie do wiadomości Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy zaskarżonej decyzji jest sprzeczne z zasadą praworządności, narusza tryb kierowania osób na badania w zakresie zdolności do kierowania pojazdami mechanicznymi. W odpowiedzi na skargę Kolegium, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik procesowy skarżącego w piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2010 r. wniósł o uchylenie decyzji obydwu instancji i przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu. Pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z § 2 pkt 5 i 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich u kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 2, poz. 15) poprzez skierowanie skarżącego na badania pomimo upływu 30 dni od dnia otrzymania wniosku w tej kwestii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W myśl art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem, skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Celem przepisu art. 122 powołanej ustawy jest zagwarantowanie bezpieczeństwa ruchu, przy równoczesnym zachowaniu praw podmiotowych osób, które na badania te są kierowane poprzez określenie przesłanek skierowania na badania. Jedną z takich przesłanek są, w świetle art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy, zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. Przez kierującego pojazdem należy również rozumieć osobę, która chociaż w danym momencie nie prowadzi pojazdu do którego kierowania niezbędne jest prawo jazdy określonej kategorii lub inny rodzaj uprawnienia, jednakże, będąc do tego uprawnioną, w każdym momencie taką możliwość posiada. Inne rozumienie, ograniczone do literalnego brzmienia przepisu, prowadziłoby do przyjęcia, że nawet gdyby istniałyby bardzo poważne wątpliwości co do stanu zdrowia danej osoby, starosta nie mógłby podjąć żadnych działań w kierunku przeprowadzenia stosownych badań lekarskich, a z takim rozumieniem powyższego przepisu zgodzić się nie można, bowiem w praktyce w dużej mierze niweczyłoby możliwość zapobiegania sytuacjom, których eliminowanie służy poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1080/07, LEX nr 516786). Rozporządzenie wykonawcze Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15), wydane na podstawie art. 123 Prawa o ruchu drogowym, określa między innymi szczegółowe warunki i tryb kierowania na badania lekarskie, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz kierowania tramwajami (§ 1 pkt 1). Zgodnie z § 2 ust. 5 powołanego rozporządzenia starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W § 2 ust. 6 rozporządzenia przewidziano z kolei, iż starosta wydaje skierowanie, o którym mowa w ust. 4 i 5, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania wniosku, zawiadomienia lub informacji. Termin wskazany w § 2 ust. 6, podobnie jak termin, o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, jest terminem instrukcyjnym, takim jak terminy wskazane w art. 35 k.p.a., a naruszeniu terminów instrukcyjnych przez organ wydający zaskarżoną decyzję nie można przypisać sankcji nieważności czy też istotnego naruszenia prawa. W konsekwencji decyzji wydanej z przekroczeniem takich terminów nie można skutecznie przypisać cech naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub rażącego naruszenia prawa rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Treść delegacji (upoważnienia ustawowego) z art. 123 Prawa o ruchu drogowym, jak i wykładnia celowościowa art. 122 ust. 1 pkt 4 tej ustawy i § 2 ust. 5 i 6 powołanego rozporządzenia, nie pozwalają na przyjęcie, że ustawodawca pozostawił do określenia przepisami rangi podustawowej tak istotną kwestię jak materialnoprawny termin do skierowania osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami na badania lekarskie, którego przekroczenie uniemożliwiałoby poddanie weryfikacji stan zdrowia w zakresie zdolności do kierowania pojazdami (por. także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 197/07, LEX nr 362077 i z dnia 19 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 883/06, LEX nr 505375). Odnosząc treść powyższych przepisów do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż ani podnoszona przez skarżącego okoliczność, że nie posiada samochodu, ani też zarzucane przez pełnomocnika procesowego naruszenie art. 122 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy w związku z § 2 pkt 5 i 6 rozporządzenia wykonawczego, nie mogły skutecznie zakwestionować prawidłowości rozstrzygnięć organów obydwu instancji. Potencjalnie może dojść do sytuacji, w której skarżący będzie kierował, niekoniecznie własnym, pojazdem mechanicznym, do którego prowadzenia uprawnia go posiadanie prawa jazdy kat. [...], a wyżej powołany przepis ustawy dotyczy nie tylko osób, które kierowały w określonej sytuacji pojazdem mechanicznym, ale w ogóle posiadają uprawnienia do kierowania określonymi pojazdami mechanicznymi. Wydanie w stosunku do skarżącego skierowania na badania lekarskie po upływie 30 dni od dnia wpłynięcia wniosku Prokuratora nie stanowi naruszenia prawa materialnego, a jedynie przekroczenie terminu instrukcyjnego, dyscyplinującego organ do sprawnego działania, tym samym nie rzutuje na ocenę zgodności z prawem wydanej decyzji. W tym miejscu dodać trzeba, że wniosek Prokuratora z dnia 25 lutego 2009 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego w istocie nie stanowił wniosku o wszczęcie postępowania w trybie art. 182 k.p.a. w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem, lecz stanowił zawiadomienie, poinformowanie organu o okolicznościach uzasadniających wszczęcie postępowania z urzędu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Wniosek Prokuratora nie wskazywał stanu niezgodnego z prawem, który miałby zostać usunięty, jak również prokurator nie jest wymieniony w przepisach omawianej ustawy Prawo o ruchu drogowym, jako podmiot, który może skierować osobę kierującą pojazdem na przedmiotowe badania, jak również, na którego wniosek starosta kieruje na badania lekarskie osoby wymienione w art. 124 ust. 1 pkt 4 i 5 tej ustawy. W konsekwencji to starosta winien z urzędu przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami wyrażonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego i ocenić, czy zachodzą podstawy do skierowania określonej osoby na badania lekarskie. Tak też się stało w niniejszej sprawie. Wbrew stanowisku skarżącego zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy mógł stanowić dla organów orzekających I i II instancji podstawę do powzięcia uzasadnionych wątpliwości, czy stan zdrowia skarżącego pozwala na kierowanie przez niego pojazdami w sposób niepowodujący zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dołączona do wniosku Prokuratora opinia sądowo-psychiatryczne z dnia [...] 2008 r., wykonana na potrzeby sprawy karnej prowadzonej przeciwko skarżącemu o czyn z art. [...] popełniony pod wpływem substancji [...], którymi skarżący się odurzał, wskazuje na szkodliwe używanie substancji [...] przez skarżącego, na cechy uzależnienia od tych substancji. Wprawdzie przedmiotowa opinia służy ustaleniu stanu zdrowia psychicznego skarżącego co możliwości rozeznania przez niego znaczenia przypisanego mu czynu kryminalnego, ale stanowi zarazem uprawdopodobnienie zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia w zakresie kierowania pojazdami mechanicznymi. I to właśnie dla wyjaśnienia tych wątpliwości zobowiązano skarżącego [...] decyzją do poddania się badaniom lekarskim we właściwym ośrodku medycyny pracy. Nie sposób zakwestionować stanowiska organów administracji w niniejszej sprawie, iż przedstawione przez Prokuratora okoliczności, powiązane z załączonymi dokumentami, zasadnie budzą wątpliwości co stanu zdrowia skarżącego. Nie można zapominać bowiem o tym, że niebezpieczeństwo dla ruchu drogowego wywołane możliwością kierowania pojazdami przez osoby będące pod wpływem środka odurzającego dostrzegł ustawodawca wprowadzając do Kodeksu karnego osobne przestępstwo z art. 178a, którym penalizuje samo tylko prowadzenie pojazdu w ruchu drogowym przez osoby nietrzeźwe lub odurzone, nawet jeżeli nie nastąpi popełnienie innego przestępstwa drogowego. Wspomnieć także trzeba, że orzecznictwo pojęciem środka odurzającego w rozumieniu art. 178a k.k. obejmuje nie tylko środki odurzające wskazane w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. Nr 179, poz. 1485), lecz również inne substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, działające na ośrodkowy układ nerwowy, których użycie powoduje obniżenie sprawności w zakresie kierowania pojazdem (tak między innymi Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt I KZP 36/06, OSNKW 2007/3/21). Dodać należy, iż skarżący nie zakwestionował treści przywołanej opinii sądowo-lekarskiej, a jedynie zarzucał, iż organy nie uwzględniły tego, że Prokurator wybiórczo oparł się na wnioskach tej opinii. Fakt, że przedmiotową opinią nie rozpoznano u skarżącego cech choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego, jak również stwierdzono poczytalność w chwili czynu i zdolność do uczestniczenia w czynnościach procesowych, nie niweczy rozpoznania w postaci uzależnienia od substancji [...], ich szkodliwego używania. Badania, na które skierowano skarżącego, mają służyć ustaleniu czy jego stan zdrowia, przede w wszystkim w kontekście wspomnianego uzależnienia, pozwala mu na kierowanie pojazdami, do których prowadzenia skarżący jest uprawniony, jako posiadacz prawa jazdy kat. [...]. Podkreślić należy, iż omawiane specjalistyczne badanie osób posiadających uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wykonywane w oparciu o skierowanie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ma na celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, zatem służy usunięciu stanu niepewności co do stanu zdrowia osób kierowanych na te badania i wpływu ich zdrowia na zdolność do kierowania pojazdami. Pozostałe zarzuty skargi również nie mogły prowadzić do podważenia trafności rozstrzygnięć podjętych przez organy w niniejszej sprawie. Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów naruszenia zasady praworządności i prawdy obiektywnej, gdyż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie i w granicach prawa, a wnioski organów znajdują uzasadnienie w zgromadzonym na użytek tej sprawy materiale. Skarżący miał zapewnione prawo do udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów i materiałów. Wprawdzie organ I instancji ograniczył się do zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania i wezwaniu do stawienia się przed organem, jednak organ II instancji zawiadomił skarżącego tak o wszczęciu postępowania, jak i o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się w sprawie. W ten sposób organ II instancji zadośćuczynił obowiązkom z art. 10 § 1, art. 61 § 4 i art. 73 p 1 k.p.a. Warto także wspomnieć, że skarżący zdołał odebrać osobiście w dniu 9 kwietnia 2009 r. decyzję, od której w terminie się odwołał, mimo wcześniejszego deklarowanego przez jego matkę pobytu skarżącego poza granicami kraju (pismo z dnia 4 kwietnia 2009 r.). Poza twierdzeniami zawartymi w odwołaniu skarżący nie przedstawił innych dowodów i okoliczności, powodujących konieczność rozpatrzenia ich przez organy przed wydaniem decyzji. W konsekwencji uznać należy, iż proceduralne uchybienie organu I instancji w zakresie art. 10 § 1 k.p.a. nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd nie doszukał się w działaniu organów administracji zakazanego w art. 32 Konstytucji RP niesprawiedliwego, nierównego traktowania skarżącego, czy też dyskryminowania go. Sąd podziela również stanowisko organu odwoławczego co do kwestii odpłatności za przedmiotowe badania. Jeżeli skarżący istotnie nie ma środków na pokrycie tych kosztów może ubiegać się o uzyskanie wsparcia ze strony organów pomocy społecznej, jak chociażby wspomniany zasiłek celowy, na pokrycie kosztów przedmiotowych badań. W każdym razie niedostatki materialne skarżącego nie mogą przekreślać trafności rozstrzygnięć organów obydwu instancji co do zasadności skierowania skarżącego na badania kierowców (osób posiadających uprawnienia do prowadzenia określonych pojazdów mechanicznych) w zakresie zdolności do kierowania pojazdami. Również ewentualne naruszenie przez organ I instancji praw osobistych skarżącego poprzez ujawnienie podmiotowi, który nie jest stroną w sprawie, nie może przekreślać prawidłowości decyzji wydanych w obydwu instancjach. Ponadto godzi się zauważyć, iż skierowanie do wiadomości Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy zaskarżonej decyzji miało na celu prawidłowe określenie przez medyczną placówkę orzeczniczą podstawy prawnej badania, jak i jego zakresu. Informacje zawarte w decyzji, a wskazujące rodzaj uprawnień do prowadzenia pojazdów, którymi legitymuje się osoba kierowana na badania, jak wskazanie z jakiego tytułu skarżący podlega skierowaniu badania, nie służy rodzeniu uprzedzeń po stronie lekarza, lecz zapewnieniu efektywności tego badania. Dodać należy, że treść orzeczenia lekarskiego, jak i karta badania - według wzoru ustalonego w załączniku nr 5 i nr 9 do rozporządzenia wykonawczego - obejmuje wskazanie podstawy prawnej badania, jak i wymienienie tytułu z jakiego dana osoba podlega badaniu oraz kategorii prawa jazdy, jakim legitymuje się badany. Jest również rzeczą oczywistą, że placówkę medyczną wiąże tajemnica lekarska. Reasumując stwierdzić należy, iż informacja uzyskana przez Starostę [...] z Prokuratury Rejonowej w P. o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego związanych z uzależnieniem od szkodliwego używania substancji [...], a oparta na opinii sądowo-psychiatrycznej wykonanej w sprawie karnej przeciwko skarżącemu, była informacją wiarygodną, a zatem uzasadniała wydanie decyzji w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stąd też organy obydwu instancji prawidłowo zastosowały omawiany przepis. Wobec faktu, że w toku postępowania organy nie dopuściły się innych naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które uzasadniałyby uchylenie lub wyeliminowanie w inny sposób z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 12070 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach udzielonej skarżącemu z urzędu pomocy prawnej z urzędu udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawi art. 250 wyżej powołanej ustawy oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ W.Batorowicz