II SA/Po 641/24
WyrokWSA w Poznaniu2024-11-29
Skład orzekający: Edyta Podrazik, Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Paweł Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., a organ nie poinformował o możliwości zawieszenia emerytury?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nieprawidłowo odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pobieranie emerytury nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli wnioskodawca może dokonać wyboru świadczenia, a organ nie poinformował o możliwości zawieszenia emerytury i konieczności złożenia stosownego wniosku. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje z mocy prawa, a jego realizacja wymaga decyzji administracyjnej, przy czym zawieszenie emerytury jest warunkiem wydania tej decyzji, a nie warunkiem powstania prawa.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w grudniu 2023 r. Organy odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (obowiązujące od 1 stycznia 2024 r.) oraz na fakt pobierania przez skarżącą emerytury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym brak pouczenia o możliwości wyboru świadczenia i zawieszenia emerytury.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2024 roku sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lipca 2024 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 497;- (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z dnia 15 grudnia 2023 r. D. K. (dalej jako: "wnioskodawczyni" albo "skarżąca") wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką – A. K..
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 07 maja 2024 r., nr [...], odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że ustawa z dnia 07 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 ze zm., dalej jako: "u.ś.w.") w art. 43 pkt 4 lit. a zmieniła treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 323., dalej jako: "ustawa" albo "u.ś.r."), w ten sposób, że obecnie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku opieki nad osobą powyżej 18 roku życia. Równocześnie, zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Prezydenta powyższy przepis przejściowy nie wskazuje, aby dopuszczalne było stosowanie w niniejszej sprawie przepisów dotychczasowych, gdyż wnioskodawca nie nabył do dnia 31 grudnia 2023 r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym w sprawie powinny znaleźć zastosowanie nowe przepisy, w świetle których niedopuszczalne jest przyznanie wnioskowanego świadczenia w przypadku sprawowania opieki nad osobą, która ukończyła 18 rok życia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. K., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata Ł. A.. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z posiadanym przez nią uprawnieniem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 lipca 2024 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję z dnia 07 maja 2024 r.
Kolegium w pierwszej kolejności zwróciło uwagę, że doszło do zmiany przepisów – od dnia 01 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziła ustawa o świadczeniu wspierającym. Ustawa ta w art. 43 pkt 4 lit. a zmieniła treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w związku z opieką nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepisy końcowe) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
W ocenie Kolegium w tak ustalonym stanie faktycznym należało rozstrzygnąć, czy możliwe jest przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w świetle przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku.
Kolegium wskazało, że wnioskodawczyni pobiera emeryturę. Analizując kwestię pobierania przez stronę emerytury a ubieganiem się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ odwoławczy powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 622/22, w którym wyrażono pogląd, iż wolą ustawodawcy ustanawiającego świadczenie pielęgnacyjne było zabezpieczenie osób sprawujących opiekę, które z tego powodu rezygnują z aktywności zawodowej - do czasu nabycia przez nie prawa do emerytury. Norma wyrażona w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. reguluje zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury. Uzyskiwanie emerytury związane z osiągnięciem wieku emerytalnego stanowi negatywną przesłankę do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Wobec tego Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem.
D. K. reprezentowana przez adw. Ł. A., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zaskarżając decyzję Kolegium w całości, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a także zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W skardze podniesiono następujące zarzuty: 1. naruszenie przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegające na pominięciu celów tej ustawy i przyjęciu, że pobieranie emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem, 2. naruszenie art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez jego niezastosowanie i podjęcie decyzji w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu od 01 stycznia 2024 r., zamiast w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. 3. naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez pozbawienie skarżącej świadczenia, które zgodnie z prawem jej przysługuje.
W skardze wskazano, że skarżąca powinna być pouczona o prawie do rezygnacji lub zawieszenia emerytury oraz możliwości wyboru korzystniejszego świadczenia, w tym wypadku pielęgnacyjnego. Na takie rozwiązanie wskazuje aktualne orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w trybie uproszczonym na wniosek pełnomocnika skarżącego zawarty w skardze.
Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 15 grudnia 2023 r. W stanie prawnym obowiązującym do końca 2023 r., w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ustawodawca określił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust. 1). Natomiast w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.
W wyniku zmiany u.ś.r. dokonanej ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym od 1 stycznia 2024 r. – stosownie do nowej treści art. 17 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Powyższe oznacza, że od dnia 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jedynie w związku z opieką na osobami niepełnoletnimi. Nie ulega więc wątpliwości, że w świetle nowych przepisów świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad mężem skarżącej by nie przysługiwało.
Ustawodawca wprowadzając opisaną powyżej zmianę przepisów, rozstrzygnął jednocześnie w art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (u.ś.r.) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 1).
W kontekście powyższego istotne jest więc rozważenie jak należy rozumieć zwrot "prawo powstało". W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że decyzja ustalająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter konstytutywny, to znaczy rozstrzyga o udzieleniu uprawnienia w postaci "ustalenia prawa" do świadczenia pielęgnacyjnego, poprzez określenie jego wysokości i okresu, w którym ma być wypłacane. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. (brzmienie sprzed 1 stycznia 2024 r.) prawo do świadczenia ustalane jest od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Powyższe oznacza, że ustawodawca rozróżnia "powstanie prawa" od "ustalenia prawa" do świadczenia pielęgnacyjnego, a także datę, od której się je ustala. Z powstaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego będziemy mieli zatem do czynienia w sytuacji, gdy w sposób obiektywny wystąpią pozytywne przesłanki z art. 17 u.ś.r., a jednocześnie brak będzie wskazanych w u.ś.r. przesłanek negatywnych. Innymi słowy, powstanie prawa do świadczenia powstanie w momencie wypełnienia hipotezy normy z art. 17 u.ś.r. w dacie jej obowiązywania. Postępowanie w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zmierza bowiem jedynie do weryfikacji występowania przesłanek nakazujących organowi ustalenie świadczenia, o które wnioskodawca wnosi na podstawie przysługującego mu prawa wynikającego z ustawy. W toku takiego postępowania organy administracji zobowiązane są do wyczerpującego ustalenia stanu sprawy celem weryfikacji, czy istniało - najdalej na dzień 31 grudnia 2023 r., prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego i czy w konsekwencji możliwa jest jego realizacja poprzez wydanie stosownej decyzji administracyjnej (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 sierpnia 2024 r. sygn. II SA/Gd 471/24, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 września 2024 r. sygn. II SA/Sz 395/24, CBOSA).
Z uwagi na datę złożenia wniosku należało w rozpoznawanej sprawie rozważyć, czy w świetle przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. skarżąca spełniała przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż powodem odmowy przyznania skarżącej świadczenia było pobieranie przez skarżącą emerytury (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.). Aktualne i najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego – wbrew stanowisku Kolegium – nie wyklucza jednak z kręgu odbiorców świadczenia pielęgnacyjnego osób uzyskujących emeryturę. Obecnie dominuje stanowisko, że prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wnioskodawca może dokonać wyboru przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Choć bowiem emerytura jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z wymienionego przepisu musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1415/23). Jednocześnie podzielić należy pogląd, że o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę na potrzebę uwzględniania kontekstu konstytucyjnego przy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w szczególności w odniesieniu do osób uprawnionych do emerytury, co skutkowało przyjęciem, że osoby takie (prawnie nie ograniczone w możliwości podjęcia zatrudnienia), nie są pozbawione możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Skoro osoby, które pobierają świadczenia z systemu ubezpieczenia społecznego mogą podjąć zatrudnienie, ale rezygnują z tego ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, znajdują się w analogicznej sytuacji względem siebie, a nie tylko względem opiekunów nie posiadających uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Reasumując, osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.śr., powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 2631/20; z dnia 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1983/20; z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19).
W rozpoznawanej sprawie Sąd zauważa, że organy zaniechały pouczenia strony o prawie do dokonania wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a pobieraną emeryturą, a także możliwości wstrzymania wypłaty świadczenia emerytalnego. Niewątpliwie, s świetle przywołanego orzecznictwa uzyskiwanie przez wnioskodawczynię emerytury nie pozbawiało jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważyć jednak należy, że skarżąca – działająca przez zawodowego pełnomocnika – miała pełną świadomość konieczności zawieszenia emerytury. Przy wniosku z dnia 12 grudnia 2023 r. (data wpływu do organu – 15 grudnia 2023 r.) pełnomocnik skarżącej zwracał już uwagę na możliwość złożenia stosownego wniosku przez skarżącą. Oznacza to, że obowiązkiem Kolegium było, poinformowanie skarżącej, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, o koniczności wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie emerytury.
Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 79a K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.
Dodać trzeba, że przesłankę konieczności zawieszenia prawa do emerytury traktować należy nie jako przesłankę powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie przesłankę do ustalenia tego prawa w drodze decyzji administracyjnej. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje bowiem z mocy prawa, natomiast jego realizacja wymaga wydania decyzji administracyjnej, w której organ konkretyzuje przyznane ustawą uprawnienie. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego zamiast emerytury jest zatem niezbędny jedynie do wydania decyzji realizującej przyznane przez prawo uprawnienie. W konsekwencji, w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne – w przypadku, gdy spełnione są inne przesłanki jego ustalenia, zawieszenie pobierania emerytury do czasu zakończenia postępowania administracyjnego ma wpływ jedynie na ustalenie daty, od której świadczenie będzie przyznane(por. WSA w Gdańsku z dnia 28 sierpnia 2024 r., sygn. II SA/Gd 471/24, CBOSA).
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy za co najmniej przedwczesne Sąd uznał rozstrzygnięcia o odmowie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem powołano się na już nieaktualną linię orzeczniczą w zakresie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Z tego względu Sad uznał, że wydane w sprawie decyzje naruszają art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. oraz art. 79a § 1 K.p.a. wobec czego należało je uchylić stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. 2023 r. poz. 1964), zasądzając na rzecz skarżącej od organu kwotę 497,- zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480,- zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,- zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło