II SA/Po 643/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej S.A. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przedłożenia ekspertyzy technicznej; oddala skargę. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r. w sprawie o numerze [...]) na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) w związku z uzasadnionymi wątpliwościami co do prawidłowości budowy nowych trzonów kominowych, wykonanej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]1994r. (znak [...]) w budynku mieszkalnym położonym w P. przy ul. [...] nałożył na inwestora robót - Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej SA z siedzibą w P. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej, wykonanej przez rzeczoznawców budowlanych w specjalnościach: konstrukcyjno-budowlanej, a w razie potrzeby także instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych. Organ wskazał, że ekspertyza winna określać prawidłowość wykonania przedmiotowych kominów, a w szczególności spełnienie wymogów przepisów techniczno-budowlanych oraz Polskich Norm dotyczących budowy, wykonania i badania kominów oraz materiałów do ich wznoszenia. Organ I instancji wskazał, że w razie potwierdzenia nieprawidłowości w powyższym zakresie, ekspertyza winna szczegółowo określać czynności, jakie należy wykonać, by kominy te doprowadzić do stanu spełniającego podstawowe wymagania określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego do wykonania powyższego obowiązku zakreślił miesięczny termin liczony od dnia doręczenia postanowienia, z tym że ocena komina w pionie mieszkań numer [...],[...] i [...] powinna być wykonana w ciągu 14 dni. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ nadzoru budowlanego I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie prowadzone jest postępowanie administracyjne dotyczące prawidłowości przebudowy mieszkań poprzez urządzenie łazienek, budowę nowych trzonów kominowych i wymianę stropów w rejonie nowych kominów w budynku przy ul. [...] w P., wykonanej z odstępstwem od przepisów techniczno-budowlanych, a także od decyzji o pozwoleniu na budowę obejmującej powyższe roboty z dnia [...]1994r. wydanej przez Prezydenta Miasta nr [...] Inwestorem przedmiotowych robót było MPGM SA. Organ I instancji motywował, że w dniu [...] marca 2008r. pracownicy Inspektoratu przeprowadzili oględziny komina w mieszkaniu nr [...] wybudowanego w pionie mieszkań [...],[...] i [...] w budynku położonym w P. przy ul. [...]. W toku oględzin stwierdzili, że w bezpośredniej bliskości komina widoczna jest wmurowana cegła "dziurawka", a w bruzdach wykonanych na zewnętrznej powierzchni komina, dla przeprowadzenia instalacji wodnej, widoczna jest cegła z otworami, o której nie można przesądzić, że jest cegłą pełną, a nie drążoną. W oparciu o powyższe spostrzeżenia organ powziął wątpliwości co do prawidłowości budowy przedmiotowego komina. Tym bardziej, że we wcześniejszej fazie postępowania ujawniono, że jakość materiałów użytych do robót w tym budynku nie była dokumentowana, ani prawidłowo badana przed wbudowaniem. Prócz tego organ wziął pod uwagę zapewnienia H.G. zamieszkującej mieszkanie nr[...], wsparte dokumentacją fotograficzną, iż cegła "dziurawka" była widoczna w części komina, obecnie zakrytej stropem pomiędzy mieszkaniami nr [...] i [...]. Organ I instancji argumentował, że o terminie wyznaczonym do przedłożenia ekspertyzy zdecydowało ułatwienie polegające na trwających w tym mieszkaniu robotach budowlanych oraz potrzeba przywrócenia mieszkania do stanu używalności. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej SA podnosząc, że nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej w sprawie przedmiotowych kominów jest nieuzasadnione i naraża inwestora i Wspólnotę Mieszkaniową na ponoszenie dodatkowych kosztów oraz niepotrzebnych uciążliwości związanych z dokonaniem ponownych oględzin. Spółka wskazała, że z zebranego materiału dowodowego, w szczególności z protokołu odbioru prac remontowych i kontroli okresowych w zakresie trzonów kominowych w przedmiotowym budynku jednoznacznie wynika, że nowe trzony kominowe zostały wykonane zgodnie z pozwoleniem na budowę oraz z zasadami wiedzy technicznej, a ich przewody wentylacyjne i spalinowe są szczelne i zdatne do bezpiecznego użytkowania zgodnie z ich przeznaczeniem. Spółka podniosła, że nie można zgodzić się z zarzutem, że kominy są wykonane niezgodnie z Polskimi Normami i warunkami technicznymi, gdyż z przepisów określonych w §266 ust. 1 i §267 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. NT 75, poz. 690 ze zm.) wynika jedynie że przewody spalinowe i dymowe oraz wentylacyjne powinny być wykonane z materiałów niepalnych. Skarżąca Spółka zakwestionowała zasadność rozstrzygnięcia organu powołując się nadto na treść przepisów § 266 ust. 3, §140 ust. 3 i 4 oraz na §146 ust. 2 rozporządzenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ nadzoru budowlanego II instancji motywował, że oględziny, przeprowadzone w dniu [...] marca 2008r. przez pracowników Powiatowego Inspektoratu, wykazały, że w strukturze komina przy pionie kanalizacyjnym widoczne są cegły z drążeniami. "Zgodnie z zapisem Polskiej Normy PN-89/B-10425 – Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły – wymagania techniczne i badania przy odbiorze, przywołanej w § 140 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – do wykonania przewodów należy stosować cegłę pełną wypalaną z gliny klasy 150 lub 100 wg PN-75/B-12001. Dopuszcza się cegłę wapienno-piaskową klasy 150 wg PN-75/B-12003 do wykonywania przewodów wentylacyjnych. Z uwagi na powyższe oraz stwierdzenie zawarte w innych dokumentach akt I instancji, jak w piśmie Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych z dnia [...] października 2007r., notatce służbowej spisanej z wizji w dniu[...]sierpnia 2007r. w lokalu nr [...], piśmie MPGM z dnia[...]stycznia 2008r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie powziął wątpliwości co do poprawności wykonania spornych kominów. Można je uznać za uzasadnione co do konieczności nałożenia obowiązku, bowiem istniejące dowody nie są wystarczające dla zajęcia stanowiska." Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. wniosło Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej SA domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie przepisów art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 11 kpa i art. 124 kpa. Organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu nie określił bowiem adresu budynku, w którym znajdują się przedmiotowe kominy mające być przedmiotem ekspertyzy technicznej. Następnie, organ nadzoru budowlanego wydał zaskarżone postanowienie powołując się na dowody, które nie dotyczą nowych trzonów kominowych, lecz szachu instalacyjnego wymurowanego prawidłowo zgodnie z zasadami wiedzy technicznej z cegły dziurawki w kuchni lokalu nr [...]. Tymczasem w aktach sprawy znajdują się dowody w postaci opinii kominiarskich i protokołów odbioru robót remontowo-modernizacyjnych, w tym trzonów kominowych oraz ekspertyz technicznych dotyczących wymiany stropów i murowanych ścianek działowych przylegających do trzonu kominowego w powyższym lokalu. Zdaniem skarżącej Spółki nie wykazują one żadnych nieprawidłowości związanych z wykonawstwem nowych trzonów kominowych posiadających wyłącznie przewody wentylacyjne i spalinowe. W tym zakresie skarżąca Spółka zarzuciła, że organy nadzoru budowlanego nie wzięły tych dokumentów pod uwagę i bez żadnego uzasadnienia nie dały im wiary. Skarżąca podkreślała, że wszystkie trzony kominowe w budynku zostały dopuszczone do użytkowania pod warunkiem wyposażenia przewodów spalinowych w kwasoodporne wkłady kominowe ze stali nierdzewnej, zgodnie z wymogami wynikającymi z normy PN-89/B-10425 i przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r. Nr 75, poz. 690 ze zm.) oraz zaleceniami Instrukcji Instytutu Techniki Budowlanej (ITB). Z powyższego wynika, zdaniem skarżącej Spółki, że każdy przewód wentylacyjny, który zgodnie z cytowaną wyżej instrukcją, nie musi spełniać żadnych szczególnych wymagań poza odpowiednimi wymiarami przekroju poprzecznego, może być użytkowany jako przewód spalinowy po zamontowaniu w nim kwasoodpornego wkładu kominowego. Skarżąca Spółka zarzuciła, że organy nadzoru budowlanego bezpodstawnie oparły swoje rozstrzygnięcie na podstawie zapewnienia H. G., iż widoczna była cegła dziurawka w obudowie szachu instalacyjnego w lokalu nr [...], który z pewnością nie jest częścią trzonu kominowego, do którego przylega. W takiej sytuacji organy nadzoru budowlanego winny zobowiązać H.G. do dostarczenia dowodu potwierdzającego jej przypuszczenia, iż trzon kominowy w jej mieszkaniu może zagrażać bezpieczeństwu jego użytkowników. Organ nadzoru budowlanego II instancji powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wniósł o oddalenie skargi. Odpowiedź na skargę złożyła również uczestniczka postępowania - Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w P. reprezentowana przez H.G., która wniosła o oddalenie skargi. Uczestniczka postępowania wskazała, że zarzuty naruszenia konkretnych przepisów prawa nie znajdują uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy. Wystarczające jest także dokładne określenie adresu budynku, którego dotyczy obowiązek sporządzenia ekspertyzy, w orzeczeniu organu I instancji. Postanowienie organu nadzoru budowlanego II instancji jest jedynie potwierdzeniem zasadności nałożenia powyższego obowiązku. Uczestniczka w szczególności zakwestionowała prawidłowość argumentacji związanej z powołanymi przez skarżącą dokumentami, które miały wskazywać na zgodność wykonanych trzonów kominowych z przepisami techniczno-budowlanymi, gdyż nie doszło do odbioru robót budowlanych i kontroli okresowej przedmiotowego trzonu kominowego. Wskazała zwłaszcza, że wykonanie trzonów kominowych z cegły "dziurawki" nie jest zgodne z Polską Normą, gdyż wprost z niej wynika, że przy budowie przewodów kominowych – wentylacyjnych, dymowych i spalinowych – można stosować wyłącznie cegłę pełną, klasy nie niższej niż 15. Na rozprawie uczestniczka dodała, że skarżąca Spółka wykonała zaskarżone postanowienie, z tym że w jej ocenie wykonała je w części, co wynika z pisma organu I instancji. Uczestniczka dołączyła m.in. kopię fragmentu ekspertyzy Politechniki sporządzonej przez dr. inż. M.K. w sprawie określenia prawidłowości wykonania nowego trzonu kominowego pionu mieszkań [...],[...] i [...] (trzon C) w budynku przy ul. [...]w P. zawierającej wnioski i zalecenia opinii. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega, zatem zgodność z prawem aktów, w tym wypadku postanowień, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego (art. 3 §1 i §2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Analiza sprawy we wskazanych aspektach prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w toku prowadzonego postępowania administracyjnego dotyczącego prawidłowości przebudowy mieszkań poprzez urządzenie łazienek, budowę nowych trzonów kominowych i wymianę stropów w rejonie nowych kominów w budynku przy ul. [...] w P., wykonanej z odstępstwem od przepisów techniczno-budowlanych, a także od decyzji o pozwoleniu na budowę obejmującej powyższe roboty z dnia [...]1994r. wydanej przez Prezydenta Miasta nr ([...]). W niniejszej sprawie, spór dotyczy prawidłowości wymurowania trzonów kominowych, w szczególności w pionie obejmującym mieszkania nr [...],[...] i [...] w budynku przy ul. [...], pod względem ich zgodności z wymogami techniczno-budowlanymi oraz Polskich Norm dotyczących budowy, wykonania i badania kominów oraz materiałów do ich wznoszenia. Słusznie przyjęły organy nadzoru budowlanego, że nie znalazły potwierdzenia argumenty skarżącej Spółki wskazujące, iż z zebranych w aktach sprawy dokumentów wynika, że przedmiotowe prace zostały wykonane prawidłowo. W protokole okresowej kontroli nr [...]oraz nr [...]brak konkretnego stwierdzenia, że trzony kominów wykonano zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi. Stwierdzono jedynie, że na skutek bieżącej kontroli ustalono głównie nieprawidłowości dotyczące nawiewu i wentylacji pomieszczeń (k. 11, 12, 14 i 15 akt adm. I instancji). Opinia kominiarska z dnia [...] grudnia 1996r. w sposób ogólny stwierdza jedynie, że przewody kominowe wyprowadzono prawidłowo, zgodnie z dokumentacją, nie precyzując na czym ta zgodność polega (k. [...] akt adm. I instancji). W protokole odbioru robót z 1998r., dołączonym do akt administracyjnych organu II instancji, także w sposób ogólnikowy wskazano, że "roboty wykonane zgodnie z zaleceniem", "jakość robót dobra", "roboty wykonane należycie", "brak uwag co do wykonania prac". Nie wynika, więc z powyższego, że trzony kominowe wykonano zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi. Skarżąca Spółka nie wskazała przy tym na inne dokumenty i okoliczności, np. z okresu gdy przeprowadzano remont i modernizację w przedmiotowym budynku po 1994r., z których wyraźnie wynikałoby w jaki sposób wykonywano poszczególne prace lub z jakich materiałów wybudowano przedmiotowe trzony kominowe, zwłaszcza że już we wcześniejszych postępowaniach dotyczących tej sprawy brak było dokumentacji dotyczącej jakości użytych materiałów. Organy nadzoru budowlanego ustaliły także, że trzony kominowe w większości mieszkań w przedmiotowym budynku nie są bezpośrednio dostępne i dokonać należy odkrywek celem ich oceny technicznej. Skoro brak dokumentów konkretnie wskazujących na jakość materiałów użytych do budowy trzonów kominowych, aktualnie zakrytych, zasadnie organy nadzoru budowlanego zdecydowały o konieczności przedłożenia ekspertyzy technicznej. Nadto organ nadzoru budowlanego I instancji podnosił, że we wcześniejszym postępowaniu dotyczącym prawidłowości wykonanych robót remontowo-modernizacyjnych przedmiotowego budynku ujawniono, że jakość materiałów użytych do robót w przedmiotowym budynku nie była udokumentowana, ani prawidłowo badana. Tego ustalenia skarżąca Spółka także nie podważyła. Wobec powyższego, prawidłowo organy nadzoru I instancji uznały konieczność wydania zaskarżonego postanowienia dowodowego. Treść przepisu art. 81c ust. 2 prawa budowlanego stanowi wprost, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Powyższy przepis wskazuje na uprawnienia umożliwiające zebranie przez organy administracji materiału dowodowego niezbędnego do dokonania porównania stanu faktycznego z wzorem wynikającym z dyspozycji norm prawa budowlanego, a w konsekwencji wydanie decyzji mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Zgodne jest to także z żądaniem skarżącej, która domagała się od organów podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Konstrukcja przepisu art. 81c ust. 2 prawa budowlanego wskazuje również, że wydanie postanowienia dowodowego zależy do oceny i uznania organu. Mając na uwadze wątpliwości co do sposobu wybudowania trzonów kominowych, poparte jednocześnie ustaleniami pracowników inspektoratu, że w bezpośredniej bliskości komina widoczna jest wmurowana cegła "dziurawka" oraz że nie można przesądzić że w zewnętrznej części komina wmurowana jest cegła pełna, a nie drążona, słusznie organ I instancji uznał zasadność wypowiedzenia się w tym zakresie przez dysponującego wiedzą specjalną biegłego rzeczoznawcę budowlanego o specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Wątpliwości te są tym większe, że skarżąca Spółka podniosła, iż przywołane przez organy dowody nie dotyczą nowych trzonów kominowych, lecz szachtu instalacyjnego wmurowanego, zdaniem Skarżącej, prawidłowo i zgodnie z wiedzą techniczną, przy czym Spółka nie poparła swoich twierdzeń żadnymi dokumentami. Skoro zatem skarżąca kwestionuje ustalenia inspektorów nadzoru budowlanego - osób posiadających odpowiednie przygotowanie i wiedzą specjalistyczna z dziedziny budownictwa – nie przedstawia konkretnych dowodów na potwierdzenie swojego stanowiska oraz powstają kolejne wątpliwości co do prawidłowości wykonania trzonów kominowych, to tym bardziej należy je ostatecznie wyjaśnić za pomocą przedmiotowej ekspertyzy. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest przy tym pogląd, że przepis art. 81c ma charakter ogólny i procesowy. Znajduje zastosowanie w każdym przypadku, kiedy na mocy przepisu szczególnego prawa budowlanego organ architektoniczno-budowlany lub nadzoru budowlanego żąda dostarczenia dokumentów o charakterze wskazanym w przepisie art. 81c powyższej ustawy (wyr. NSA z dnia 6 grudnia 2000, II SA/Gd 2016/98). Przepis art. 81c ust. 1 i 2 prawa budowlanego kompleksowo reguluje tryb żądania dostarczenia wymaganej oceny technicznej. Powyższy przepis ten ma też charakter dowodowy, nie rozstrzyga konkretnej sprawy, a służy pomocą do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego nie ma znaczenia podnoszony przez skarżącą argument, że toczy się i nie zostało jeszcze zakończone postępowanie administracyjne, którego przedmiotem są trzony kominowe. Z treści art. 81c ust. 2 prawa budowlanego wprost wynika możliwość nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy na wskazane w tym przepisie podmioty. Umożliwia, więc przerzucenie obowiązku przeprowadzenia tego dowodu, który zgodnie z regułami postępowania administracyjnego obciąża organ, na daną stronę tego postępowania. W przeciwieństwie do żądania skarżącej Spółki słusznie organy nadzoru budowlanego nie obciążyły kosztami tego obowiązku uczestniczki postępowania – H.G., a skarżącą Spółkę jako inwestora. Odnosząc się do zarzutu skarżącej Spółki dotyczącego braku wyraźnego wskazania w zaskarżonym postanowieniu położenia budynku, którego ma dotyczyć ekspertyza stwierdzić należy, że w tym względzie organ nadzoru II instancji dopuścił się uchybienia procesowego. Nie jest to jednak uchybienie skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Wykonaniu podlega bowiem utrzymane w mocy orzeczenie organu I instancji, które dokładanie wskazuje treść i zakres nałożonych obowiązków oraz przedmiot którego ekspertyza ma dotyczyć, a przede wszystkim wyraźnie określa adresata tego obowiązku. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ma też wątpliwości jakiego budynku ma dotyczyć przedmiotowa ekspertyza. Mając powyższe na uwadze brak jest podstaw do uwzględnia zarzutów skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającego do postanowienie organu I instancji. Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie dopatrzył się również innych uchybień procesowych mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia, czy też poprzedzającego postanowienia organu I instancji. W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak orzeczono w sentencji. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga MK