II SA/Po 647/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018r. sprawy ze skargi R. A. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 roku nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę II SA/Po 647/17 Uzasadnienie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. działając z upoważnienia Burmistrza miasta L. decyzja z dnia [...].01.2017 r. na podstawie art.3 ust. 1 i 4 ,art. 4 , art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. li 4 ustawy z dnia [...] marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U z 2016r., poz.930), odmówił Panu R. A. , przyznania zasiłku celowego na doładowanie karty PEKA. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że wnioskiem z [...] grudnia 2016r. Pan R. A. zwrócił się z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na doładowanie karty PEKA. Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zajmuje jeden pokój z dostępem do kuchni i łazienki - w mieszkaniu matki, która prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Pan R. A. nie posiada własnego źródła dochodu. W miesiącu listopadzie 2016r. nie podejmował żadnych prac dorywczych. Utrzymuje się z zasiłku okresowego w kwocie 380,00 zł na miesiąc. Wnioskodawca choruje przewlekle, obecnie do dnia [...] marca 2017r. jest na zwolnieniu lekarskim. W dniu [...] listopada 2016r. został wyrejestrowany z Powiatowego Urzędu Pracy w P. z powodu przewlekłej, trwającej powyżej 90 dni niezdolności do pracy. Odmawiając przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup biletów MPK Ośrodek wziął pod uwagę, że wnioskodawca korzysta z szerokiej pomocy Ośrodka od wielu lat, natomiast bez przerwy od 2010r. i nie stara się w żaden sposób jej zmienić. Każda próba aktywizacji zawodowej kończy się dostarczeniem przez Pana A. zwolnienia lekarskiego , bądź zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy. W ocenie Ośrodka Wnioskodawca dysponując co miesiąc zasiłkiem okresowym - 380,00 zł może przeznaczyć tę niewielką kwotę na doładowanie karty PEKA. Od decyzji odwołał się Pan R. A. czując się pokrzywdzony . Do odwołania dołączył wezwanie do zapłaty ZTM w P. z dnia [...] stycznia 2017 r. za przejazd środkami komunikacji miejskiej z naruszeniem przepisów ustawy z dnia [...].11.1984r. Prawo przewozowe ( Dz. U. z 2015r. , poz. 915 ze zm.) kwoty 283,00 zł (jazda bez biletu ) oraz monit przedsądowy ZTM w P. wzywający do uregulowania należności w wysokości 293,64 zł oraz zaświadczenie nr [...] wystawione przez Klinikę Wyższej Szkoły Edukacji i Terapii w P. ul. [...] z dnia [...].02.2017r, z którego wynika, że Pan R. A. korzystał w dniach [...].01.2017 do [...].01.2017 r. z zabiegów rehabilitacyjnych w tej klinice. Podał również, iż dnia [...] stycznia 2017r. jechał do SKO w P. , aby dołączyć załączniki do odwołania z dnia [...] grudnia 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].04.2017 r. na podstawie art. 138 §1 pkt.1 kpa utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Podzielając w uzasadnieniu istotne okoliczności stanu faktycznego wskazano, że zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy społecznej -pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których one nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki lub możliwości i uprawnienia. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej , w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zaznaczyć należy ,że przedmiotowe świadczenie przyznawane jest zawsze na określony cel bytowy. Sformułowanie " zasiłek celowy może być przyznany" oznacza, że decyzja w przedmiotowej sprawie jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego. Orzekając w przedmiocie przyznania tego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy ( art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej ), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej ( art. 3 ust. 4 tej ustawy ). Wydanie decyzji winno być zatem poprzedzone prowadzeniem postępowania wyjaśniającego, zaś przy wydaniu rozstrzygnięcia organ winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy , a motywy podjętego orzeczenia winny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Należy podkreślić, że uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzyganiu sprawy, ale też nie nakazuje spełnienia każdego żądania obywatela . Sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości odpowiadającej jej oczekiwaniu. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi bowiem mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2008r. sygn. akt I OSK 624/07). Z przesłanych akt wynika, że Pan R. A. leczy się w przychodniach i szpitalu w dzielnicy P. - Wilda . Dołączony do odwołania mandat za jazdę bez biletu na trasie Most Dworcowy w P., znajduje się dalej niż dzielnica Wilda. Pan R. A. przekraczając przepisy (jazda bez biletu ) obowiązujące w przejeździe środkami komunikacji miejskiej ( bez względu jaki był cel podróży ) musiał sobie zdawać sprawę z konsekwencji z jakie z tego wynikają. Nie ma w zapisie ustawy, aby zasiłek celowy mógł zostać przyznany na pokrycie mandatu ZTM. Odnośnie odmowy przyznania Panu R. A. pomocy na doładowanie karty PEKA, organ odwoławczy podziela pogląd I instancji , że posiadając wsparcie Ośrodka w zakresie zakupu leków i innych potrzeb , może dysponując co miesiąc zasiłkiem okresowym w wysokości 380,00 zł ( z czego 40,00 zł jest przelewane na poczet rachunków za media ) , przeznaczyć niewielką kwotę na doładowanie do karty PEKA . Powyższą decyzje zaskarżył do sądu R. A. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji . W ocenie skarżącego został naruszony przepis art. 39 ustawy o pomocy społecznej oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący argumentował, że otrzymywany zasiłek przeznacza na żywność i nie ma środków na dojazdy. Tymczasem musi jeździć do lekarzy ponieważ choruje. Okoliczność ta sprawia, że nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowa argumentację Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu na rozprawwie przed sądem podtrzymała żądanie i argumentację skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. Nr 1066) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369), dalej "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej na doładowanie karty do komunikacji miejskiej. Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a z taką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, jest prowadzona na szczególnych zasadach. Polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 §1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści. Odnosząc się do powyższego Sąd podkreśla, że weryfikacja, czy w niniejszej sprawie organ pomocy społecznej zasadnie odmówił sfinansowania skarżącemu kosztów doładowania karty uprawniającej do przejazdów komunikacją miejską wymaga nie tylko odniesienia się do charakteru zgłoszonej potrzeby (w sprawie nie jest w istocie kwestionowane, że skarżącemu bilety są potrzebne), ale także jej oceny w kontekście całokształtu wsparcia udzielonego R. A.. Zważając na cele instytucji pomocy społecznej i uwzględniając, że środki, którymi organ dysponuje są ograniczone i służą najniezbędniejszym potrzebom osób ubogich, Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie organy miały podstawy, aby odmówić skarżącemu wnioskowanej pomocy na pokrycie kosztów biletów komunikacji miejskiej. W odniesieniu do zarzutów podniesionych przez R. A. w skardze , że potrzeby skarżącego nie zostały ocenione należycie i nie odnosząc się do jego indywidualnej sytuacji, Sąd wskazuje, że zarzuty te są nie zasadne. Oceniając bowiem w całokształcie pomoc otrzymywaną przez R. A. nie sposób twierdzić, że organ nie wspiera jego podstawowych potrzeb. Uzasadnione jest nawet twierdzenie, że w miarę posiadanych ograniczonych środków Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. oferuje skarżącemu wsparcie regularne i pokrywa jego uzasadnione potrzeby. Sąd uzupełniająco sygnalizuje w tym miejscu, że nie jest tak, iż wszelkie działania organu uznaje bezrefleksyjnie za prawidłowe. W innym orzeczeniu zwrócił organowi uwagę na konieczność przyjęcia pewnej gradacji potrzeb – wyrokiem z dnia 28 września 2017 r., II SA/Po 394/17 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję B. L. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr MOPS [...]/16, które dotyczyły innej, pilniejszej potrzeby (pomoc celowa na leki), również zgłoszonej w listopadzie 2016 r., podobnie na tym samym terminie rozprawy w sprawie o Sygn akt II SA/Po 646/17 Sąd uchylił decyzje odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zakup żywności. Podsumowując Sąd wskazuje, że miał na względzie, iż niniejsza sprawa dotyczy sfinansowania doładowania do karty uprawniającej do przejazdów komunikacją miejską. W ocenie Sądu choć jest to potrzeba istotna, to jednak organ pomocy społecznej oferujący danemu podopiecznemu regularne wsparcie okresowe i celowe, może w konkretnych okolicznościach ocenić zasadność jej przyznania. W okresie, gdy R. A. ubiegał się o zasiłek celowy na doładowanie karty komunikacji miejskiej (uwzględniając miesiące poprzedzające i następujące) otrzymywał on istotne finansowanie różnych zgłaszanych potrzeb. Z tego względu Sąd doszedł do przekonania, że podjęcie decyzji odmownej znalazło uzasadnienie w ogólnych zasadach ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Obowiązek pomocy społecznej wspierania osób potrzebujących nie oznacza, że organy są obowiązane utrzymywać osoby potrzebujące w pełnym zakresie i finansować wszelkie ich potrzeby. Sąd pragnie podkreślić, że powyższa ocena odnosi się wyłącznie do niniejszej sprawy ściśle związanej z dofinansowaniem dojazdów komunikacją miejską i dokonana została przy uwzględnieniu okoliczności otrzymywania przez R. A. regularnego finansowania potrzeb w miesiącach poprzedzających i następujących po złożeniu wniosku. Sąd zaakceptował argumentację organów, że skarżący otrzymując wsparcie systematycznie może wygospodarować środki na bilety. Mając na uwadze przedstawione rozważania Sąd – uznawszy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie – na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.