II SA/Po 658/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę (...),- zł (...) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Kwiecińska /-/ T. Świstak /-/ B. Drzazga Decyzją z dnia (...) czerwca 2010 r., Nr (...), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 145 § 1, art. 148 § 1, art. 149 § 3 oraz art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), po rozpatrzeniu wniosku H. K., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczna decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) marca 1998 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że wnioskodawca – H. K. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z uwagi na działalność prowadzoną w czasie służby w Wojsku Polskim. Decyzją z dnia (...) marca 1998 r. organ odmówił wnioskodawcy przyznania uprawnień kombatanckich. H. K. podejmował następnie kilkukrotne próby wzruszenia decyzji z dnia (...) marca 1998 r., lecz nie zakończyły się one przyznaniem wnioskowanych uprawnień kombatanckich. Pismem z marca 2010 r. H. K. zwrócił się z ponownym wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich. W wyniku przeprowadzonej następnie korespondencji z wnioskodawcą organ ustalił, iż wniosek powyższy stanowił w istocie, oparty na art. 145 § 1 pkt. 5 kpa, wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczna decyzją z dnia (...) marca 1998 r. Następnie organ przytoczył treść przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących instytucji wznowienia postępowania oraz wskazał, że nowymi dowodami, na które powołał się wnioskodawca, były oświadczenia świadków – H. L. oraz Z. P.. Z uwagi na fakt, że oświadczenie H. L. jest datowane na dzień (...) kwietnia 2010 r., a Z. P. na dzień (...) listopada 2003 r., wnioskodawca składając wniosek o wznowienie postępowania w dniu (...) maja 2010 r. uchybił, określonemu w art. 148 § 1 kpa, miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, liczonemu od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się których nowych okolicznościach sprawy. Tym samym organ nie był władny do wznowienia postępowania. H. K. w dniu (...) lipca 2010 r. zwrócił się do Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia (...) czerwca 2010 r., argumentując, że oświadczenie H. K. otrzymał on w dniu (...) kwietnia 2010 r. i niezwłocznie przesłał je do Wojewódzkiego Zarządu Kombatantów, które następnie przesłało jego wniosek organowi, dochowując tym samym ustawowemu terminowi. Następnie skarżący wskazał, że decyzja z 1998 r. odnosi się do jego pierwszego wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, dotyczącego pełnionej służby wojskowej, natomiast obecne postępowanie dotyczy drugiego wniosku obejmującego okres wojenny i prowadzoną wówczas walkę z okupantem. Skarżący podniósł również, że nie przyznanie mu uprawnień kombatanckich stanowi dla niego wielką krzywdę. Decyzją z dnia (...) lipca 2010 r., nr (...), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia (...) czerwca 2010 r. Uzasadniając powyższe stanowisko organ wskazał, że decyzją z dnia (...) marca 1998 r. odmówiono skarżącemu przyznanie uprawnień kombatanckich wskazując, że służba wojskowa po zakończeniu wojny nie stanowi tytułu przyznania uprawnień kombatanckich w myśl przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). W listopadzie 2003 r. H. K. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie mu uprawnień kombatanckich w związku z działalnością podejmowaną w czasie okupacji. Decyzją z dnia (...) marca 2005 r. organ przyznał H. K. uprawnienia kombatanckie z tytułu określonego w art. 1 ust. 2 pkt. 3 powołanej powyżej ustawy o kombatantach. Jednakże decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) grudnia 2005 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia (...) stycznia 2006 r., stwierdzono nieważność decyzji z dnia (...) marca 2005 r., gdyż dotyczyła ona sprawy uprzednio już rozstrzygniętej inna decyzją (decyzją z marca 1998 r.). Prawidłowość powyższego stanowiska uznał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 14 lutego 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 211/06, oddalił skargę H. K. na decyzję z dnia (...) stycznia 2006 r. W wyniku złożonego następnie wniosku o zmianę decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia (...) lipca 2007 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia (...) października 2007 r., odmówił jej uchylenia. Również powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 817/07. Następnie, po przytoczeniu treści przepisów kpa dotyczących instytucji wznowienia postępowania, organ podkreślił, że analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że wnioskodawca uchybił terminowi do wniesienia wniosku o wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 kpa. Dodatkowo wskazano, że wnioskodawca nie udowodnił, aby o nowych okolicznościach mających stanowić podstawę wznowienia postępowania, dowiedział się w przeciągu miesiąca od chwili złożenia wniosku, co przesądziło o uchybieniu terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. K. podtrzymując zarzuty zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 26 stycznia 2011 r. skarżący H. K. oświadczył, że oświadczenie H. L. otrzymał pocztą. Skarżący znał go w czasie wojny, jednakże po wojnie stracił z nim kontakt i dopiero w ostatnim czasie uzyskał wiadomość, że H. L. żyje i zwrócił się do niego o potwierdzenie swojej działalności w czasie okupacji. Oświadczenie H. L. zostało złożone pocztą, a następnie zostało przesłane do Zarządu Związku Kombatantów i Byłych Więźniów Politycznych. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmawiająca wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia (...) marca 1998 r. z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ostateczną decyzją z dnia (...) marca 1998 r. odmówił skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich, z uwagi na niespełnienie ustawowych przesłanej warunkujących jej uzyskanie. Jednakże w wyniku ponownego wniosku skarżącego, ten sam organ decyzją z dnia z dnia (...) marca 2005 r. przyznał mu uprawnienia kombatanckie. Decyzją powyższa została następnie unieważniona decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) grudnia 2005 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia (...) stycznia 2006 r., z uwagi na fakt, że w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja z dnia (...) marca 1998 r. Po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji z dnia (...) marca 2005 r., skarżący parokrotnie podejmował próby wzruszenia decyzji z marca 1998 r., co umożliwiłoby przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Do dnia dzisiejszego decyzja z dnia (...) marca 1998 r. nie została jednak wzruszona. Sąd podkreśla, że jakkolwiek organ wydając w dniu (...) grudnia 2005 r. decyzję w sprawie unieważnienie decyzji z dnia (...) marca 2005 r., z uwagi na fakt pozostawania w obrocie prawnym dwóch sprzecznych ze sobą decyzji (decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich z dnia (...) marca 1998 r. oraz decyzji przyznającej skarżącemu powyższe uprawnienia dnia (...) marca 2005 r. postąpił prawidłowo, to jednakże dalsze działanie organu sprzeciwiło się wyrażonej w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadzie pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji oraz informowania stron. Mieć bowiem należy na względzie, że skarżący będący osobą starszą, został postawiony w sytuacji, w której organ z jednej strony uznał jego wojenną działalności za działalność kombatancką, by następnie stwierdzić nieważność powyższego rozstrzygnięcia, bez wystarczającego pouczenia o przysługujących mu uprawnieniach. Jakkolwiek Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzjami z dnia (...) listopada 2007 r. oraz (...) października 2007 r., rozpoznając wniosek skarżącego o zmianę decyzji z dnia (...) marca 1998 r., odniósł się merytorycznie do zasadności przesłanek uzasadniających uznanie skarżącego za kombatanta, to jednakże organ, wbrew dyspozycji art. 9 kpa zaniechał poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, mających wpływ na ustalenie przysługujących jej praw. Powyższe działanie organu musi zostać poddane krytyce i nie zasługuje na akceptację. Odnosząc się natomiast do przedmiotu niniejszego postępowania, Sąd wskazuje, że niewątpliwie zgodnie z treścią art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Nie dochowanie powyższego terminu musi skutkować wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa (wyrok NSA z 07 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1747/07, LEX 484887). Jak podkreśla się w orzecznictwie, termin, o którym mowa art. 148 § 1 kpa, jest klarowny i jasny – ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania od dnia, w którym strona "dowiedziała się" o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zatem dopiero moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, otwiera bieg terminu do złożenia podania o wznowienie, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. Istota unormowania z art. 148 § 1 kpa polega na umożliwieniu wnioskodawcy dowiedzenia się o nowej okoliczności, a więc dotarciu do strony wiadomości o jej istnieniu jak i o jej treści. W przedmiotowej sprawie podstawą wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 kpa, jest, zdaniem skarżącego oświadczenie H. L. Jak wynika z analizy akt administracyjnych, H. L. złożył oświadczenie w dniu (...) kwietnia 2010 r. w K. przed przedstawicielem Związku Solidarności Polskich Kombatantów Regionu Ś. (k. 175 akt administracyjnych), które zostało następnie przesłane pocztą do wnioskodawcy (oświadczenie złożone w trakcie trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu (...) stycznia 2011 r.). Następnie pismem z dnia (...) kwietnia 2010 r. H. K. przekazał oświadczenie H. L. do Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych, które w dniu (...) maja 2010 r. przesłało wniosek wraz z oświadczeniem H. L. do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (k. 167 akt administracyjnych). W opinii organu, przesłanie pisma z dniem (...) maja 2010 r. nastąpiło z uchybieniem okresu określonego w art. 148 § 1 kpa, gdyż termin do złożenia wniosku rozpoczął swój bieg z dniem (...) kwietnia 2010 r., a więc z dniem złożenia oświadczenia przez H. L. Stanowisko powyższe uznać należy za błędne. Jak wyżej wskazano termin powyższy rozpoczyna swój bieg dopiero w momencie, w którym strona ma obiektywną możliwość zapoznania się z treścią oświadczenia. Jak wynika z oświadczenia skarżącego, złożonego podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej, z treścią oświadczenia H. L. zapoznał się on dopiero w dniu (...) kwietnia 2010 r., kiedy to zostało mu ono doręczone drogą listowną. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pominął jednakże powyższą okoliczność, wadliwie uznając, że datą, od której rozpoczął swój bieg termin, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa, była data złożenia oświadczenia ((...) kwietnia 2010 r.) nie zaś data, faktycznego zapoznania się z treścią oświadczenia przez skarżącego ((...) kwietnia 2010 r.) Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia art. 7, 77 oraz art. 148 § 1 kpa, a więc dopuścił się istotnego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez niedostateczne rozważenie, kiedy rozpoczął swój bieg trzydziestodniowy termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji powinny w pierwszej kolejności ustalić, czy skarżący dochował terminu o którym mowa w art. 148 § 1 kpa, i w tym celu ustalić, kiedy faktycznie skarżący zapoznał się z treścią oświadczenia złożonego przez H. L. w dniu (...) kwietnia 2010 r., a następnie rozważyć zasadność jego wniosku zmierzającego do wzruszenia decyzji z dnia (...) marca 1998 r. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 powyższej ustawy. /-/ M.Kwiecińska /-/ T.Świstak /-/ B.Drzazga