II SA/Po 662/21
WyrokWSA w Poznaniu2022-03-11
Skład orzekający: Edyta Podrazik, Wiesława Batorowicz, Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć na właściciela budynku obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej określającej stan techniczny budynku i niezbędne roboty naprawcze, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego obiektu, wynikające m.in. z rozbiórki sąsiedniego budynku?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego ma prawo nałożyć obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego, zgodnie z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. W sytuacji, gdy rozbiórka sąsiedniego budynku doprowadziła do utraty ściany szczytowej i braku fundamentów w budynku skarżącej, a próby samodzielnego ustalenia stanu technicznego przez organ zostały uniemożliwione przez skarżącą, istniały uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego, które uzasadniały nałożenie obowiązku sporządzenia ekspertyzy.Stan faktyczny
Skarżąca A. K. wniosła skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakładające obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej stanu budynku mieszkalnego. PINB nałożył ten obowiązek po stwierdzeniu, że rozbiórka sąsiedniego budynku spowodowała utratę ściany szczytowej i brak fundamentów w budynku skarżącej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, twierdząc m.in. że organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego i że nie było podstaw do nałożenia obowiązku ekspertyzy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej oddala skargę.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako "WINB"), po rozpoznaniu zażalenia A. K., uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (dalej również jako: "PINB") z dnia [...] maja 2021 r. (sygn. akt: [...]) w części określającej termin wykonania nałożonego obowiązku i w to miejsce nakazał przedłożenie wymaganych dokumentów w terminie do dnia [...] sierpnia 2021 r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Zaskarżone postanowienie, jak wynika z jego uzasadnienia, zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu [...] grudnia 2020 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] (działka nr [...]) w miejscowości W.. Stwierdzono istnienie budynku mieszkalnego, w granicy z działką nr [...] (na której wykonano roboty rozbiórkowe nieużytkowanego budynku produkcyjnego).
Organ pierwszej instancji, pismem z dnia [...] grudnia 2020 r., zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego, usytuowanego w miejscowości W., przy ul. [...] (działka nr [...]).
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. PINB nałożył na A. K. obowiązek dostarczenia opinii technicznej określającej stan techniczny budynku mieszkalnego, usytuowanego w miejscowości W. przy ul. [...] (działka nr [...]) oraz jakie roboty winny zostać wykonane w celu doprowadzenia wyżej wymienionego obiektu do stanu zgodnego z prawem
WINB postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. (sygn. akt: [...]) uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
PINB pismem z dnia [...] lutego 2021 r. (odebranym przez Skarżącą w dniu [...] lutego 2021 r.), zawiadomił o planowanej na dzień [...] marca 2021 r. kontroli obiektu zlokalizowanego przy ul. [...] (działka nr [...]).
W dniu [...] marca 2021 r. pracownicy PINB podjęli próbę przeprowadzenia kolejnej kontroli przedmiotowej nieruchomości. Właścicielka nie stawiła się na miejscu w dniu kontroli.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. PINB nałożył na A. K. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej określającej stan techniczny budynku mieszkalnego, usytuowanego w miejscowości W. przy ul. [...] (działka nr [...]) oraz jakie roboty winny zostać wykonane w celu doprowadzenia wyżej wymienionego obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji, pismem z dnia [...] maja 2021 r., złożyła A. K., z zachowaniem ustawowego terminu.
WINB postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. uchylił zaskarżone postanowienie w części określającej termin wykonania nałożonego obowiązku i w to miejsce nakazał przedłożenie wymaganych dokumentów w terminie do dnia [...] sierpnia 2021 r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż "ocena techniczna to opracowanie, które odnosi się do stanu istniejącego i opisuje techniczne aspekty tego stanu''' (T. Babiel "Nadzór budowlany. Kompetencje organów administracji. Wzory. Akty prawne", Wydawnictwo C.H. Beck,Warszawa 2001, s. 33), zaś ekspertyza techniczna "(...) obok elementów oceny, zawierać powinna propozycje rozwiązania ujawnionych problemów i usunięcia zagrożeń, wad, czy nieprawidłowości" (T. Babiel "Nadzór budowlany...", tamże). Innymi słowy, ekspertyza techniczna cechuje się zakresem szerszym w stosunku do oceny technicznej, albowiem poza wykazaniem nieprawidłowości zawiera także propozycje ich usunięcia lub naprawy. Jak wskazuje treść zaskarżonego postanowienia z dnia [...] maja 2021 r., celem przedłożonej ekspertyzy technicznej ma być "określenie stanu technicznego budynku mieszkalnego, usytuowanego w miejscowości W. przy ul. [...] (działka nr [...]) oraz robót które winny zostać wykonane w celu doprowadzenia wyżej wymienionego obiektu do stanu zgodnego z prawem". Stwierdzić zatem należy, iż obowiązek nałożony przez PINB wpisuje się w definicję "ekspertyzy technicznej", a więc został określony poprawnie.
Następnie organ odwołując się do orzecznictwa podniósł, że wątpliwości powzięte przez organ, a dotyczące stanu technicznego obiektu, muszą zostać należycie określone i sprecyzowane. W treści zaskarżonego postanowienia PINB wykazał, iż "na skutek dokonania całkowitej rozbiórki budynku sąsiedniego, budynek co do którego toczy się postępowanie w niniejszej sprawie nie posiadałby ściany szczytowej. Brak fundamentu i ściany do wysokości murka ogniowego powoduje utratę stateczności ustroju konstrukcyjnego budynku, otwiera wnętrze budynku na negatywne działanie czynników atmosferycznych, a także stanowi zagrożenie pożarowe ze względu na brak ściany oddzielenia pożarowego".
Tym samym, w ocenie WINB, wskazano konkretne kwestie i nieprawidłowości budzące wątpliwości organu pierwszej instancji, które to wątpliwości uzasadniają konieczność sporządzenia i przedłożenia rzeczonej ekspertyzy technicznej.
WINB wyjaśnił również, iż organ pierwszej instancji powziął próbę samodzielnego ustalenia stanu technicznego przedmiotowego obiektu, zawiadamiając strony postępowania o planowanej kontroli (dowód: zawiadomienie z dnia [...] lutego 2021 r.). Skarżąca, pismem z dnia [...] marca 2021 r., poddała w wątpliwość zasadność przeprowadzenia rzeczonej kontroli. Następnie, na skutek nieobecności w dniu kontroli (tj. [...] marca 2021 r.), uniemożliwiła jej dokładnie przeprowadzenie.
Organ zaznaczył, iż zgodnie z treścią art. 84 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, do zadań organów nadzoru budowlanego należy kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego. Jak z kolei wskazuje art. 81 a ust. 1 Prawa budowlanego, "organy nadzoru budowlanego lub osoby działające z ich upoważnienia mają prawo wstępu do obiektu budowlanego".
Organ podniósł, iż z uwagi na przebieg niniejszego postępowania zażaleniowego, działaniem koniecznym było uchylenie zaskarżonego postanowienia w części określającej termin wykonania obowiązku i wyznaczenie nowego terminu, tj. do dnia [...] sierpnia 2021 r.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła A. K. zarzucając mu:
- naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego skutkujące nałożeniem na nią obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane, określającej stan techniczny budynku mieszkalnego oraz jakie roboty winny zostać wykonane w celu doprowadzenia ww. obiektu do stanu zgodnego z prawem, mimo iż w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy nie zaistniały ku temu przesłanki z uwagi na możliwości, którymi w tym zakresie dysponowały organy władzy publicznej, przy czym obowiązek ten jest nadmierny i został sformułowany w sposób nieprecyzyjny - bardzo ogólny, który uniemożliwia jego wykonanie,
- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art, 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. skutkujące brakiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i twierdzeń strony i tym samym błędne uznanie, że okoliczności faktyczne i prawne sprawy uzasadniają nałożenie na nią obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej, mimo iż przedstawiono słuszne i poparte merytoryczną argumentacją stanowisko uzasadniające niewydawanie postanowienia o oznaczonej treści,
- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7a § 1 k.p.a. skutkujące nierozstrzygnięciem pozostających w sprawie wątpliwości na korzyść strony skutkujące nałożeniem na nią obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej, mimo iż z uwagi na nieoczywisty charakter niniejszej sprawy wydanie decyzji o określonej treści nie było właściwym rozwiązaniem,
- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 § 1 k.p.a. skutkujące prowadzeniem postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, nie kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania skutkujące nałożeniem na nią obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej, mimo iż w okolicznościach faktycznych i prawnych nie było konieczności stosowania tak daleko idących i uciążliwych środków,
- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 k.p.a. w związku z art 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. skutkujące nieinformowaniem Skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, niezapewnieniem jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania i uniemożliwieniu jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań skutkujące nałożeniem na nią obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej, mimo iż nie została prawidłowo zawiadomiona o kontroli, a tym samym prowadzono ją bezpodstawnie.
Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w całości i umorzenie postępowania ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji ze względu na okoliczność, iż jego wydanie nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, iż nigdy nie utrudniała dostępu do budynku, a organy władzy publicznej mają dostęp do rejestrów, które pozwoliłyby im uzyskać kompleksowe informacje w oczekiwanym przedmiocie. Powoływanie się na to, że rzekomo kogoś nie wpuściła na teren nieruchomości to przedstawianie tej sytuacji niezgodnie z faktami. Organy nie dostrzegają tego, że kontrole nie miały podstaw prawnych - do dziś nie wyjaśniano, dlaczego PINB chciał zapoznać się ze stanem budynku - została wadliwie zawiadomiona o kontroli. W ocenie Skarżącej organy I i II instancji mogły zweryfikować wszystko same, ale jeśli już zdecydowano się, żeby tam była to powinna być o tym prawidłowo zawiadomiona i miała prawo uczestniczyć w czynnościach. W przypadku drugiej próby wejścia przez PINB do jej domu zawiadomienie o kontroli było dokonane nieprawidłowo.
W ocenie Skarżącej z treści zaskarżonego postanowienia wynika, że jest ono karą za nieudostępnienie PINB jej domu.
Skarżąca podkreśliła, iż organy obu instancji wydając przedmiotowe postanowienia całkowicie zignorowały treść art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego oraz orzecznictwo sądowo- administracyjne, które jednoznacznie wskazuje kierunek interpretacji tego przepisu.
Omawiany przepis nie może z tej przyczyny być nadużywany, co oznacza, że zobowiązanie strony do przedłożenia ekspertyzy jest możliwe dopiero po przeprowadzeniu postępowania zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które nakładają na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero rezultat takiego postępowania może wykazywać uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego obiektu i może stanowić podstawę nałożenia obowiązku. Dotyczy to zarówno samego obowiązku, jak też jego zakresu i wreszcie charakteru wymaganego od strony dokumentu, który powinien odpowiadać stwierdzonym wątpliwościom.
Działania organów obu instancji stoją w sprzeczności ze wskazanymi wyżej orzeczeniami.
Rozważając tę sprawę można dojść do wniosku, że organy I i II instancji niejako "poszły na skróty" i bezrefleksyjnie próbują wymusić na Skarżącej realizację czegoś, co to same powinny zrobić.
Skarżąca podkreśliła, iż w swoich twierdzeniach organy I i II instancji są bardzo nieprecyzyjne i trudno właściwie zweryfikować ich stanowisko w sprawie. Po zapoznaniu się z postanowieniami organów obu instancji nie sposób znaleźć w nich odpowiedź na pytania: Jakie wątpliwości mają organy co do stanu mojego domu? Dlaczego je mają? W jakim zakresie stan domu budzi niepokój organów? Co prawda organy I i II instancji powołują się na pewne fakty, ale ostatecznie rozważenie tej sprawy jest wadliwe, a tym samym poczynione wnioski nie mogą się ostać. Postępowanie dowodowe w tej sprawie właściwie nie miało miejsca.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 zwanej dalej: "P.p.s.a.".) Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o uchyleniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w części określającej termin wykonania nałożonego obowiązku i w to miejsce wyznaczające nowy termin oraz utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałym zakresie.
Podstawę materiolnoprawną zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia stanowił art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), dalej jako Prawo budowlane.
W myśl omawianego przepisu organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przepis art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy a zbieranie i ocena dowodów jest proceduralnym obowiązkiem organów prowadzących postępowanie, stąd "przerzucenie" w trybie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego obowiązku dowodowego na stronę postępowania, wymaga wyjątkowości sytuacji i rzetelnego uzasadnienia okolicznościami sprawy.
Przepis nie może być nadużywany. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego daje uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc nie jakiekolwiek wątpliwości, ale o charakterze kwalifikowanym. Stosując powyższy przepis, który ma charakter szczególny, a który stanowi podstawę prawną do nałożenia na stronę określonych obowiązków w tym także finansowych nie można dokonywać wykładni rozszerzającej. Stąd też organ wydając postanowienie na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego obowiązany jest wykazać istnienie uzasadnionych wątpliwości, czyli wykazać spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym. Organ nie ma prawa nałożyć obowiązku sporządzenia ekspertyzy, jeżeli w danej sprawie nie występuje przesłanka uzasadnionych wątpliwości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2011 r. sygn. akt II OSK 1331/10, LEX nr 1151841).
W ocenie składu orzekającego takie wątpliwości w niniejszej sprawie wystąpiły.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w stosunku do nieruchomości sąsiedniej prowadzone było postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego byłego budynku produkcyjnego usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości W. przy ul. [...] (sygn. akt: [...]). Na skutek tego postępowania decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nakazano rozbiórkę w/w obiektu. W tym miejscu warto zaznaczyć, iż strona brała czynny udział w tym postępowaniu jak również zgłaszała organowi kwestie niewykonania obowiązku nałożonego ww. decyzją.
W trakcie prac rozbiórkowych, realizowanych w ramach wykonania zastępczego, okazało się, iż budynek stanowiący własność Skarżącej na skutek rozebrania budynku sąsiedniego tj. w wykonaniu ostatecznej i prawomocnej decyzji o nakazie rozbiórki, pozbawiony zostałby ściany szczytowej. Ponadto w trakcie tych prac okazało się, iż budynek Skarżącej nie posiada fundamentu i ściany do wysokości murka ogniowego. Jak wskazał organu powyższe powoduje utratę stateczności ustroju konstrukcyjnego budynku, otwiera wnętrze budynku na negatywne działanie czynników atmosferycznych, a także stanowi zagrożenie pożarowe ze względu na brak ściany oddzielenia pożarowego.
Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie wskazano konkretne kwestie i nieprawidłowości budzące wątpliwości organu, które to wątpliwości uzasadniają konieczność sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy technicznej.
Ponadto organ nakładając obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej winien mieć na uwadze, iż skorzystanie z pomocy rzeczoznawcy winno odnosić się do sytuacji, gdy wiedza pracowników organu nie jest wystarczająca. W orzecznictwie przyjęty został pogląd, że organy architektoniczno – budowlane i organy nadzoru budowlanego stosujące ww. przepis, są fachowymi pionami administracji publicznej, zatem co do zasady ewentualne wątpliwości powinny rozstrzygać we własnym zakresie, w ramach swoich kompetencji (tak, między innymi w wyroku NSA z dnia 22 maja 2013r., sygn. akt II OSK 192/12 , z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt II OSK 149/16).
Odnosząc się do tej przesłanki zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego wskazać należy, iż pierwotne postanowienie PINB z dnia [...] grudnia 2020 r. zostało przez WINB uchylone z uwagi na fakt, iż PINB w żaden sposób nie wykazał dlaczego wiedza i umiejętności organu pierwszej instancji są niewystarczające do samodzielnego dokonania niezbędnych ustaleń (zob. str. 3 postanowienie WINB z dnia [...] lutego 2021 r. – k. 46 akt administracyjnych). Ponadto WINB zwrócił uwagę na nie wykazanie konkretnych kwestii lub nieprawidłowości budzących wątpliwości, a które uzasadniałyby konieczność sporządzenia i przedłożenia opinii technicznej.
Wobec powyższego wskazać należy, iż PINB celem ustalenia powyższego podjął działania, które jednak na skutek działań Skarżącej, uniemożliwiły przeprowadzenie wizji budynku stanowiącego jej własność, a co za tym idzie uniemożliwiło dokonanie oceny przez organ w ramach posiadanej wiedzy i umiejętności.
Nie ulega wątpliwości, iż PINB podjął próbę samodzielnego ustalenia stanu technicznego przedmiotowego obiektu, zawiadamiając strony postępowania o planowanej kontroli (dowód: zawiadomienie z dnia [...] lutego 2021 r.). Skarżąca, pismem z dnia [...] marca 2021 r., poddała w wątpliwość zasadność przeprowadzenia rzeczonej kontroli, a następnie, na skutek nieobecności w dniu kontroli (tj. [...] marca 2021 r.), uniemożliwiła jej dokładnie przeprowadzenie.
W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi, a dotyczących nieprawidłowego zawiadomienia o kontroli wskazać należy, iż zawiadomienie o kontroli zostało przez organ sporządzone prawidłowo oraz z odpowiednim wyprzedzeniem. Wskazać należy, iż zawiadomienie o planowanej kontroli doręczono Skarżącej ponad miesiąc przed kontrolą. Z powyższych względów nie można uznać, iż Skarżącą pozbawiono możliwości działania. Nie ulega również wątpliwości w niniejszej sprawie, co znajduje również potwierdzenie w skardze, iż Skarżąca w dalszym ciągu kwestionuje zasadność przeprowadzenia kontroli.
Warto w tym miejscu wskazać, iż z jednej strony Skarżąca wskazuje na konieczność dokonania oceny przez organ w ramach posiadanej wiedzy i kompetencji, a z drugiej zaś strony kwestionuje fakt przeprowadzenia kontroli. Z tych też względów nie można uznać, iż organy "poszły na skróty". Wbrew zarzutom skargi organ podejmowały działania celem dokonania oceny technicznej budynku. Właśnie działania podjęte przez organ i zewnętrzne oględziny budynku wykazały, iż budynek – na skutek rozbiórki sąsiedniej ściany - pozbawiony zostałby ściany szczytowej oraz że nie posiada fundamentu i ściany do wysokości murka ogniowego.
Fakt, iż organ chciał również dokonać oględzin budynku od wewnątrz celem ustalenia stanu technicznego budynku, a tego nie dokonał z uwagi na brak dostępu do budynku, nie może prowadzić do uznania, że organ we własnym zakresie nie podjął niezbędnych działań.
Odnosząc się natomiast do kwestii, iż organ powinien stronie wyjaśnić dlaczego Skarżąca ma udostępnić budynek celem kontroli wskazać należy, że co prawda w samym zawiadomieniu o kontroli posłużono się ogólnikowym sformułowaniem "w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego" to jednakże nie może uiść uwadze, że Skarżąca jako aktywny uczestnik postępowania, na co wskazują liczne pisma Skarżącej, miała świadomość o wydanym wcześniej postanowieniu WINB nakazującym organowi przeprowadzenie kontroli i dokonanie oceny budynku w ramach posiadanej wiedzy i kompetencji.
Z powyższych względów za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 8 § 1 k.p.a oraz art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 i art. 79 § 1 i 2 k.p.a.
W tym miejscu ponadto warto wskazać, iż storna stawiając zarzut naruszenia powyższych przepisów nie wykazała jakie to działania mogła podjąć, a nie podjęła na skutek działań organu.
Ponadto należy mieć na uwadze, iż podstawą wydania postanowienia nie jest kwestia uszkodzenia budynku w trakcie prac rozbiórkowych, a stwierdzone na skutek rozbiórki obiektu sąsiedniego nieprawidłowości w budynku Skarżącej. Ponadto należy mieć na uwadze, iż fakt, że w innym postępowaniu organ nie zgłaszał zastrzeżeń co do stanu technicznego budynku nie może prowadzić, w świetle nowych okoliczności ujawnionych na skutek robót prowadzonych na nieruchomości sąsiedniej i opisanych wyżej, że obecny stan nieruchomości nie zagraża bezpieczeństwu i zdrowiu ludzi.
W tym miejscu warto również odnotować, iż zgodnie z definicją budynku zawartą w Prawie budowlanym jest to obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Natomiast budynek mieszkalny to budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość.
Tym samym odnosząc się twierdzenia strony o pozostawieniu "wspólnej ściany" wyjaśnić należy, iż budynek Skarżącej powinien stanowić samodzielną konstrukcyjnie całość.
Ponadto wbrew zarzutom skargi, w świetle powziętych wątpliwości oraz niemożności samodzielnego ustalenia stanu technicznego przedmiotowego obiektu, organ prawidłowo określił obowiązek.
Dochodząc do powyższego wniosku Sąd miał na uwadze, iż z uwagi na użycie w komentowanym przepisie nieostrych pojęć "uzasadnione wątpliwości" oraz "odpowiednie ekspertyzy" zarówno określenie zakresu żądanej przez organ oceny technicznej czy ekspertyzy, jak i uzasadnienie podjętych działań w trybie komentowanego przepisu muszą być oparte na szczegółowej analizie stanu faktycznego konkretnej sprawy i wymagają wyczerpującego uzasadnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 865/10, publ. w CBOSA).
Z powyższych względów w orzecznictwie wskazuje się, iż organ powinien precyzyjnie wskazać, jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 192/12, publ. CBOSA).
Treść przepisu determinuje bowiem przedmiot ekspertyzy (oceny technicznej), gdyż odnosi się on do: jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych oraz stanu technicznego obiektu budowlanego.
W niniejszej sprawie jednoznacznie wskazał, iż przedmiotem obowiązku jest dostarczenie ekspertyzy określającej stan techniczny budynku mieszkalnego z jednoczesnym wskazaniem jakie roboty w tym dokumencie jakie roboty winny zostać wykonane.
W ocenie Sądu zakres ekspertyzy nie budzi wątpliwości w szczególności jeżeli weźmiemy pod uwagę wątpliwości wynikające z braku fundamentów, braku ściany szczytowej i związane z tym kwestie stateczności samej konstrukcji budynku.
Rozpoznając niniejszą sprawę należy pamiętać, iż przeprowadzenie dowodu z ekspertyzy służyć ma uzyskaniu informacji na temat stanu technicznego obiektu budowlanego oraz czynności jakie należy w związku z ustalonym stanem technicznym podjąć i właśnie w tym kierunku zmierza nałożony na stronę obowiązek.
Odnosząc się natomiast do terminu wyznaczonego przez organ wskazać, iż termin ten jest na tyle odległy aby strona miała możliwość zlecenia sporządzenia ekspertyzy osobie posiadającej uprawnienia budowlane i przedłożenia jej organowi.
W tym stanie rzeczy Sąd nie dopatrzył się zarzucanych przez Skarżącą naruszenia przepisów postępowania. Wbrew zarzutom skargi, co wskazano już wyżej, organ podjął wszelkie niezbędne czynności celem ustalenia okoliczności sprawy mających istotne znaczenie z punku widzenia art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.
Natomiast mając na uwadze, iż w przedmiotowej sprawie organ, w świetle powziętych wątpliwości co do stanu technicznego budynku oraz niemożności samodzielnego ustalenia tego stanu, zasadnie nałożył obowiązek przedłożenia ekspertyzy, również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego nie zasługiwał na uwzględnienie.
Sąd mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło