II SA/Po 664/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział II w następującym składzie: Przewodniczący: sędzia WSA D. Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym spraw ze skarg "A" Sp. z o.o. z siedzibą we W. na czynności Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia (...)Nr (...) oraz (...) Nr (...) w przedmiocie wyrejestrowania automatów do gier o niskich wygranych z Krajowego Rejestru Automatów do Gier postanawia odrzucić skargi /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak "A" Sp. z o.o. z siedzibą we W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi "na informację Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia (...) kwietnia 2011 r. Nr (...) oraz z dnia (...) kwietnia 2011 r. znak nr (...) o stwierdzeniu utraty ważności poświadczeń rejestracji nr (...) i nr (...)" oraz na czynność wyrejestrowania automatu do gier o niskich wygranych o wskazanym numerze fabrycznym z Krajowego Rejestru Automatów do Gier. Skarżąca podniosła, iż w jej ocenie będące przedmiotem skarg pisma stanowią w rzeczywistości decyzje w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Jednakże zarówno w przypadku uznania "informacji" z dnia (...) kwietnia 2011 r. za decyzję, jak i przyjęcia, iż ona sama, oraz wskazana w niej czynność "wyrejestrowania" automatu są aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucić należy organowi naruszenie tych samych przepisów, w podobnym zakresie. Skarżąca podniosła, iż za dopuszczalnością złożenia przedmiotowej skarg do sądu administracyjnego powinna przemawiać okoliczność, że zaskarżona "informacja" wydana została w sprawie indywidualnej i ma bezsprzecznie publicznoprawny charakter. Skarżąca zaznaczyła, iż w jej przypadku wydanie "informacji" i "wyrejestrowanie" automatu oznacza utratę uprawnienia do eksploatacji tego urządzenia na terytorium Polski, które to uprawnienie uzyskała z chwilą rejestracji automatów, co potwierdzone zostało w treści poświadczenia rejestracji na dokumencie GL-1. Skarżąca Spółka podniosła także, iż przepis art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawodawca sformułował odmiennie od poprzednio obowiązującego przepisu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W nowej regulacji zrezygnowano z wymogu, aby akty i czynności podlegające zaskarżeniu dotyczyć musiały "przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa". W obecnym stanie prawnym wystarczy, by dotyczyły one wspomnianych uprawnień lub obowiązków. W doktrynie wskazuje się, iż przez wzgląd na założenie o racjonalności ustawodawcy, zmianę tę uznać należy za istotną i przypisać jej rolę liberalizującą dotychczasowe wymogi w zakresie dopuszczalności skargi na akty i czynności inne niż decyzje czy postanowienia. W odpowiedzi na skargi Naczelnik Urzędu Celnego w P. wniósł o ich odrzucenie podnosząc, iż zaskarżona czynność polegająca na zawiadomieniu strony o utracie poświadczenia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych i w konsekwencji wyrejestrowanie automatu z Krajowego Rejestru Automatów do Gier nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej jako akty i czynności powołane w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sama czynność zawiadomienia strony o zdarzeniu zaistniałym z mocy prawa nie stanowi dla strony rozstrzygnięcia o jej obowiązkach czy uprawnieniach. Krajowy Rejestr Automatów do Gier jest wewnętrznym rejestrem, prowadzonym przez Służbę Celną, mającym ułatwić kontrolę w zakresie automatów i urządzeń do gier. Brak jest w tym zakresie regulacji w obowiązujących przepisach prawa. W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do zarzutów merytorycznych skargi. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z § 10 ust 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.) poświadczenie rejestracji traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia, o którym mowa w art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. W dalszej kolejności organ wskazał, że z uwagi na to, że zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w oparciu, o które dokonano rejestracji wskazanych w skargach automatów do gier utraciły ważność, to tym samym z mocy prawa wraz z wygaśnięciem zezwoleń ważność utraciło poświadczenie rejestracji wskazanego powyżej automatu do gier. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi podlegają odrzuceniu z przyczyn procesowych bez badania zasadności podneisionych zarzutów merytorycznych, bowiem sprawy, których skargi dotyczą, nie podlegają właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Strona wnosząca skargi, kognicję sądu administracyjnego do rozpoznania skargi na czynność organu upatruje m.in. w treści art. 3 § 2 pkt 4 ppsa Dopuszczalność skargi na "inne akty lub czynności" w świetle uregulowania art. 3 § 2 pkt 4 ppsa uzależniona jest od ustalenia trzech koniecznych elementów. Po pierwsze, niezbędnym jest stwierdzenie, że akty lub czynności nie są decyzjami lub postanowieniami. Po drugie, akty lub czynności muszą być z zakresu administracji publicznej. Po trzecie, akty lub czynności powinny dotyczyć uprawnień lub obowiązków indywidualnego podmiotu wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 1996 r., I SA 1326/96; publ. LexPolonica). Zatem aby uznać, że mamy do czynienia z aktem lub czynnością podlegającą zaskarżeniu do Sądu musimy ustalić, czy mamy do czynienia z indywidualnym aktem lub czynnością o charakterze władczym, rozstrzygające o tym, czy w konkretnej sytuacji konkretnemu zewnętrznemu podmiotowi przysługują określone uprawnienia wynikające bezpośrednio z przepisów prawa albo czy ciążą na nim z mocy prawa określone obowiązki. Ten władczy, rozstrzygający charakter takich aktów lub czynności odróżnia je od takich działań z zakresu wykonywania administracji publicznej, które polegają wyłącznie na wyjaśnianiu określonych przepisów prawa, wypowiadaniu poglądów i opinii prawnych na temat treści i znaczenia określonych norm prawnych, ich interpretowaniu i dokonywaniu ich wykładni, wyrażaniu stanowiska na temat stosowania określonych przepisów prawa, zwłaszcza w sytuacji, gdy przepisy prawa przewidują konkretyzację przez organ administracji publicznej określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu przez wydanie decyzji administracyjnej lub postanowienia. Takie działania nie są aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa i nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowych spraw podnieść należy, iż w każdym z rozpatrywanych przypadków przedmiotem zaskarżenia Spółka uczyniła zarówno przekazaną jej pisemną informację co do przyjmowanej przez organ wykładni § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, jak i czynność materialno-techniczną polegającą na wyrejestrowaniu automatów do gier o niskich wygranych z Krajowego Rejestru Automatów do Gier. Podstawę prawną działania organu w rozpatrywanych sprawach stanowił § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.) zgodnie z którym poświadczenie rejestracji automatu lub urządzenia do gier traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia, o którym mowa w art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. W orzecznictwie przyjmuje się, iż poświadczenie rejestracji automatu lub urządzenia do gier jest czynnością materialno - techniczną, którą upoważniony organ potwierdził spełnienie przez urządzenie wymogów określonych w przepisach prawa (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 752/10, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 30 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Gd 153/11, postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2011 r., II SA/Sz 545/11 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Pierwsza z zaskarżonych czynności ma charakter informacji o przyjętej przez organ, wyżej opisanej wykładni prawa, oraz o tym, w których poświadczeniach rejestracji automatów do gier zostały wskazane zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych, co do których wygasł termin ich obowiązywania oraz informacji co do zaistniałych w ocenie organu skutkach prawnych wygaśnięcia zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych. W ocenie Sądu informacja ta nie rodzi żadnych obowiązków po stronie adresata i może być oceniana jedynie jako forma realizacji przez organ ciążącego na nim na mocy art. 9 kpa obowiązku informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków w związku z działalnością prowadzoną na mocy decyzji administracyjnej. Konsekwencją przyjęcia przez Spółkę innej niż organ wykładni przepisów i dalsze gospodarcze wykorzystywanie automatu, którego poświadczenie rejestracji zdaniem organu utraciło ważność, może być narażanie się na możliwość wszczęcia z tego powodu postępowania w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności. W ramach takiego postępowania kontroli instancyjnej oraz sądu administracyjnego może podlegać ocena prawna organu co do utraty z mocy prawa ważności poświadczenia rejestracji automatu. Kontrola taka jest również możliwa na etapie postępowania egzekucyjnego, w którym to trybie mogą być rozpatrywane zarzuty co do istnienia obowiązku niewykorzystywania danego Odnosząc się zaś do zaskarżonej czynności polegającej na wyrejestrowaniu automatów do gier o niskich wygranych z Krajowego Rejestru Automatów do Gier zauważyć należy, iż czynność ta nie rodzi pierwotnie żadnych obowiązków po stronie adresata i stanowi wyłącznie prostą konsekwencję przyjęcia przez Naczelnika Urzędu Celnego w P., iż z mocy prawa doszło do utraty ważności poświadczenia rejestracji wskazanych przez organ automatów do gier. Skoro ewentualna utrata uprawnienia do eksploatacji na terytorium Polski określonego automatu do gier, w stosunku do którego utraciło ważność poświadczenie rejestracji, wynika wprost z przepisów prawa, to organ nie był w tym przypadku uprawniony do podejmowania jakichkolwiek władczych działań. W konsekwencji uznać należy, że ewentualna utrata uprawnień do korzystania z danego automatu nie wynika ze skarżonych czynności wyrejestrowania automatu, przy czym niewątpliwie Spółka eksploatując w dalszym ciągu taki automat ponosić będzie ryzyko niekorzystnych skutków prawnych mogących powstać w sytuacji, gdyby prawidłową okazała się kwestionowana przez nią wykładnia przepisów prezentowana przez organ. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. skargę odrzucił. Wobec braku podstaw prawnych dla przyjęcia skargi do rozpoznania Sąd nie był uprawniony do dokonania oceny prawidłowości sposobu interpretacji prawa zaprezentowanego w będącym przedmiotem zaskarżenia piśmie Naczelnika Urzędu Celnego w P. /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak