II SA/Po 669/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. H. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Sygn. akt II SA/Po [...] Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem znak: [...] z [...] 2018 r. Inspektor Nadzoru Budowlanego (WWINB), na podstawie art. 123 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia J. H. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (PINB) z [...] 2018 r. znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek J. H. w sprawie wymiany luksferów na szyby okienne w budynku mieszkalnym przy ul. [...], działka nr [...], obr. K. B., utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w mocy. Postanowienie to wydano w następujących okolicznościach. Pismem z 5 marca 2018 r. J. H. zwróciła się do PINB o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wymiany bez zgłoszenia luksferów na szyby okienne w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w m. K. B.. Wyjaśniła, że wymiana luksferów na szyby okienne z uwagi na położenie budynku (mniej niż 4 m od granicy działki) narusza przepisy techniczno-budowlane. PINB postanowieniem z [...] 2018 r. wydanym na podstawie art. 61a § 1 i art. 123 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie wskazując, że postępowanie w sprawie wybudowania dwóch okien w miejsce otworów wypełnionych luksferami w ścianie przedmiotowego budynku prowadzone było przez organ w 1999 r. Stwierdzono wówczas, że ów budynek wybudowano w l. 1975-1977, na podstawie pozwolenia na budowę z [...] 1975 r. (decyzja Naczelnika Gminy K. B.). W ścianie budynku od strony działki użytkowanej obecnie przez J. H. znajdowały się 2 otwory (na parterze i piętrze) od pomieszczeń sanitarnych, które pierwotnie wypełniono luksferami. Wiosną 1988 r. w ich miejsce wbudowano okna drewniane doświetlające pomieszczenia łazienek. Budynki J. H. przy ul. [...] i budynek przy ul. [...] oddalone były od siebie o ponad 8 m i usytuowane na jednej działce nr [...] należącej uprzednio do A. i R. D.. W trakcie tegoż postępowania ustalono, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości toczyło się postępowanie spadkowe i podjęto czynności zmierzające do podziału i rozgraniczenia nieruchomości. Dopiero postanowieniem z 11 maja 2011r. Sąd Rejonowy w K. Wydział I Cywilny dokonał działu spadku po A. D. i R. D., przyznając M. D. działkę nr [...], a J. H. działkę nr [...]. Po podziale budynek Państwa Dryjańskich zlokalizowany jest ze ścianą z otworami okiennymi w odległości 1,5 m od granicy działki. Jednakże ściana ta zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę została zaprojektowana z otworami. Nie nastąpiło zatem naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r. Nr 10, poz. 46) odnośnie posadowienia budynku w stosunku do granicy działki sąsiedniej, bowiem w dacie budowy obiektu takie granice nie istniały. Wyjaśniono, że ówczesna decyzja PINB został utrzymana w mocy decyzją WWINB z 10 lutego 2000 r. i stała się prawomocna, bowiem wyrokiem z 5 lipca 2001 r. sygn. akt II SA/Po 626/00 Naczelny Sąd Administracyjny O.Z. w P. oddalił od niej skargę J. H.. W świetle powyższego PINB uznał, że J. H. w nowym wniosku podnosi te same aspekty, co 20 lat wcześniej. Zważywszy, że sprawa została już raz rozstrzygnięta organ uznał, że nie może postępowania prowadzić powtórnie. Wnosząc zażalenie od powyższego postanowienia PINB J. H. podniosła, że sytuacja o tyle uległa zmianie, że doszło do podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...] i zamiana luksferów na szyby narusza przepisy techniczno-budowlane z uwagi na bliskość budynku od granicy aktualnej działki. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie WWINB powołał przepis art. 61a § 1 k.p.a. i wyjaśnił, że ustawodawca nie precyzuje jakie mogą być uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, że do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie. Zdaniem WWINB organ I instancji prawidłowo uznał, że należało odmówić wszczęcia postępowania na wniosek J. H. z 5 marca 2018 r. z uwagi na uprzednie wydanie przez ten organ decyzji z 24 listopada 1999 r., która pozostaje w obrocie prawnym. WWINB stwierdził, że PINB prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wymiany luksferów na szyby okienne w przedmiotowym budynku mieszkalnym, gdyż postępowanie w tej samej sprawie nie może być prowadzone ponownie. J. H. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższe postanowienie WWINB zarzuciła organom orzekającym pominięcie okoliczności wstawienia w miejsce luksferów przez właściciela sąsiedniej nieruchomości szyb okiennych w ścianie budynku, która znajduje się w odległości ok. 3 m od granicy działki, co narusza przepisy techniczne i budowlane. W związku z tym jej zdaniem zasadne było wszczęcie postępowania celem nakazania sąsiadowi wykonanie niezbędnych zmian, które doprowadziłyby do stanu zgodnego z prawem. W odpowiedzi Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Przyznany skarżącej pełnomocnik z urzędu w piśmie z 16 października 2018 r. wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz przyznanie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały zapłacone w żadnej części, a także rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Podniósł, że wobec sprawy zakończonej uprzednią decyzją PINB z 1999 r. zmieniły się okoliczności o tyle, że zakończone zostały sprawy spadkowe. W następstwie tego z chwilą dokonania podziału nieruchomości prawa skarżącej zostały naruszone poprzez brak spełniania odpowiednich norm technicznych przez sąsiedni budynek, co winno zostać skorygowane przez organy nadzoru budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, albowiem organy orzekające dopuściły się naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. Organy nadzoru budowlanego uznały w niniejszej sprawie, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wymiany luksferów na szyby okienne w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K. B. (działka nr [...]) z uwagi na okoliczność, że sprawa ta została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną PINB z 24 listopada 1999 r. Organy podkreśliły, że w tej też sprawie zapadł wyrok NSA O.Z. w Poznaniu z 5 lipca 2001 r. sygn. akt II SA/Po 626/00 oddalający skargę, a tym samym podzielający ocenę o konieczności umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności zastąpienia pustaków szklanych oknami drewnianymi osadzonymi w tych samych otworach ściennych w ww. budynku mieszkalnym. Zważyć należy, że w myśl art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest, według art. 61a § 1 k.p.a. wystąpienie przesłanki o charakterze podmiotowym lub przesłanki o charakterze przedmiotowym. Przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie jednej zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie. W sprawie istotne jest wystąpienie przesłanki przedmiotowej. Przesłanka przedmiotowa wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie jest spełniona, jeżeli przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie. Przyjmuje się, że przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem których ustalenie i wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Innymi słowy odmowa wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 28 września 2018 r. sygn. akt I OSK 853/18, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu organy I i II instancji błędnie uznały, że sama okoliczność uprzedniego ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy legalności zastąpienia pustaków szklanych oknami drewnianymi osadzonymi w tych samych otworach ściennych w ww. budynku mieszkalnym pozwala uznać za oczywiste, że uzasadniona jest odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego aktualnie. Zważyć należy, że w piśmie z 5 marca 2018 r. skarżąca wskazała, że doszło do podziału przedmiotowej nieruchomości, której dotyczyła sprawa rozstrzygnięta w 1999 r. Z akt wynika, że sprawa zakończona decyzją PINB z [...] 1999 r. dotyczyła nieruchomości nr [...] stanowiącą wówczas własność R. i A. D.. Jak następnie Sąd w wyroku wydanym w tejże sprawie wskazał, że na działce nr [...] usytuowane są dwa budynki mieszkalne i toczy się postępowanie spadkowe i podjęto czynności zmierzające do podziału i rozgraniczenia tej działki. W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd stwierdził, że nie doszło do naruszenia przepisów technicznych odnośnie posadowienia budynku w stosunku do granic działki sąsiedniej, bowiem takie granice w ogóle nie istnieją. Sąd zaznaczył, że spadkobiercy dokonali tylko faktycznego podziału działki, który traktują jako tymczasowy, co potwierdza podjęte postępowanie spadkowe i rozgraniczeniowe. Organy nadzoru budowlanego odmawiając zaś aktualnie wszczęcia postępowania administracyjnego nie uwzględniły istotnej zmiany stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, a mianowicie tego, że doszło do podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...], co w konsekwencji spowodowało, że budynek mieszkalny wraz z otworami okiennymi na działce nr [...] zlokalizowany jest w odległości ok. 1,5 m od granicy działki. Choć wprawdzie w uzasadnieniach postanowień organ I i II instancji wspomniał, że ustalono, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w K. Wydział I Cywilny dokonano działu spadku po A. i R. D. przyznając M. D. działkę nr [...], a J. H. działkę nr [...]. Co więcej PINB stwierdził, że po podziale budynek należący do A. i R. D. zlokalizowany jest w odległości ok. 1,5 m ze ścianą z otworami okiennymi do granicy działki, lecz nie rozważył, jak tę kwestię należy oceniać w kontekście przepisów Prawa budowlanego i przepisów techniczno-budowlanych. Organ skonstatował jedynie, że ów budynek był wybudowany zgodnie z pozwoleniem na budowę i nie naruszono w tym zakresie przepisów techniczno-budowlanych, gdyż w dacie budowy nie istniała sporna granica. Z kolei organ odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia, że postępowanie w tej samej sprawie nie może już być prowadzone. W ocenie Sądu organy dopuściły się naruszenia zastosowanego art. 61a § 1 k.p.a. albowiem błędnie przyjęły tożsamość spraw niniejszej do zakończonej decyzją PINB z 24 listopada 1999 r. Organy odmawiając wszczęcia postępowania uchyliły się od oceny prawno-budowlanej skutków podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...] dla lokalizacji na działce nr [...] przedmiotowego budynku mieszkalnego z otworami okiennymi od strony granicy działki. Ocena ta zaś jako merytoryczna możliwa będzie dopiero w ramach wszczętego postępowania administracyjnego przez organ nadzoru budowlanego I instancji. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w żaden sposób niniejsze orzeczenie Sądu nie przesądza powyższej kwestii legalności usytuowania budynku mieszkalnego wraz z otworami okiennymi na działce nr [...] w odległości ok. 1,5 m od granicy działki nr [...]. Zagadnieniem tym winien się zająć organ I instancji po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. W świetle powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, o czym orzeczono w sentencji wyroku.