II SA/Po 685/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2013 r. sprawy ze skargi H. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (....) Nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; I. oddala skargę, II. przyznaje r.pr. A. J. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, kwotę (,...) zł (...) w tym (...) zł (...) tytułem podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia (...) grudnia 2011 r. nr (...) Prezydent Miasta P. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia H. H. kwoty (...) zł stanowiącej wypłacony w okresie od (...) października 2000 r. do (...) grudnia 2005 r. zasiłek stały. Przedmiotowa decyzja została doręczona H. H. w dniu (...) grudnia 2011 r., w ramach doręczenia uregulowanego w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako "K.p.a.". Pismem z dnia (...) stycznia 2012 r., złożonym w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu (...) stycznia 2012 r. H. H., zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta z dnia (...) grudnia 2011 r. Skarżąca wskazała, że nie odebrała przedmiotowej decyzji z uwagi na wyjazd na Święta Bożego Narodzenia do rodziny do G., gdzie przebywała dwa tygodnie. Wskazała również, iż o przedmiotowej decyzji została powiadomiona w treści pisma otrzymanego z Urzędu Miejskiego p. Dyrektor Wydziału Zdrowia. Zdaniem wnioskodawczyni, nie może ona ponosić negatywnych konsekwencji związanych z wyjazdem do rodziny w okresie świątecznym. Pismem z dnia (...) marca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało H. H. do uprawdopodobnienia przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, doprecyzowania okresu czasu, w jakim przebywała poza miejscem zamieszkania oraz do przesłania pisma z "Urzędu Miejskiego Dyrektora Wydziału Zdrowia", z którego dowiedziała się o skarżonej decyzji. W odpowiedzi, w piśmie z dnia (...) kwietnia 2012 r. H. H. wskazała, że do rodziny do G. wyjechała w dniu (...) grudnia 2011 r., natomiast do P. wróciła (...) stycznia 2012 r. Poinformowała również, że w dniu (...) stycznia 2012 r. sprawdziła swoją skrzynkę pocztową, w której znajdowało się awizo i sądziła, że dotyczy ono pisma Dyrektora Wydziału Zdrowia Urzędu Miejskiego. Podniosła przy tym, że przed (...) stycznia 2012 r. była w Urzędzie Miejskim w Wydziale Zdrowia, gdzie dowiedziała się ustnie o wydanej decyzji. Z chwilą otrzymania powyższej informacji, w dniu (...) stycznia 2012 r. zwróciła się osobiście do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w sprawie wydanej decyzji i w dniu (...) stycznia 2012 r. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do kwestii dotyczącej pisma Dyrektora Wydziału Zdrowia Urzędu Miejskiego, z którego, jak wcześniej wskazała, dowiedziała się o decyzji z grudnia 2011 r., poinformowała, że jest ono datowane na dzień (...) stycznia 2012 r., a zostało jej wysłane w dniu (...) lutego 2012 r. Postanowieniem z dnia (...) maja 2012 r., nr (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminie do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia (...) grudnia 2011 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść przepisów dotyczących przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym. Następnie organ wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, przy ocenie braku winy organ musi przyjmować tzw. obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, przy czym ocena ta winna się odbywać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni żądanie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oparła jedynie na stwierdzeniu, że przebywała u rodziny w G. Wnioskodawczyni wskazała wprawdzie w jakim okresie przebywała poza miejscem zamieszkania, to jednak w żaden sposób nie uprawdopodobniła tego faktu. Jak podkreślono, w podaniu z dnia (...) stycznia 2012 r. wskazała ona, że u rodziny przebywała dwa tygodnie, a następnie, w piśmie z dnia (...) kwietnia 2012 r., wskazała, że od dnia (...) grudnia 2011 r. do dnia (...) stycznia 2012 r., a więc przeszło miesiąc. Jak podkreślił organ administracji, czasowe przebywanie poza stałym miejscem zamieszkania nie może zostać uznane za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Osoba zainteresowana przywróceniem terminu do dokonania określonej czynności powinna wykazać, że dochowała wszelkiej staranności do dokonania czynności, dla której był zastrzeżony określony termin, a uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zdaniem Kolegium przy dochowaniu przez H. H. należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej o swoje interesy, nie doszłoby do wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Należy wskazać, że postępowanie zakończone decyzją Prezydenta z dnia (...) grudnia 2011 r. było prowadzone na jej wniosek od czerwca 2011 r. Stąd, za uzasadnione uznano twierdzenie, że jako osoba dbająca o swoje interesy i dochowująca wszelkiej staranności powinna była poinformować organ, przed którym było prowadzone postępowanie, o czasowej nieobecności w stałym miejscu zamieszkania. Pozwoliłoby to wysłać korespondencję na adres tymczasowy, bądź poczekać z jej doręczeniem na jej powrót. Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. H., podnosząc, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem skarżącej, uprawdopodobniła ona istnienie okoliczności, która uniemożliwiła jej dokonanie w terminie czynności procesowej. Dodatkowo skarżąca podniosła, że nie ma normy prawnej, która nakładałaby na nią obowiązek informowania organu o swojej nieobecności. Skarżąca wskazała również na uchybienia, jakich dopuścił się organ I instancji, nie wydając decyzji w ustawowym terminie, oraz wskazując na fakt wysłania decyzji z dnia (...) grudnia 2011 r. w dniu (...) grudnia 2011 r. Jak podkreślono, gdyby decyzja została wysłana bez zwłoki, miałaby ona możliwość jej odbioru. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Podczas trwania rozprawy sądowadministracyjnej w dniu 06 listopada 2013 r. pełnomocnik skarżącej – radca prawny A. J. – podtrzymał zarzuty skarżącej, podkreślając dodatkowo, że gdyby decyzja została wysłana (...) grudnia 2011 r., skarżąca miałaby najprawdopodobniej możliwość jej odebrania przed wyjazdem na święta. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Przedmiotem niniejszego postępowania jest prawidłowość rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta z dnia (...) grudnia 2011 r. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności przez stronę (uczestnika) postępowania. Instytucji tej nie można stosować do terminów materialnoprawnych, ma bowiem zastosowanie jedynie do terminów procesowych i do terminów dokonania czynności procesowych. Równocześnie zgodnie z art. 58 K.p.a. organy administracji publicznej mogą orzec o przywróceniu uchybionego terminu, na wniosek strony, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, oraz zainteresowany dopełni czynności, dla której termin był określony jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Z treści powołanego powyżej art. 58 K.p.a. wynika, że główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenia terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. wyr. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 07 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 61/11; B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. Wyd. 11, Warszawa 2011, str. 281). Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się miedzy innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że niewątpliwie doręczenie decyzji z dnia (...) grudnia 2011 r. nastąpiło w dniu (...) grudnia 2011 r., w ramach doręczenia uregulowanego w art. 44 K.p.a. Skarżąca wskazuje, że z uwagi na fakt wyjazdu do rodziny na święta nie mogła ona odebrać skierowanej korespondencji. W ocenie Sądu przyznać jednak należy rację Kolegium, że okoliczność powyższa nie stanowi wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu wyjazd strony, w toku postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy okoliczności nie wskazują, że był to wyjazd nagły, niezaplanowany, nie stanowi przyczyny uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu. Sam fakt przebywania poza miejscem zamieszkania nie uzasadnia przywrócenia terminu. W toku postępowania skarżąca nie przedstawiła żadnej stosownej argumentacji wskazującej, że pobyt ten był od niej niezależny, nagły i nie do przewidzenia. Wręcz przeciwnie, skarżąca podnosi, że to właśnie sam fakt zaplanowanego uprzednio wyjazdu, stanowi przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu. Tym samym skarżąca nie uprawdopodobniła zatem swojej staranności w zakresie prowadzenia własnych spraw. Nie sposób bowiem uznać, aby planowany w związku ze świętami wyjazd i pobyt w G., na co powołują się skarżąca w niniejszej sprawie, stanowił wyjątkową okoliczność, której zaistnienie było nagłe i nieprzewidziane, a także nie do przezwyciężenia. Sąd podziela pogląd zaprezentowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że przy dochowaniu przez skarżącą należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej o swoje interesy, nie doszłoby do wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. W szczególności, troska o swoje interesy powinna skutkować poinformowaniem organu, przed którym było prowadzone postępowanie, o czasowej nieobecności w stałym miejscu zamieszkania, co z kolei pozwoliłoby wysłać korespondencję na adres tymczasowy, bądź poczekać z jej doręczeniem na powrót skarżącej. Istotnie, jak wywodzi skarżąca, brak jest przepisu prawnego, który obligowałby ją do informowania organu o fakcie wyjazdu poza miejsce zamieszkanie. Jednakże, jak powyżej wskazano, działanie powyższe wynika wprost z konieczności zachowania staranności w toku postępowania oraz troski o swoje interesy. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przewlekłego prowadzenia postępowania oraz zwłoki w wysłaniu przesyłki zawierającej decyzję z dnia (...) grudnia 2011 r. wskazać należy, że okoliczności powyższe nie miały wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu ewentualne konsekwencje takiego działania organu, w postaci chociażby dopuszczenie możliwości przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, musiałby wprost wynikać z ustawy, a nie mogą być dorozumiane. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca przewidział środki służące zapewnieniu terminowego biegu postępowania – zażalenie na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania – jednakże w przedmiotowej sprawie skarżąca z nich nie skorzystała. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu Sąd postanowił w oparciu o art. 250 cytowanej ustawy w zw. z § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013, poz. 490).