II SA/Po 687/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2013 r. Nr SKO.[...] w przedmiocie stypendium szkolnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta P. po rozpoznaniu wniosku K. Ł. z dnia[...] września 2012 r. odmówił przyznania stypendium szkolnego na rok szkolny 2012/2013 na rzecz K. Ł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż wniosek K. Ł. o przyznanie stypendium został złożony w dniu 17 września 2012 r. a tymczasem zgodnie z art. 90 n ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego. Organ wskazał także, iż zgodnie z art. 90n ust. 7 powołanej ustawy w uzasadnionych przypadkach wniosek o przyznanie stypendium szkolnego może być złożony po upływie terminu, o którym mowa w art. 90n ust. 6. Ponadto zaznaczono, iż zgodnie z § 6 ust 4 uchwały Nr LXVI/703/IV/2005 Rady Miasta Poznania z dnia 12 kwietnia 2005r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej wnioski o przyznanie stypendium szkolnego składa się w Poznańskim Centrum Świadczeń w terminie od dnia 1 lipca do dnia 15 września danego roku szkolnego. Według Prezydenta Miasta Poznania zwrot "uzasadniony przypadek" nakłada na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia, z jakich wyjątkowych względów termin składania wniosku o przyznanie stypendium szkolnego został przekroczony i dlaczego stypendium szkolne, mimo to winno zostać przyznane. W ocenie organu okoliczność i wskazanie w wyjaśnieniach K. Ł., iż nie mogła złożyć wcześniej wniosku z uwagi na sprawy rodzinne i chorobę (nadciśnienie tętnicze) nie stanowi uzasadnionego przypadku wskazanego w art. 90n ust 7 ustawy o systemie oświaty. Tym bardziej, iż termin do złożenia wniosku o przyznanie stypendium szkolnego biegł od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 15 sierpnia 2012 r. W odwołaniu od powyższej decyzji K. Ł. podniosła, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium szkolnego wynikało z jej choroby serca. Pismem z dnia 24 kwietnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wezwało K. Ł. do uprawdopodobnienia choroby, która uniemożliwiła jej zachowania terminu do złożenia wniosku, poprzez nadesłane zwolnienia lekarskiego potwierdzającego chorobę, bądź informacji lekarskiej. W dniu 6 maja 2013 r. do organu odwoławczego wpłynęło zaświadczenie lekarskie z dnia 2 maja 2013 r., z którego wynika, iż K. Ł. choruje na nadciśnienie tętnicze, zwyrodnienia wielostawowe oraz astmę oskrzelową. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2012 r. nr [...]. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do 15 września danego roku szkolnego. Złożenie wniosku po ustawowym terminie możliwe jest jedynie w uzasadnionych przypadkach. Ze złożonych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz odwołania złożonego przez stronę wynika, że K. Ł. wniosek złożyła w dniu 17 września 2012 r., tj. po obowiązującym terminie, tłumacząc się, że była chora. Dalej Kolegium wyjaśniło, iż z dostarczonego przez stronę zaświadczenia lekarskiego wynika, że K. Ł. choruje przewlekle na nadciśnienie tętnicze oraz astmę oskrzelową i zwyrodnienie wielostanowe. Zdaniem organu wymienione w zaświadczeniu lekarskim choroby nie ograniczają, przy braniu odpowiednich leków, normalnego funkcjonowania danej osoby. Zatem zainteresowana mogła w rożny sposób dostarczyć wniosek w odpowiednim terminie, tj. do dnia 15 września 2012 r. Reasumując Kolegium stwierdziło, iż K. Ł. nie spełniła wymogu wynikającego z art. 90 n ust. 6 ustawy o systemie oświaty. Złożenie wniosku po ustawowym terminie, tj po 15 września, powoduje bezwzględną odmowę przyznania uprawnienia. Termin ten, jako termin prawa materialnego, nie podlega przywróceniu, ani też wydłużeniu. Skargę na powyższą decyzję wywiodła K. Ł. podnosząc, iż przedłożyła stosowne zaświadczenie o stanie swojego zdrowia, który to uniemożliwił jej zachowanie terminu do złożenia wniosku o stypendium szkolne na jej syna. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż nie neguje, że skarżąca jest osobą chorą, jednak choroby te nie stanowią przeszkody w funkcjonowaniu chorej osoby. Skoro mogła dostarczyć wniosek o stypendium w dniu 17 września 2012 r. to również mogła złożyć go dwa dni wcześniej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić również trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, i 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ nie podjął bowiem wszystkich czynności niezbędnych do wyczerpującego wyjaśniania stany faktycznego sprawy co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jak słusznie zauważył organ zgodnie z treścią art. 90n ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.) wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - do dnia 15 października danego roku szkolnego. Określony w tym przepisie termin do złożenia wniosku o przyznanie stypendium szkolnego jest terminem prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Niemniej zgodnie z treścią art. 90n ust. 7 powołanej ustawy w uzasadnionych przypadkach, wniosek o przyznanie stypendium szkolnego może być złożony po upływie terminu, o którym mowa w ust. 6. W ocenie Sądu każdy przypadek złożenia wniosku o przyznanie stypendium szkolnego, po terminie określonym art. 90 n ust. 6 ustawy o systemie oświaty, wymaga dokładnego ustalenia przyczyn opóźnienia, gdyż tylko wyczerpujące ustalenia tych przyczyn, daje organowi podstawę w świetle art. 80 K.p.a., do oceny czy spóźnienie w złożeniu wniosku jest uzasadnione w konkretnym przypadku czy też nie (patrz wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lutego 2007 r. o sygn. III SA/Kr 1/07 – dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Niemniej to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania i uprawdopodobnienia okoliczności uniemożliwiających mu złożenie wniosku z zachowaniem terminu. Na organie spoczywa natomiast obowiązek oceny czy okoliczności te stanowią uzasadnioną przyczynę, o której mowa w art. 90n ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Zdaniem Sądu w pewnych przypadkach za uzasadnioną przyczynę, o której mowa w art. 90n ust. 7 ustawy o systemie oświaty można uznać chorobę wnioskodawcy, która uniemożliwiła mu zachowania terminu. Zasady doświadczenia życiowego pozwalają przyjąć, iż pewne choroby (np. wymagające hospitalizacji lub znacznie ograniczające samodzielność chorego) mogą uniemożliwić stronie dokonania czynności z zachowaniem terminów przewidzianych prawem. W rozpoznawanej sprawę K. Ł. jako przyczynę opóźnienia w złożeniu wniosku wskazała swoją chorobę. Przedłożyła również na wezwanie organu odwoławczego zaświadczenie lekarskie o chorobach na jakie cierpi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uznało, i choroby te nie mogły mieć wpływu na zachowanie przez skarżąca terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium. Z uzasadnienia decyzji jak i akt administracyjnych spraw nie wynika jednak, na jakiej podstawie organ, który nie dysponuje specjalistyczną wiedzą medyczną, uznał, że choroby, które dotykają K. Ł. są na tyle nieuciążliwe, ze nie mogły uniemożliwić jej złożenia wniosku przed dniem 15 września 2012 r. Do takiego wniosku nie uprawniało zaświadczenie lekarskie przedłożone przez skarżącą. Kolegium wezwało stronę do uprawdopodobnienia choroby, co też strona uczyniła przedkładając zaświadczenie o chorobach przewlekłych na które cierpi, zatem skarżąca wykonała polecenie Kolegium i dostarczyła stosowny, żądany przez organ dokument. Organ nie wezwał natomiast K. Ł. do uprawdopodobnienia, iż choroby ta uniemożliwiła jej zachowanie terminu do złożenia wniosku. Takiej informacji nie zawiera zaświadczenie przedłożone przez stronę. Nie można bowiem wykluczyć, iż w okresie przed 15 września 2012 r. doszło do zaostrzenia którejś z przewlekłych chorób, co ograniczyło stronie możliwość normalnego funkcjonowania. Kolegium nie rozważyło i nie zbadało takiej okoliczności, mimo, powołania się przez K. Ł. na jej kłopoty z sercem. Powyższe stanowi naruszenie przepisu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. - organ nie wyjaśnił wypełni stanu faktycznego sprawy, a jego ocena stanu zdrowia skarżącej nosi znamiona dowolności niepopartej żadnymi dowodami pochodzącymi od podmiotów posiadających specjalistyczna wiedzę medyczną. Ponownie rozpoznając odwołanie K. Ł., Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno ustalić (np. w oparciu o stosowne zaświadczenie medyczne) czy stan zdrowia skarżącej w okresie przed 15 września 2012 r. faktycznie mógł uniemożliwić jej, tak jak to podaje, złożenie wniosku o przyznanie stypendium szkolnego w ustawowym terminie. Kolegium winno również rozważyć, iż upływ czasu może spowodować, iż stwierdzenie ww. przesłanki przez lekarza będzie niemożliwe, a jeżeli tak się stanie, to okoliczność ta nie może być rozstrzygana na niekorzyść skarżącej. Skarżąca nie może bowiem ponosić ujemnych konsekwencji opisanego powyżej naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).