II SA/Po 692/21
WyrokWSA w Poznaniu2022-03-25
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Edyta Podrazik, Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba nieaktywna zawodowo od 2001 r., która sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, spełnia przesłankę niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki, wymaganą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca, mimo braku aktywności zawodowej od 2001 r., spełniła przesłankę niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Całodzienne czynności opiekuńcze, zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie, obiektywnie uniemożliwiają jej podjęcie pracy zarobkowej, co stanowi wystarczający związek przyczynowy wymagany do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad mężem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak aktywności zawodowej skarżącej od 2001 r. oraz powstanie niepełnosprawności męża w 2019 r. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, uznając brak wykazania związku między rezygnacją z pracy a sprawowaną opieką. Skarżąca argumentowała, że przez lata opiekowała się teściem, a następnie teściową, a po zachorowaniu męża w 2019 r. nie miała możliwości podjęcia pracy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2022 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Dnia [...] czerwca 2021 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynął wniosek M. K. (zwanej dalej "wnioskodawczynią" lub "Skarżącą") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad mężem – D. K.. Do wniosku dołączono oświadczenie o stażu pracy, z którego wynika, że wnioskodawczyni nie pracuje od 2001 r. Dołączono także odpisy świadectw pracy, oświadczenia, iż wnioskodawczyni nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, a także iż nie jest zarejestrowana we właściwym urzędzie pracy. Wnioskodawczyni nie podlega ubezpieczeniu społecznemu ani zdrowotnemu. Wnioskodawczyni dołączyła także oświadczenia dzieci D. K. – S. oraz S. , iż nie mogą sprawować opieki nad swoim ojcem.
Z dołączonego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że D. K. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie to zostało wydane do dnia [...] sierpnia 2021 r.
Dołączono także odpis decyzji i wyroku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, jakie wnioskodawczyni chciała uzyskać w związku z opieką nad teściową – H. K..
Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. Wójt Gminy K. (zwany dalej "Wójtem" lub "organem I instancji") zawiadomił wnioskodawczynię o wszczęciu postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Z kolei pismem z dnia [...] lipca 2021 r. Wójt powiadomił wnioskodawczynię, że na ten moment istnieją negatywne przesłanki do udzielenia wnioskowanego świadczenia: niepełnosprawność powstała później niż po 25. roku życia oraz brak rezygnacji z zatrudnienia w momencie powstania niepełnosprawności męża.
Dnia [...] lipca 2021 r. odbył się wywiad środowiskowy, w którym ustalono, że wnioskodawczyni zamieszkuje ze swoim mężem. Ich utrzymanie stanowi jedynie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Zarówno wnioskodawczyni jak i mąż nie pracują. Wnioskodawczyni pomaga mężowi przy poruszaniu się, spożywaniu posiłków oraz przy czynnościach higienicznych. Jego choroba uniemożliwia mu swobodne poruszanie się po domu. Ponadto, wszystkie obowiązki domowe spadają na wnioskodawczynię – utrzymanie domu, przygotowywanie posiłków, palenie w piecu, przygotowywanie wizyt u lekarza etc.
Wnioskodawczyni oświadczyła, że przez lata opiekowała się swoim teściem – T. K., aż do jego śmierci w dniu [...] maja 2019 r. Następnie zamierzała podjąć pracę, ale z kolei teściowa była w coraz gorszym stanie wymagającym opieki, w związku z czym ponownie zaniechała pracy. Wnioskodawczyni odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad nią z uwagi na brak obowiązku alimentacyjnego, gdyż pierwszeństwo przysługiwało innym członkom rodziny H. K.. W 2019 r. zachorował mąż, więc wnioskodawczyni była zmuszona kontynuować opiekę nad bliskimi.
Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Wójt odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad mężem. Wójt wskazał w uzasadnieniu decyzji, że odmowa przyznania świadczenia jest podyktowana tym, iż wnioskodawczyni jest nieaktywna zawodowo od 2001 r. Z tego względu nie da się wykazać związku, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zmianami, zwanej dalej "u.ś.r."). Poza tym, niepełnosprawność D. K. powstała w 2019 r. Ta okoliczność oznacza z kolei niemożność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Odwołanie wnioskodawczyni zostało wniesione z zachowaniem terminu. W treści odwołania wskazano, że wnioskodawczyni o okresie [...] była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad teściem – T. K.. Później, w okresie [...] wnioskodawczyni pobierała zasiłek dla opiekunów w związku z opieką nad teściem. Dnia [...] stycznia 2020 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad teściową – H. K., ale nie otrzymała tego świadczenia, co wyjaśniono powyżej. Wnioskodawczyni opiekuje się zarówno mężem, jak i teściową, której stan zdrowia jest bardzo ciężki.
Do odwołania dołączono kartę leczenia D. K., orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz zaświadczenia o stanie jego zdrowia.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w L.", "Kolegium" lub "organem II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało w pierwszej kolejności, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na jego zakresową niekonstytucyjność orzeczoną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt [...]. W zakresie, w jakim różnicuje się prawo przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od momentu, w którym powstała niepełnosprawność podopiecznego, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Organ II instancji zgodził się natomiast z Wójtem, że nie wykazano ziszczenia się przesłanki głównej, która warunkuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wnioskodawczyni nie wykazała, że w związku ze sprawowaną opieką nad mężem zrezygnowała z pracy albo jej nie podejmuje. Wnioskodawczyni nie jest aktywna zawodowo od 2001 r. Późniejsza opieka nad teściem i teściową nie dowodzą temu, że rezygnacja z pracy nastąpiła w związku z opieką nad kimkolwiek. Ponadto wnioskodawczyni nie wykazała, że po śmierci teścia w 2019 r. próbowała podjąć pracę. Tym samym, związek z części wspólnej art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie został wykazany, a jego istnienie stanowi warunek sine qua non dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżąca wniosła odwołanie [powinno być "skarga" – uw. Sądu] od decyzji organu II instancji. Skarżąca wskazała, że splot wydarzeń sprawił, że najpierw sprawowała opiekę nad teściem, później nad teściową, którzy mieszkali w innym domu. W 2019 r. zachorował mąż. Jedyną osobą, która mogła podjąć się opieki nad mężem i teściami była właśnie Skarżąca. Okoliczności życia ostatnich lat pokazują, że nie było możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Pozostała część skargi jest tożsama z treścią odwołania od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę, SKO w L. wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji ponownie podkreślił brak związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ten związek musi być bezpośredni i ścisły. Skarżąca nigdy nie była aktywna zawodowo po 2001 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W związku z tym zarządzeniem z dnia [...] lutego 2022 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] marca 2022 r.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO w L. utrzymującej w mocy decyzji Wójta w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad mężem – D. K.. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.
Zdaniem SKO w L., podstawą odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad mężem – D. K. jest brak związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ II instancji stoi na stanowisku, że Skarżąca nie wykazała, iż zrezygnowała z pracy celem zajęcia się osobami wymagającymi jej opieki. Z kolei Skarżąca wskazała w treści skargi, że przez lata opiekowała się teściem, aż do jego śmierci. Kiedy teść – T. K. zmarł, chciała podjąć pracę, jednakże zachorowała jej teściowa – H. K.. Co istotne, Skarżąca nie uzyskała świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad teściową. Pod koniec 2019 r. zachorował jej mąż – D. K., co sprawia, że obecnie Skarżąca opiekuje się teściową oraz mężem. Sama pozostaje w wieku produkcyjnym (ur. w 1967 r.). Zestawiając treść spornego przepisu tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. z sytuacją, w jakiej znalazła się Skarżąca, Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że zapadła decyzja została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym jej uchylenie.
Powołany już kilkukrotnie przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi: "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Poza sporem pozostaje fakt, iż Skarżąca jest jedyną osobą zdolną do sprawowania opieki nad swoim mężem (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Należy jednak zwrócić uwagę na część wspólną zacytowanego przepisu. Jest w nim mowa o korelacji, która, zgodnie z tym co stwierdziło Kolegium, stanowi warunek sine qua non dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to rezygnacja z pracy lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmowanie tejże pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
W toku postępowania administracyjnego Kolegium skoncentrowało się na wykazaniu, że nie ma związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki. Sąd w składzie orzekającym podziela konstatację organu II instancji, iż rzeczywiście tego związku nie ma. Zarówno teść, teściowa oraz mąż Skarżącej zachorowali po roku 2001, kiedy ona zrezygnowała z pracy. Jest to okoliczność, która nie budzi wątpliwości Sądu. Wskazana część wspólna przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. zawiera jednakże alternatywę łączną, która wyraża się w słowie "lub". Ustawodawca wprowadził także inny warunek, którego spełnienie wiąże się z przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego – intencjonalne zaniechanie podjęcia pracy wywołane koniecznością sprawowania opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tylko łączne spełnienie tych warunków, które zostały określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Należy zatem być osobą z kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o rzeczone świadczenie, sprawować faktyczną opiekę nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym (świadcząc pomoc osobiście lub finansując tę pomoc) oraz nie podejmować z tego tytułu pracy (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 33/12, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").
Tak jak wskazano, nie budzi wątpliwości Sądu, że Skarżąca jest osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), ani to, że Skarżąca faktycznie sprawuje opiekę nad mężem, co zresztą zostało stwierdzone w protokole z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Kwestią, która stała się zarzewiem sporu między Skarżącą a Kolegium jest to, czy Skarżąca rzeczywiście nie podejmuje pracy, ponieważ jest zobowiązana do sprawowania opieki nad mężem. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym ziściła się przesłanka przyznania świadczenia, ponieważ Skarżąca, obarczona obowiązkiem sprawowania opieki nad mężem, ale także nad teściową, nie ma żadnej możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 3 pkt 22 u.ś.r.
W odniesieniu do niniejszej sprawy, świadomym niepodejmowaniem zatrudnienia będzie sytuacja, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia. Musi więc istnieć związek przyczynowy między niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w art. 17 u.ś.r. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 932/21, dostępny w CBOSA). Związek ten ustala się poprzez zestawienie treści orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka z rzeczywistym zakresem czynności czyniącymi zadość wymaganiom z orzeczenia o niepełnosprawności, jakie są niezbędne do zapewnienia tej osobie należytej opieki, w taki sposób, aby jej godność pozostała nienaruszona w sytuacji, gdy jest dotknięta poważną chorobą. Zakres tych czynności powinien dotyczyć osoby opiekuna (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 681/21, dostępny w CBOSA), oraz powinien mieć rozmiar uniemożliwiający podjęcia pracy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1399/21, dostępny w CBOSA). Tym samym sprawowanie opieki (wielość czynności, długotrwałość ich dokonywania) musi stanowić przeszkodę w wykonywaniu pracy zawodowej, a ta przeszkoda musi mieć charakter trwały i bezpośredni (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 698/21, dostępny w CBOSA).
Abstrahując od tego, że Skarżąca opiekuje się również teściową, opieka nad mężem wymaga całodniowego wykonywania czynności opiekuńczych nad nim. Skarżąca jest zobowiązana do pomocy mężowi w ubieraniu się, spożywaniu posiłków, wykonywaniu czynności pielęgnacyjnych i higienicznych, a także prostych czynności związanych ze wstawaniem, czy siadaniem, gdyż D. K. cierpi na choroby kręgosłupa oraz stawu biodrowego. Poza opieką bezpośrednio sprawowaną nad mężem, opieka wymaga także podejmowania innych, pośrednich czynności, takich jak zadbanie o dom, pożywienie, organizację wizyt u lekarza, palenie w piecu etc. Jest to szereg czynności, które poza czynnościami opiekuńczymi wykonywanymi bezpośrednio, nie pozwalają na podjęcie przez Skarżącą pracy w pełnym wymiarze czasu, a nawet i częściowym bez uszczerbku na dobrostanie jej męża. Tym samym, Sąd dostrzega rzeczywistą niemożność podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia z uwagi na fakt, że Skarżąca opiekuje się niepełnosprawnym mężem. Sama jest osobą w wieku produkcyjnym oraz nie zmaga się z żadnymi schorzeniami, które uniemożliwiłyby, czy też w jakikolwiek sposób utrudniłyby podjęcie pracy zarobkowej.
Skarżąca nie podejmuje pracy, ponieważ opiekuje się niepełnosprawnym mężem. Jest to stan obiektywny. Sąd nie zgodził się z twierdzeniem SKO w L., że brak zarejestrowania jej we właściwym urzędzie pracy świadczy o tym, że w żaden sposób nie wykazała starań o znalezienie i podjęcie pracy. Zgodnie z art. 17 ust. 6 u.ś.r. rejestracja w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponieważ w niniejszej sprawie nie jest rozpatrywana kwestia rezygnacji z pracy, która mogłaby mieć wpływ na wykazanie związku z rezygnacją i opieką (zob. np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 824/21, dostępny w CBOSA), fakt że Skarżąca nie zarejestrowała się tym urzędzie nie ma żadnego wpływu na ocenę, iż istnieje związek przyczynowy z art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że: "Organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Tym samym musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Nie można jednak zgodzić się z taką wykładnią art. 17 ust. 1 u.ś.r., że sam fakt sprawowania opieki przez osobę niepodejmującą zatrudnienia nad niepełnosprawnym członkiem rodziny o wymaganym stopniu niepełnosprawności, o ile nie przeprowadzi się przeciwdowodu przeciw treści tego orzeczenia, jest decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia i nie ma tu żadnego znaczenia rzeczywisty charakter oraz wymiar tej opieki." (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 858/21, dostępny w CBOSA). W toku postępowania administracyjnego ustalono jaki jest całokształt czynności wykonywanych przez Skarżącą. Ustalono zarówno charakter czynności opiekuńczych wykonywanych bezpośrednio, jak i pośrednio. Rozmiar tych czynności jest na tyle duży, bezpośredni (związany z osobą małżonka) i rzeczywisty, że Skarżąca nie może podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 3 pkt 22 u.ś.r.
"Dla ustalenia niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki wystarczające jest stwierdzenie, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, nie ma przeszkód faktycznych ani prawnych do podjęcia przez niego zatrudnienia i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym wymagającym stałej lub długotrwałej pomocy w zakresie obiektywnie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia." (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 689/21, dostępny w CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela zacytowany pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Przenosząc jego treść na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu w składzie orzekającym bezsporne jest to, że Skarżąca jest osobą bezrobotną (od 2001 r. nie jest zatrudniona, ani nie wykonuje pracy zarobkowej), jest osobą w pełni zdolną do podejmowania pracy (jest w wieku produkcyjnym, nie legitymuje się żadnym orzeczeniem, które mogłoby wpływać na jej zdolność podjęcia pracy) oraz sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem (co jest bezsporne). Tym samym, wbrew twierdzeniom Kolegium, spełniono warunek istnienia związku przyczynowego z art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności skargi. Skarżąca zasadnie podniosła, że na przestrzeni ostatnich lat nie miała fizycznej możliwości podjęcia pracy zarobkowej, co w kolizji z argumentacją SKO w L. prowadzi do wniosku o niezasadności podjętego rozstrzygnięcia będącego przedmiotem postępowania sądowego wywołanego skargą. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ II instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim SKO w L. uzna, że całokształt materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż Skarżąca nie może podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 3 pkt 22 u.ś.r., co jest spowodowane sprawowaną opieką nad mężem. Tym samym został spełniony wymóg istnienia związku przyczynowego, o którym z kolei mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło