II SA/Po 693/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia NSA Stanisław Małek Asesor sąd. Lilianna Drewniak-Żaba (spr.) Protokolant st.ref.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Gminy Gostyń na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2004r. Nr [...] w przedmiocie wysokości stawek procentowych opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości; o d d a l a s k a r g ę /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ B.Kamieńska /-/ St.Małek Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] lipca 2004r. Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 08 marca 1999r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) stwierdził nieważność uchwały nr XXV/324/04 Rady Miejskiej w Gostyniu z dnia 28 maja 2004r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, spowodowanej podziałem geodezyjnym nieruchomości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda Wielkopolski stwierdził, iż przedmiotowa uchwała narusza przepis art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który określa zasady dotyczące odpłatności za przejście z mocy prawa własności działek gruntów wydzielonych pod drogi publiczne i opłatę adiacencką, jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość. W kwestionowanej uchwale Rada Miejska ustaliła alternatywnie stawki opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału w wysokości 50% różnicy wartości nieruchomości przed i po podziale albo 1% różnicy wartości nieruchomości w przypadku, gdy ustalenie odszkodowania za grunty przeznaczone pod drogi publiczne następuje na wniosek zainteresowanej strony i odszkodowanie to będzie ustalone na poziomie symbolicznym 1,-zł. W ocenie organu nadzorczego naruszenie przepisu art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami polega na niedozwolonym przeniesieniu kompetencji burmistrza – w zakresie uzgodnienia odszkodowania - na radę gminy. Ponadto rada nie jest uprawniona do zniesienia możliwości domagania się przez właścicieli gruntu należnego im odszkodowania. Natomiast podane w uzasadnieniu podjętej uchwały argumenty ekonomiczne nie mogą zalegalizować tej nieprawidłowości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina Gostyń wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, jako wydanego z naruszeniem art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 ze zm.). W uzasadnieniu skarżąca gmina wskazała, iż organ nadzorczy dokonał błędnej interpretacji prawnej uchwały nr XXV/324/04 z dnia 28 maja 2004r. Bezsporne jest, iż organem kompetentnym do negocjowania wysokości odszkodowania ze strony Gminy Gostyń jest Burmistrz Miasta Gostynia. Jednakże z treści pkt 2 uchwały stanowiącym o odszkodowaniu w wysokości 1.,-zł nie można wnioskować, iż rada uniemożliwiała właścicielom gruntów domaganie się odszkodowania. Przepis art. 98 jest sformułowany ogólnie, a ust. 4 przepisu nie określa kogo, i w jakim momencie można obciążyć opłatą adiacencką. Ustanowiona jest jedynie górna granica stawki to jest 50% różnicy wartości nieruchomości. W uchwale stawkę opłaty adiacenckiej ustalono alternatywnie, uzależniając od stanowiska strony zastosowanie stawki preferencyjnej – 1% różnicy wartości nieruchomości, bądź stawki maksymalnej 50% różnicy wartości nieruchomości. Wybór stawki preferencyjnej uzależniony został od zgody właściciela nieruchomości na odszkodowanie za utracony grunt w wysokości 1,-zł. Jednakże rozwiązanie to nie uniemożliwia stronie swobodnego negocjowania wysokości odszkodowania za utracony grunt. Strona ma możliwość wyboru bardziej dla niej korzystnego rozwiązania. Uchwała nie narzuca bowiem jednego rozwiązania, ale pozostawia możliwość wyboru. Odszkodowanie za utracony grunt jest instytucją niezależną od naliczania opłaty adiacenckiej. Dlatego uchwała podjęta została zgodnie z art. 98 cytowanej ustawy i zawiera alternatywną modyfikację, która nie narusza w sposób istotny prawa. Unieważnienie przez Wojewodę Wielkopolskiego uchwały narusza interes prawny Gminy Gostyń, albowiem w sposób niezgodny z prawem to jest art. 98 ust. 4 ustawy ingeruje w ustaloną koncepcję rozliczania się z właścicielami gruntów wydzielonych pod drogi publiczne. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Podał ponadto, iż Rada Gminy nie rozróżnia 2 odrębnych instytucji uregulowanych w art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, to jest: sytuacji przejścia z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne, gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe, z nieruchomości której podział został dokonany na wniosek właściciela oraz możliwości ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej ustalonej w drodze decyzji przez wójta, burmistrza, albo prezydenta miasta. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uchwała nr XXV/324/04 Rady Miejskiej w Gostyniu z dnia 28 maja 2004r. podjęta została z naruszeniem przepisu art. 98 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Jak słusznie podniósł Wojewoda Wielkopolski, art. 98 cytowanej ustawy reguluje dwie odrębne instytucje, a więc: Przejście z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne, gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe z nieruchomości, której podziała został dokonany na wniosek właściciela. W ust. 3 przepisu przyznano właścicielom lub użytkownikom wieczystym takich gruntów odszkodowanie oraz umożliwiono im negocjowanie jego wysokości z właściwym organem. W przypadku nie uzgodnienia wysokości odszkodowania stosuje się zasady i tryb obowiązujące przy wywłaszczeniu nieruchomości. Zupełnie inną, drugą z kolei instytucja jest natomiast uregulowana w ust. 4 przepisu – opłata adiacencka, którą jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić w drodze decyzji. W sposób prawidłowy Wojewoda w rozstrzygnięciu nadzorczym stwierdził, iż uchwała będąca przedmiotem rozstrzygnięcia nadzorczego przez uregulowanie zawarte w § 1 pkt 2 – wkroczyła w kompetencje organu (w przedmiotowej sprawie – burmistrza) do negocjowania wysokości odszkodowania z właścicielami lub użytkownikami wieczystymi gruntu. To do kompetencji właściwego organu (a więc w sprawie niniejszej burmistrza) należy bowiem ustalenie – w drodze negocjacji – wysokości odszkodowania za utracone grunty i uprawnienia te nie mogą zostać ograniczone przepisami uchwały rady. Co do uprawnienia burmistrza do ustalania opłaty adiacenckiej, w związku z podziałem nieruchomości – zostały one określone w art. 98 ust. 4 w sposób fakultatywny i tylko od uznania tego organu zależeć będzie, czy opłata ta zostanie nałożona na właściciela lub użytkownika wieczystego. Natomiast przedmiotową uchwała Rada Miejska ograniczyła uprawnienia burmistrza również w tym zakresie. Ponadto stwierdzić należy, iż przedmiotowa uchwała, jak słusznie wskazał w rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda odbiera właścicielom i użytkownikom wieczystym gruntów możliwość ubiegania się o odszkodowanie za utracone przez nich grunty, albowiem gdyby chcieli oni, zgodnie z przysługującym im uprawnieniom wynikającym z art. 98 ust. 3 cytowanej ustawy ubiegać się o odszkodowanie odpowiadające wartości gruntu – zostaliby automatycznie obciążeni opłatą adiacencką w maksymalnej wysokości. Regulacja taka pozostaje w sprzeczności nie tylko z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale i z zasadami ochrony prawa własności. Mając na względzie powyższe okoliczności należało skargę oddalić jako niezasadna na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ B.Kamieńska /-/ St.Małek MarK