II SA/Po 694/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Ireneusza Kozubskiego od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 listopada 2016r. sygn. akt II SA/Po 694/16 w sprawie ze skargi Ireneusza na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia lipca 2016 roku, w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę; postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. /-/ Wiesława Batorowicz W zażaleniu z dnia września 2016 roku skarżący Ireneusz wniósł o rozpoznanie wniosku z dnia września 2016 roku dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych oraz o rozpoznanie wniosku z dnia września 2016 roku dotyczącego ustanowienia pełnomocnika prawnego z urzędu. Pismem z dnia 4 października 2016 roku tutejszy Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, wniosku o prawo pomocy, poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych pod rygorem rozpoznania sprawy w oparciu o materiał znajdujący się w aktach sprawy, poprzez: - opisanie wszystkich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych skarżącego oraz innych osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (żony, innych domowników) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oraz poparcie twierdzeń dokumentami (decyzje, umowy, przelewy, dowody wpłaty), - przedłożenie złożonego organom podatkowym przez skarżącego, pozostałych domowników oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii rocznego zeznania podatkowego PIT za rok 2015, jeżeli było składane, - podanie, czy wnioskujący prowadzi działalność gospodarczą i z jakim wynikiem finansowym, - podanie, jakie są obroty na wszystkich posiadanych przez skarżącego i żonę rachunkach bankowych z przedłożeniem wyciągów z tych rachunków z ostatnich 6 miesięcy, - opisanie wszystkich posiadanych nieruchomości, rodzaju i wielkości aktualnie prowadzonej produkcji rolnej, przedłożenie decyzji o wysokości otrzymanych dopłat za 2015 rok oraz 2016 rok, - podanie marki i roku produkcji posiadanych samochodów, - podanie szczegółowego spisu miesięcznych kosztów bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny. W nadanym dnia października 2016 roku piśmie skarżący wskazał, że jego miesięczny dochód z tytułu prowadzenia z żoną gospodarstwa rolnego wynosi łącznie 2.500,00 zł, nie złożył zeznania PIT za rok 2015, nie prowadzi działalności gospodarczej, jedyny rachunek bankowy obsługuje dopłaty do produkcji rolnej, posiada samochód Toyota z 2003 roku, wydatki miesięczne bilansują się z dochodem i posiada grunty rolne na cele upraw polowych obejmujące 21,60 ha. Postanowieniem z dnia 2 listopada 2016 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania częściowego prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia zauważono, że brak dostatecznie precyzyjnie i wiarygodnie przedstawionych okoliczności przemawiających za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy skutkować musi orzeczeniem odmawiającym. Ponadto, brak rzeczywistej współpracy wnioskującego nie pozwala dostatecznie wykazać szczególnych okoliczności, które byłyby uzasadnieniem dla przyznania prawa pomocy. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu powyższego sprzeciwu skarżący wskazał, że przedmiotowe postanowienie zawiera błąd formalnoprawny, polegający na braku określenia, że sprawa dotyczy postępowania administracyjnego przed Starostą w przedmiocie decyzji z dnia kwietnia 2016 roku zezwalającej na budowę turbin wiatrowych na terenie Gminy. Ponadto, skarżący podniósł, że wniosek o przyznanie pomocy wypełnił precyzyjnie, zgodnie z prawdą i stanem faktycznym, zaś wątpliwości co do istotnych okoliczności stanu rodzinnego i finansowego oraz jego rodziny nie zostały poparte żadnymi dowodami. Natomiast pozostałe dane, między innymi dotyczące rachunków bankowych, przekraczają zakres wynikający z ochrony danych osobowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ppsa § 1 rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Natomiast § 2 mówi, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wskazuje bogate orzecznictwo sądów administracyjnych to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z 23 września 2011 r., sygn. akt II OZ 839/11, LEX 966294). W konsekwencji wnioskodawca ma obowiązek przedstawienia wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, których analiza umożliwi rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pamiętać przy tym należy, że stosowanie do treści art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Istotą przesłanek dla zastosowania przez Sąd zwolnienia od kosztów sądowych czy też przyznania profesjonalnego pełnomocnika jest nie tylko znalezienie się wnioskującego w sytuacji życiowej pozbawiającej możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ale przede wszystkim wykazanie owych okoliczności przemawiających za wyjątkowym odstąpieniem od zasady wynikającej chociażby z przytoczonego wyżej przepisu. Dopiero te przedstawione okoliczności podlegają ocenie Sądu. W ten sposób ustawodawca z jednej strony zapewnia dostęp do rozstrzygania sporu na drodze sądowej wnioskującym znajdującym się w niedostatku materialnym poprzez zniesienie bariery finansowej, z drugiej zaś strony nie naraża pozostałej części społeczeństwa na ponoszenie zwiększonych ciężarów publicznoprawnych wskutek stosowania odstępstwa od reguły art. 199 ppsa bez weryfikacji i w nieuzasadnionych przypadkach. Innymi słowy, szczególne okoliczności pozwalają na przyznanie prawa pomocy tylko w sytuacji, gdy wnioskujący wykaże, że ziści się perspektywa uszczerbku utrzymania siebie i rodziny po poniesieniu kosztów sądowych. To z kolei prowadzi do konstatacji, że ciężar dowodu spoczywa właśnie na wnioskującym. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zwrócić należy uwagę, że skarżący nie tylko podał niepełne albo nieprecyzyjne dane, zarówno wnosząc o przyznanie prawa pomocy jak i skarżąc postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, ale nie podał w ogóle takich danych jak wyszczególnione opłaty miesięczne czy wyciągi z rachunku bankowego. Nadto, zważyć należy, że ochrona informacji będących jednocześnie wrażliwymi danymi osobowymi może być uchylona w wypadku ujawnienia tychże przez samego uprawnionego. W konsekwencji skarżący straciłby rzeczone uprawnienie na rzecz zastosowania względem niego prawa pomocy, czyli szczególnej formy przywileju. Tymczasem w niniejszej sprawie Sąd pozostaje bez możliwości oceny kondycji finansowej gospodarstwa domowego skarżącego. Nie sposób bowiem ustalić, jaka jest rzeczywista relacja przychodów i kosztów wobec braku danych nie tylko co do części przychodów i posiadanego majątku, ale także co do kosztów ponoszonych w bieżącym utrzymaniu siebie i rodziny. Słusznie zatem wskazał referendarz sądowy, że treść formularza i jego uzupełnienie nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskującego. Brak informacji o ponoszonych kosztach w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe w zakresie przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie, że "wydatki miesięczne bilansują się z dochodem" jest wyjątkowo nieprecyzyjnie i w żaden sposób nie przybliża Sądu do poznania sytuacji skarżącego. Pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych oraz zapoznania się z treścią postanowienia referendarza sądowego skarżący nie przedłożył oświadczeń potwierdzających wyjątkowe okoliczności, w jakich miałby się znaleźć. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260. § 1, orzeczono jak w sentencji. /-/ Wiesława Batorowicz