II SA/Po 699/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym skargi K. P. na czynności Straży Miejskiej Miasta P. z dnia [...] r. - dyspozycja usunięcia pojazdu nr [...] z dnia [...] r. – pismo znak [...] w przedmiocie usunięcia pojazdu i odmowy zwrotu pojazdu; postanawia skargę odrzucić /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak Skargą wniesioną w dniu [...] r. (data stempla pocztowego na kopercie) K. P. zakwestionowała legalność działania Straży Miejskiej w P. w związku z usunięciem pojazdu marki M. nr rej. [...] z miejsca parkowania na Osiedlu O. w P. na parking strzeżony przy ulicy S.. Wyjaśniła, że przedmiotowy pojazd jest jej własnością, a jego stan nie uprawniał do usunięcia w trybie art. 50a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem skarżącej w istocie doszło do kradzieży pojazdu, co do którego już wcześniej różnymi środkami przymusu usiłowano wymóc na niej jego sprzedaż. Opisując przebieg zdarzeń, które miały miejsce po usunięciu pojazdu skarżąca podniosła, iż przetrzymywanie pojazdu przez gminę jest bezprawne. Wniosła o zabezpieczenie skargi poprzez zakaz uruchamiania procedury przejmowania przedmiotowego pojazdu przez gminę Miasto P., nakazanie Straży Miejskiej i gminie Miasto P., aby niezwłocznie i na swój koszt odstawiono samochód na miejsce, z którego został usunięty, a gmina dodatkowo pokryła koszty sprawy z kosztami parkowania samochodu włącznie. Wniosła nadto o wymierzenie organom grzywny i nakazanie procedury ukarania osób winnych, pilne wyznaczenie rozprawy z uwagi na ustawowe terminy "o dopuszczeniu ustawą do kradzieży". Do skargi załączyła skierowane do Straży Miejskiej w P. "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", opatrzone datą [...] r., a wniesione w dniu [...] r. oraz odpowiedź Straży Miejskiej na powyższe wezwanie – pismo z dnia [...] r. znak [...], które odebrała w dniu [...] r. (karta nr [...] akt sądowych). Przekazując skargę do sądu administracyjnego Straż Miejska wskazała, iż podjęte czynności nie były decyzjami w myśl przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a."). Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Przedmiotowa skarga wniesiona została w związku z usunięciem w dniu [...] r. przez Straż Miejską Miasta P. pojazdu będącego własnością skarżącej z miejsca jego postoju, w trybie art. 50a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. Zgodnie z ust.2 pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1, nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na własność gminy z mocy ustawy. Badając dopuszczalność skargi Sąd wezwał stronę skarżącą do wskazania jaki organ administracji zaskarżyła oraz jaki konkretnie akt lub czynność tak określonego Oranu zaskarżyła (pismo z dnia [...] r. – karta akt nr [...]). W odpowiedzi pismem wniesionym w dniu [...] r. K. P. wyjaśniła, iż w pierwszej kolejności zaskarżyła bezprawność wszystkich czynności podjętych przez Straż Miejską w sprawie jej samochodu, a w następnej kolejności bezczynność organu wobec jej wezwania (karta akt nr [...]). Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Zgodnie z art. 53§1 skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, przy czym w sytuacji gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu (decyzji – art. 52 §3 tej ustawy). W odniesieniu do tej sytuacji skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od otrzymania stanowiska organu, a w przypadku gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (art. 53 §2 ustawy). W niniejszej sprawie w odpowiedzi na usunięcie pojazdu skarżąca pismem z dnia [...] r. wystąpiła do Straży Miejskiej w P. z wezwaniem do usunięcia prawa, żądając zwrotu pojazdu, a po uzyskaniu stanowiska Straży na to wezwanie (pismo z dnia [...] – doręczone w dniu [...] r.), w terminie 30 dni od daty doręczenia jej tego stanowiska wywiodła przedmiotową skargę. W tych okolicznościach uznać należy, iż skarga wniesiona w dniu [...]r. wniesiona została z wyczerpaniem trybu zaskarżenia wyłącznie w zakresie czynności usunięcia pojazdu, która miała miejsce w dniu [...] r. Tryb ten nie został natomiast wyczerpany w odniesieniu do kolejnej czynności Straży Miejskiej – odmowy zwrotu pojazdu, która zawarta została w piśmie z dnia [...] r. znak [...]. Stąd w powyższym zakresie skarga, jako wniesiona z pominięciem trybu określonego w art. 53 §2 ppsa, a przez to niedopuszczalna, na podstawie art. 58 §1 pkt 6 ppsa podlega odrzuceniu. Jak wyżej wskazano tryb zaskarżenia został przez skarżącą zachowany w odniesieniu do czynności usunięcia pojazdu, która miała miejsce w dniu [...] r., która była poprzedzona dyspozycją usunięcia pojazdu nr [...]. Jednakże w ocenie Sądu okoliczność ta nie przesądza o dopuszczalności skargi. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą skargę czynność usunięcia pojazdu w trybie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym nie może zostać bowiem uznana za "inne czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Analiza tego przepisu wskazuje, że wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. O akcie lub czynności w rozumieniu tego przepisu, na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2004 r. sygn. OSK 247/04 publ. ONSAiWSA 2004/2/30 Lex nr 125767). Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotu niniejszej sprawy uznać należy, iż czynność usunięcia pojazdu w trybie art. 50a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie jest konsekwencją istnienia po stronie strony skarżącej - jako właścicielki pojazdu, jakiegokolwiek uprawnienia lub obowiązku. To konsekwencja zaistnienia sytuacji określonej w art. 50a ustawy - parkowania pojazdu pozbawionego tablic rejestracyjnych, uznanego przez odpowiednie służby za nieużywany. Postępowanie w sprawie usunięcia takiego pojazdu obejmuje podejmowanie takich aktów lub czynności, które same w sobie nie dotyczą uprawnień lub obowiązków skarżącej, nawet gdyby przyjąć, że czynności to są konsekwencją naruszenia przez skarżącą przepisów Prawa o ruchu drogowym, przepisów ustawy o drogach publicznych, czy przepisów porządkowych. W przypadku uznania przez właściwe służby, iż zaistniały przesłanki określone w art. 50a tej ustawy, usunięcie pojazdu w powyższym trybie jest obowiązkiem organu, z którego jednakże nie wynika jakiekolwiek uprawnienie czy obowiązek dla właściciela pojazdu, żaden przepis prawa nie statuuje przy tym takiego uprawnienia czy obowiązku. Tym samym uznać należy, iż w takim przypadku skarżony organ – Straż Miejska Miasta P., nie jest organem uprawnionym do władczego działania w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, tj nie podejmuje czynności oraz aktów z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków skarżącej wynikających z przepisów prawa. W świetle powyższych wywodów uznać należy, iż nie jest możliwe wniesienie skargi do sądu administracyjnego na czynności Straży Miejskiej w przedmiocie usunięcia pojazdu w trybie art. 50a ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą skargę zasadność wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i w konsekwencji dokonania tej czynności oraz ewentualnego obciążenia kosztami wynikającymi z tego tytułu może podlegać kontroli sądu dopiero na etapie wydania (odmowy wydania) zezwolenia na odbiór pojazdu lub w sytuacji, gdy dojdzie do wydania przez organ gminy aktu o przejściu na rzecz gminy własności pojazdu. Na tym etapie skarżąca może zwalczać domniemanie, iż porzuciła pojazd. Na obecnym etapie sprawy kontrola taka nie jest dopuszczalna, bowiem jak wyżej wskazano, sama czynność usunięcia pojazdu w trybie art. 50a ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzedzona wydaniem pisemnej dyspozycji wywozu pojazdu, nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Zważyć należy, iż zgodnie z powołanym wyżej rozporządzeniem (§ 5), z momentem przyjęcia odholowanego pojazdu na wyznaczony przez Starostę parking, organem właściwym w sprawie wydania pojazdu jest właściwy organ gminy, podczas gdy w badanym przypadku swoje żądania skarżąca kierowała do Straży Miejskiej.. Wskazać także należy, iż w sytuacji, gdy skarga nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego ogólnego lub szczególnego, a także nie może stanowić podstawy wniesienia powództwa lub wniosku czy skargi zmierzających do wszczęcia postępowania sądowego, może uruchomić postępowanie skargowe w rozumieniu przepisów działu VII kpa, przy czym sąd administracyjny nie rozpatruje skarg na nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy lub ich pracowników. Jeżeli skarżąca uznaje, iż w sprawie doszło do naruszenia jej praw, niezależnie od obrony swoich praw na etapie postępowania prowadzonego przez radę gminy, może wystąpić ze skargą na Straż Miejską w P. w trybie przepisów Działu VII kpa - do Zarządu Miasta P. W tym miejscu wskazać należy, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tylko w dwóch przypadkach przewiduje możliwość wymierzenia organowi grzywny – zgodnie z art. art. 55. § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 (przekazanie skargi do sądu w terminie 30 dni), sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny, natomiast zgodnie z art. 154 p.p.s.a. Sad może wymierzyć grzywnę w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności. Stąd zawarty w skardze wniosek o wymierzenie Straży Miejskiej Miasta P. grzywny jest bezpodstawny. Jak wynika z treści pisma wniesionego w dniu [...] r. w dalszej kolejności wolą skarżącej było rozpatrzenie jej skargi jako skargi na bezczynność Straży Miejskiej Miasta P. wobec nie zastosowania się do skierowanego do tego organu wezwania o zwrot pojazdu (karat nr 33 akt). Wskazać należy, iż żądanie to strona skarżąca zawarła w piśmie złożonym już po wpłynięciu skargi na czynności Straży Miejskiej, jak ostatecznie skarga została zadekretowana zgodnie z wolą skarżącej wyrażoną w tym samym piśmie. W tych okolicznościach, jak również z uwagi na nie wyczerpanie trybu określonego w art. 52 ppsa w odniesieniu do wniesienia skargi na bezczynność, Sąd uznał, iż przedwczesnym byłoby zarejestrowanie skargi, jako skargi na bezczynność Straży Miejskiej Miasta P. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z art. 53 § 2 ppsa w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 ppsa, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W niniejszej sprawie skarżąca przed wniesieniem skargi na czynność odmowy zwrotu pojazdu nie wyczerpała wskazanego trybu, bowiem po uzyskaniu odpowiedzi Straży Miejskiej na żądanie zwrotu pojazdu, zawarte w wezwaniu z dnia [...] r. (pismo Straży Miejskiej z dnia [...] r.), nie wystąpiła do tego organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, lecz wniosła skargę do tut. Sądu. Stąd w zakresie bezczynności skarga, jako wniesiona bez wyczerpania trybu określonego w art. 53 p.p.s.a. a przez to niedopuszczalna, podlegałaby odrzuceniu z mocy art. 58 §1 pkt 6 i §3 p.p.s.a. Właściwość sądów administracyjnych wyznacza przepis art. 184 Konstytucji RP, który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie. Skoro więc przedmiotowa skarga w zakresie czynności Straży Miejskiej usunięcia pojazdu została wniesiona w sprawie nie podlegającej kognicji sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu z mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wobec odrzucenia skargi ocenie merytorycznej Sądu nie podlegają podniesione w niej zarzuty oraz wniosek o zabezpieczenie skargi. Stąd postanowiono, jak w sentencji. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak