II SA/Po 706/13
WyrokWSA w Poznaniu2013-11-08
Skład orzekający: Jakub Zieliński, Barbara Drzazga, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które powstało przed dniem 1 stycznia 2013 r., powinno być nadal przyznawane na dotychczasowych zasadach, nawet jeśli wniosek o jego przyznanie został złożony po tej dacie, a nowe przepisy nie przewidują już takiego świadczenia dla danej sytuacji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy przejściowe ustawy nowelizującej świadczenia rodzinne. Zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed 1 stycznia 2013 r., należy stosować przepisy dotychczasowe, nawet jeśli wniosek został złożony po tej dacie. Osoby uprawnione na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do świadczenia w dotychczasowej wysokości do 30 czerwca 2013 r., jeśli spełniają warunki. Różnicowanie sytuacji prawnej wnioskodawców na podstawie daty złożenia wniosku, gdy prawo powstało przed zmianą przepisów, narusza zasadę równości wobec prawa.Stan faktyczny
A. Ł. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem, Z. Ł., który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące od 1 stycznia 2013 r., które wprowadziły dodatkowe warunki dotyczące daty powstania niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła organom nieuwzględnienie przepisów przejściowych ustawy nowelizującej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy T. i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]2013 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Decyzją z [...] 2013 r. nr [...]Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T., z upoważnienia Wójta T., po rozpatrzeniu wniosku z 28 stycznia 2013r., odmówił A. Ł. ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną Z. Ł. (ojcem).
Organ uzasadnił, że w myśl ustawy z dnia 7 grudnia 2012r.o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548), obowiązującej od dnia 1 stycznia 2013 r. do art. 17 ust. 1a dodano ust. 1b, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Strona do wniosku z 28 stycznia 2013 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dołączyła orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 19 grudnia 2012r., z którego wynika, że niepełnosprawność u Z. Ł. istnieje od dnia 28 listopada 2012 r. Wobec tego organ uznał, że wnioskujący nie spełnia przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odwołaniu A. Ł. podniósł, że nie zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem, a do jego sytuacji winny zostać zastosowane przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2012r.
Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych określają warunki nabywania prawa do świadczeń oraz zasady ich przyznawania i wypłacania, w tym świadczeń opiekuńczych, którymi są: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne. Analogicznie jak organ pierwszej instancji Kolegium wskazało, że na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, do ustawy o świadczeniach rodzinnych w art. 17 został dodany ust. 1b, obowiązujący od 1 stycznia 2013 r. Na podstawie akt sprawy Kolegium ustaliło, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony 28 stycznia 2013r. a więc brak jest podstaw do zastosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012 r. Zgodnie bowiem z art. 23 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny. Kolegium zauważyło również, iż z dniem 1 stycznia 2013r. ustawodawca wprowadził nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, (art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. Ł. zarzuciła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że nie uwzględniło treści art. 13 ustawy z 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, który stanowi, iż w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed wejścia w życie ustawy, ustalając to prawo za ten okres stosuje się przepisy dotychczasowe. Skarżący zwrócił również uwagę na treść art. 24 ust. 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty (w tym decyzje, postanowienia) nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."). Jednocześnie zgodnie z art. 134 P.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, które uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, stanowił przepis art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). W okolicznościach niniejszej sprawy zwrócić należy szczególną uwagę na istotną zmianę stanu prawnego dokonaną z dniem 1 stycznia 2013 r. na mocy przepisów ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548), zwanej dalej: "ustawą nowelizującą".
Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało:
1) matce albo ojcu,
2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59, z późn.zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
3) opiekunowi faktycznemu dziecka
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1 (ust. 1a). W ust. 5 wskazano przesłanki wyłączające przyznanie przedmiotowego świadczenia.
Z kolei w myśl przepisu art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie:
1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i
2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia (ust. 3a).
Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (ust. 4).
Z dniem 1 stycznia 2013 r. przepisy art. 17 ust. 1 – 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych uległy zmianie na mocy ww. ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. i otrzymały brzmienie: Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ust. 1a).
Nadto ustawodawca dodał w art. 17 przepis 1b, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W znowelizowanym ust. 5 art. 17 ustawy, określono przesłanki wykluczające możliwość uzyskania przedmiotowego świadczenia opiekuńczego.
Art. 1 pkt 7 ustawy nowelizującej nadał też nowe brzmienie art. 24 ust 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który od dnia 1 stycznia 2013 r. stanowi: "Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.". Jednocześnie w art. 24 uchylono ust. 3a.
Analiza przepisów ustawy nowelizującej wskazuje, że powyższa zmiana wiąże się z ustawową rekonstrukcją świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń (art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym (art. 1 pkt 1 i pkt 4 ustawy nowelizującej), uregulowane szczegółowo w dodanym art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust. 1). Świadczenie to uzależnione jest jednocześnie od kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio (ust. 2). W ust. 8 art. 16a określono dodatkowe przesłanki wyłączające prawo do tego świadczenia.
Ustawa nowelizująca z 7 grudnia 2012 r. zawiera istotne przepisy intertemporalne, umożliwiające korzystanie przez beneficjentów z dotychczas nabytych indywidualnych uprawnień przez określony czas oraz ubieganie się w tym czasie o uzyskanie odpowiednich świadczeń na nowych zasadach (art. 11 – 14).
Organy orzekające w niniejszej sprawie oparły swoje rozstrzygnięcia wyłącznie na przepisie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013r., nadanym przywołaną wyżej ustawą nowelizującą z dnia 7 grudnia 2012 r. Na tej podstawie uznały, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, bowiem skarżący złożył wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia po 31 grudnia 2012 r.
W ocenie Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, stanowisko organów o braku podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego w dniu 28 stycznia 2013 r. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem jest wadliwe i co najmniej przedwczesne, z uwagi na niedostateczne wyjaśnienie i rozważenie istotnych okoliczności sprawy oraz błędną wykładnię prawa materialnego.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w sytuacji faktycznej niniejszej sprawy nie można dokonywać interpretacji obowiązujących znowelizowanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w oderwaniu od ustalenia, że wniosek skarżącej, aczkolwiek złożony 28 stycznia 2013 r. stanowi w istocie żądanie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, do którego prawo - zdaniem strony - powstało przed dniem 1 stycznia 2013r. Art. 13 ustawy nowelizującej jednoznacznie stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zdaniem Sądu, z brzmienia art. 13 ustawy nowelizującej nie wynika, że stanowi on podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jedynie na okres do dnia 31 grudnia 2012 r., ani też jedynie w przypadku złożenia wniosku do tego dnia. Wynika z niego natomiast, że ustalając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które powstało przed tym dniem (na podstawie dotychczasowych przepisów), organ powinien je przyznawać na dotychczasowych zasadach, jednak z uwzględnieniem zmian wynikających z art. 11 i 12 tej ustawy. Wskazać w tym miejscu trzeba, że na mocy art. 11 ust. 1 ustawy osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych (ust. 1). W przypadku ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio (ust. 2). Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (ust. 3). Organ właściwy w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 1, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, informuje osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 4).
Analiza treści cytowanych powyżej przepisów wskazuje, iż zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie rozwiązania umożliwiającego osobom o których tam mowa, zachowanie prawa do świadczeń pielęgnacyjnych na dotychczasowych zasadach do dnia 30 czerwca 2013 r., bez weryfikacji tego prawa w odniesieniu do wprowadzonych od dnia 1 stycznia 2013r. zmian do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, że w sytuacji powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 1 stycznia 2013 r. złożenie wniosku o ustalenie tego świadczenia po tym dniu, miałoby pozbawić wnioskodawcę prawa do otrzymywania świadczenia na dotychczasowych zasadach do dnia 30 czerwca 2013 r. Podkreślenia wymaga, że w art. 11 ust. 1 ustawy mowa jest o osobach uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, bez określenia, że chodzi wyłącznie o świadczenia przyznane decyzjami wydanymi do dnia 31 grudnia 2012 r. bądź osoby, które złożyły stosowny wniosek przed 1 stycznia 2013 r.
Nie zasługuje również na aprobatę różnicowanie sytuacji osoby, która wobec powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed 1 stycznia 2013 r. złożyła również przed tym dniem wniosek o ustalenie tego świadczenia od sytuacji osoby, której prawo do przedmiotowego świadczenia ustala się na podstawie wniosku złożonego już po wejściu w życie nowych uregulowań, w świetle których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego tej osobie nie przysługuje. Podkreślić należy, iż taka wykładnia przepisów prawa jest nieuprawniona, a nadto sprzeczna z normą prawną art. 11 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej w zw. z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca jednoznacznie wskazał, że w przypadku ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, przepis art. 11 ust. 1 stosuje się odpowiednio (art. 11 ust. 2). Oznacza to zatem, iż prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzić musi do uznania, że w sytuacji gdy w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, został złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności (także prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach), prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. O ile zatem wnioskodawca uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie dotychczasowych przepisów, powołując się na orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskane na podstawie wniosku złożonego do 31 grudnia 2012 r., we wskazanym okresie trzymiesięcznym złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, zachowuje prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełnia warunki określone w przepisach dotychczasowych.
Zauważyć należy również, że przyjęta przez organy interpretacja art. 13 ustawy prowadzi do naruszenia wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady równości obywateli wobec prawa, zgodnie z którą, wszyscy są wobec prawa równi oraz mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W ocenie Sądu, brak jest jakiegokolwiek aksjologicznego uzasadnienia dla wprowadzenia zróżnicowania sytuacji prawnej osób uprawnionych do otrzymania świadczenia na podstawie tych samych przepisów prawa materialnego (powstanie prawa przed 1 stycznia 2013r.), jedynie z tej przyczyny, że ich wniosek został złożony w późniejszym terminie – zastrzeżonym przez ustawodawcę. Stwierdzając powyższe Sąd podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, przedstawione w wyrokach: z 18 czerwca 2013r. (II SA/Bd 490/13) i z 13 sierpnia 2013 r. (II SA/Bd 588/13), dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Reasumując, o ile w postępowaniu administracyjnym zostanie ustalone, że skarżący należy do kręgu osób, o których mowa w 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r., właściwy organ administracji winien przyznać na dotychczasowych zasadach wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne do dnia 30 czerwca 2013r. Zatem w niniejszej sprawie organy orzekły także z istotnym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i art. 9 K.p.a. Przyjmując bowiem nawet, że po 1 stycznia 2013 r. skarżącemu nie przysługuje już świadczenie pielęgnacyjne, o jakim mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z akt sprawy nie wynika, iżby organy pouczyły stronę o przesłankach i warunkach ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne - specjalny zasiłek pielęgnacyjny, uregulowany w art. 16a znowelizowanej ustawy. Ma to istotne znacznie także wobec treści art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, że zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego i procesowego, a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu.
Orzeczenie zawarte w pkt 2 części rozstrzygającej wyroku znajduje umocowanie w art. 152 cyt. Ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło