II SA/Po 715/25

WyrokWSA w Poznaniu2026-03-19

Skład orzekający: Paweł Daniel, Izabela Paluszyńska, Robert Talaga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej, ponownie rozpatrując sprawę po wyroku sądu administracyjnego uchylającym poprzednie decyzje, uwzględniły i zastosowały się do wytycznych zawartych w tym wyroku, w szczególności w zakresie ustalenia stanu wyjściowego koron drzew i rozmiarów usuwanych gałęzi?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organy administracji publicznej, pomimo wcześniejszego wyroku WSA nakazującego ponowne rozpatrzenie sprawy i wskazującego konkretne obowiązki dowodowe, nie zastosowały się do zawartych w nim wytycznych. Organy nie ustaliły jednoznacznie stanu wyjściowego koron drzew ani procentu usuwanej korony przy każdej przycince, opierając się na opiniach, które nie rozstrzygnęły kluczowych kwestii wskazanych przez sąd. Naruszyło to zasadę związania organów orzeczeniami sądów administracyjnych (art. 153 i 170 p.p.s.a.) oraz zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.).
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na C. Sp. z o.o. za zniszczenie 7 drzew poprzez usunięcie ponad 50% ich koron. Po uchyleniu przez WSA poprzednich decyzji, organy ponownie wydały decyzje nakładające karę, jednak skarżąca spółka zarzuciła im nieuwzględnienie wskazań sądu z poprzedniego wyroku. Spółka twierdziła, że prace przy drzewach miały charakter pielęgnacyjny i polegały na utrzymaniu uformowanego kształtu korony, który został ukształtowany przed wejściem w życie przepisów o ochronie przyrody. Organy opierały się na opiniach dendrologicznych, które jednak nie rozwiały wątpliwości co do stanu wyjściowego drzew i zakresu prac.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lipca 2025 r. oraz zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej C. Sp. z o.o. kwotę 1486,00 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Daniel Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Robert Talaga (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej C. Sp. z o.o. z siedziba w O. kwotę 1486,00 złotych (słownie: tysiąc czterysta osiemdziesiąt sześć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. sygn. II SA/Po 715/25 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 17 października 2023 r., znak [...] Starosta [...] wymierzył C. sp. z o.o. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za zniszczenie 7 szt. drzew z gatunku topola rosnących na nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...], obręb [...] miasto [...], w zarządzie Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 6 grudnia 2023 r. [...] uchyliło zaskarżoną decyzje w całości i przekazało sprawę o ponownego rozpoznania organowi I instancji. Decyzją z dnia 27 lutego 2024 r. znak [...] Starosta [...] ponownie wymierzył C. sp. z o.o. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za zniszczenie 7 szt. drzew z gatunku topola rosnących na nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...], obręb [...] miasto [...], w zarządzie Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w [...]. Organ odroczył termin uiszczenia 70% wysokości opłaty administracyjnej na okres 5 lat od dnia kiedy decyzja stała się ostateczna. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła C. sp. z o.o., która stwierdziła, że prace przy drzewach były wykonywane przez okres 10 lat. Korony drzew zostały uformowane przed wejściem w życie obowiązującej ustawy o ochronie przyrody tj. na przełomie lutego i marca 2014 roku (załącznik faktura nr [...] potwierdzająca wykonanie usługi). W latach następnych utrzymywano uformowany wcześniej kształt korony drzew prowadząc prace na zlecenie Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] co potwierdzają, w ocenie odwołującej, faktury z lat 2014, 2015, 2017, 2019, 2020, 2021, 2022 załączone do odwołania. Do odwołania załączono również zdjęcie drzew z 25.08.2023 r. oraz wydruki z Map Google (street view) z lat 2021, 2013, 2012. Decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również jako organ lub Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania C. sp. z o.o., utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 27 lutego 2024 r. znak [...] Kolegium wyjaśniło, iż organ I instancji uznał na podstawie sporządzonej w sprawie opinii dendrologicznej, że C. sp. z o.o. dokonała zniszczenia drzew, z uwagi na to, iż w koronie topól nr [...] do nr [...] usunięto gałęzie w wymiarze przekraczającym 50% ich korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w art. 87 a ust. 2 ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2023 poz. 1336 zm. - dalej u.o.p.). Kolegium zaznaczyło, iż organ I instancji uznał, że skoro Spółka nie stawiła się na rozprawie administracyjnej to nie udowodniła zasadności usunięcia korony drzew powyżej 50 %. Organ I instancji wezwał Spółkę do przedstawienia dokumentacji fotograficznej wskazującej na konieczność przeprowadzenia zabiegu. Spółka w odpowiedzi na wezwanie wskazała, iż przeprowadzone zabiegi polegały na utrzymaniu uformowanego kształtu korony drzew, a nie na wykonaniu specjalistycznego zabiegu w celu przywrócenia statyki drzew. Wobec tego nie było konieczności wykonywania dokumentacji fotograficznej. Spółka przedłożyła wszelką dokumentację na wcześniejszym etapie postępowania. Biegły wskazał, iż twierdzenia Spółki, że przeprowadzone zabiegi polegały na utrzymaniu uformowanego kształtu korony nie mają uzasadnienia w rzeczywistości, ponieważ po jego wykonaniu drzewa nie mają koron co przedstawia zdjęcie na stronie 1 opinii. Ponadto o zakresie zabiegu świadczą pozostałości drzewne widoczne na załączonym do opinii zdjęciu na stronie 2 opinii. U drzew liściastych pień w pewnym momencie rozgałęzia się na kilka odnóg tworząc koronę rozłożystą z duża ilością mniejszych gałęzi i uznaje się do miejsce za podstawę korony- miejsce w którym zaczyna ona swój rozwój. Badane egzemplarze w prawidłowej formie rozwoju powinny się cechować wysokością od 27-30 m. Natomiast stwierdzona obecnie wartość pomiędzy 10-12 m mając na uwadze wielkość (średnicę) blizn po odciętych konarach przyjmując, że w praktyce wielkości korony stanowi od 1.3 do 2.3 całej wysokości drzewa nadzy stwierdzić, że korona drzewa zostały usunięte w 100%. Dla zobrazowania powyższych tez biegły na stronie 3 opinii przedstawił rycinę przedstawiająca schemat części drzewa. Kolegium stanęło na stanowisku, iż w niniejszej sprawie zasadnie organ I instancji uznał, że odwołująca Spółka dokonała zniszczenia drzew, bowiem usunięte zostały gałęzie w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 (utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa). Organ dokonał poprawnego obliczenia wysokości pieniężnej kary administracyjnej. Kolegium nie podzieliło stanowiska, iż Spółka utrzymywała uformowany wcześniej kształt korony drzew, gdyż nie zostało to udowodnione. Okoliczność, iż Spółka załączyła do akt sprawy faktury potwierdzające wykonywanie zabiegów na drzewach w latach wcześniejszych, nie potwierdziło okoliczności, iż Spółka utrzymywała uformowany wcześniej kształt korony drzewa, a jedynie to, iż była dokonywana pielęgnacja drzew. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła C. sp. z o.o. z siedzibą w O. , która wskazała, iż zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji całkowicie pominął wyjaśnienia skarżącego i nie ustosunkowały się do twierdzeń Prezesa Zarządu C. Sp. z o.o. W. B. i pracownika Spółki Kierownika ds. terenów zieleni K. M.. Osoby te oświadczyły, że prace przy drzewach były wykonywane przez okres 10 lat. Korony drzew zostały uformowane przed wejściem obowiązującej ustawy o ochronie przyrody tj. na przełomie lutego i marca 2014 roku (załącznik faktura nr [...] potwierdzająca wykonanie usługi). W latach następnych utrzymywano jedynie uformowany wcześniej kształt korony drzew prowadząc prace na zlecenie Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] co potwierdzają faktury: ([...] z 22.12.2015 roku, [...] z 14.12.2017 roku, [...] z dnia 19.12.2019 roku, [...] z dnia 21.12.2020 roku, [...] z dnia 27.12.2021 roku, [...] z 9.12.2022 roku). Przedstawiciele Spółki zaprzeczyli, że jednorazowo zostało przycięte powyżej 30% korony drzew. Systematyczna pielęgnacja prowadziła do odrodzenia się koron drzew, co przedstawiciele Spółki poświadczyli dokumentacją zdjęciową z lat 2012, 2013,2021 i 2023. Wyrokiem z dnia 26 września 2024 roku, sygn. akt II SA/Po 445/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 27 lutego 2024 r., nr [...]; oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd podzielił rozważania dotyczące możliwości wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa w przypadku usunięcia gałęzi (części korony drzewa) z naruszeniem art. 87a ust. 2 u.o.p., przedstawione w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 199/23 i przedstawił uchybienia proceduralne w prowadzonym postępowaniu, które zadecydowały o uchyleniu wydanych w sprawie decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem składu orzekającego dokonana przez organy ocena poprzez ustalenie, że w stosunku do wszystkich 7 drzew doszło do takiego przycięcia drzew, które doprowadziło do usunięcia ponad 50% korony, było nieuprawnione. Świadczyło to o istotnym naruszeniu przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80, art. 84 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu organ nie dokonał kompleksowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego opierając się wyłącznie na opinii biegłego, ignorując tym samym dokumentacje przedstawiona przez stronę skarżącą, która to opinia nie wyjaśnia kwestii jaka była objętość koron drzew na stan wejścia w życie przepisów wprowadzających odpowiedzialność administracyjną za uszkodzenie korony drzew ani bezpośrednio przed przystąpieniem do ostatnich stwierdzonych prac związanych z przycinką drzew. Sąd podkreślił, że prawidłowe zastosowanie art. 87a ust. 2 i art. 88 u.o.p. nie będzie możliwe bez uprzedniego dokładnego ustalenia – co nie wyłącza przyjęcia stanu korony na podstawie wiarygodnego oszacowania – wymiarów usuniętej korony drzewa przed każdym z wykonanych przycięć korony, wraz z ewentualnymi okolicznościami uzasadniającymi te przycięcia, a znoszącymi odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za uszkodzenie drzewa (art. 87a ust. 2 u.o.p.). Dopiero ustalenie rozmiarów usuniętych gałęzi pozwoli odpowiedzieć na pytanie o rozmiar korony drzewa w całym okresie jego rozwoju, za który posiadacz nieruchomości może ponosić odpowiedzialność (według stanu początkowego z daty wejścia w życie przepisów wprowadzających tego rodzaju odpowiedzialność). Ponownie prowadząc postępowanie, organy powinny ustalić stan wyjściowy koron przedmiotowych drzew na dzień wejścia w życie przepisów wprowadzających odpowiedzialność administracyjnoprawną, tj. art. 87a ust. 2, 4 i 5 u.o.p., oraz określić stan koron po tej dacie w odniesieniu do każdego drzewa objętego decyzją (w stosunku do którego ustalono jednostkową karę pieniężną). Uzupełnienie materiału dowodowego, w szczególności o dane znajdujące się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym (o ile jest on dostępny) lub w innych dostępnych zasobach (np. takich jak Geoportal), które umożliwiają odtworzenie zmiany stanu drzew na przestrzeni lat, ma pozwolić ustalić relewantny prawnie stan wyjściowy sprawy, a w konsekwencji faktyczne wymiary usuniętych gałęzi korony drzew, co ma podstawowe znaczenie w przedmiotowej sprawie. Decyzją z dnia 2 czerwca 2025 r. nr [...], Starosta [...] po ponownym rozparzeniu sprawy, wymierzył Spółce C. Sp. z o.o. administracyjną karę pieniężną za zniszczenie 7 szt. drzew z gatunku topola rosnących na nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...], obręb [...] miasto [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...] w zarządzie Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w O. , ul. [...]. Starosta [...] naliczył karę pieniężną za zniszczenie drew nr [...] do nr [...] - w kwocie [...]zł. Decyzją z dnia 28 lipca 2025 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 2 czerwca 2025 roku, nr [...] W uzasadnieniu organ podzielił stanowisko Starosty [...] uznając je za prawidłowe. Pismem z dnia 18 sierpnia 2025 roku C. Sp. z o. o. wniósł odo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lipca 2025 r., znak ([...]) utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 02 czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie naliczenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie przez C. Sp. z o. o. drzew rosnących na nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...], obręb [...] miasto [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...], w zarządzie Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w O. , ul. [...] w całości. Zaskarżonym decyzjom zarzucam: 1. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nie wyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego; 2. naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa; 3. naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwy wybór normy prawnej lub mylną subsumcję (organ administracji publicznej przyjmuje, że w sprawie ma zastosowanie art. 87a ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, a nie jak twierdzi Skarżący art. 87a ust. 2 pkt 2 tej ustawy.); 4. naruszenie art. 153 i art. 170 p.p.s.a. poprzez naruszenie przez organ I i II instancji wyroku WSA z dnia 8 października 2024 r. sygn. akt II SA/Po 445/24 , który ma moc wiążącą dla organów administracji publicznej, które prowadził postępowanie w pierwszej i drugiej instancji. Organy winny dokonać ponownego rozpatrzenia sprawy, uwzględniając wskazania i zalecenia zawarte w uzasadnieniu do wyroku Sądu. Sąd administracyjny kontroluje legalność działania administracji publicznej, a jego orzeczenia stanowią podstawę do eliminacji błędów popełnionych w postępowaniu administracyjnym. Organy obu instancji ponownie rozpatrując sprawę po wyroku sądu administracyjnego nie uwzględniły i nie zastosowały się do wytycznych zawartych w tym wyroku. Zatem naruszyły zasadę związania organu administracji orzeczeniami sądowymi. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lipca 2025 r. znak ([...]) i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 02 czerwca 2025 r. w całości i umorzenie postępowania bądź przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, i obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). W ramach sprawowanej kontroli Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Z mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie kluczowy jest fakt, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który w wyroku z dnia z 26 września 2024 roku, o sygnaturze akt. II SA/Po 445/24 uwzględnił skargę i wskazał, co należy ustalić w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. Ponownie prowadząc postępowanie, organy miały obowiązek ustalić stan wyjściowy koron przedmiotowych drzew na dzień wejścia w życie przepisów wprowadzających odpowiedzialność administracyjnoprawną, tj. art. 87a ust. 2, 4 i 5 u.o.p., oraz określić stan koron po tej dacie w odniesieniu do każdego drzewa objętego decyzją (w stosunku do którego ustalono jednostkową karę pieniężną). Uzupełnienie materiału dowodowego, miało umożliwić odtworzenie zmiany stanu drzew na przestrzeni lat, pozwolić ustalić relewantny prawnie stan wyjściowy sprawy, a w konsekwencji faktyczne wymiary usuniętych gałęzi korony drzew, co ma podstawowe znaczenie w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, przez co ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2022 r., II OSK 2780/19, publik. CBOSA). Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1540/21, publik. CBOSA). W rozpoznawanej sprawie organy administracji były związane wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Poznaniu 26 września 2024 roku, sygn. akt II SA/Po 445/24. W następstwie przekazania sprawy do rozpoznania organy zleciły wykonanie dwóch opinii przez ekspertów z dziedziny dendrologii T. W., a także J. P. i T. K., które stanowiły podstawę decyzji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie 7 drzew (topoli). Zawarta w opinii J. P. i T. K. dokumentacja fotograficzna z 2010 r. miała potwierdzić, że drzewa podlegały ogłowieniu a kolejne cięcia miały na celu utrzymanie uformowanego kształtu korony drzewa w myśl art. 87a ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2024 r. o ochronie przyrody. Załączone fotografie zdjęć lotniczych miały potwierdzić rozmiar ogólny cięć i redukcji wcześniejszych. Natomiast według opinii T. W. nie było możliwe ustalenie daty przeprowadzenia zabiegu formowania korony na podstawie średnicy czy przyrostu na grubość, a redukcja zmurszałych tylców (części pozostawionych gałęzi bezpośrednio przy pniu) – była normalnym trybem prac arborystycznych przy każdej kolejnej pielęgnacji. Przy każdym regularnym następnym cięciu zawsze następuje bowiem dalsza redukcja na wysokość, czy skrócenia fragmentów gałęzi i konarów zainfekowanych grzybami pasożytniczymi rozkładającymi tkankę drzewną, celem zapewnienia bezpieczeństwa w zasięgu wysokości drzewa. W konsekwencji organy w swoich twierdzeniach oparły się na przywołanych opiniach dendrologicznych. Organy z powołaniem na zdjęcia z kolejnych lat stwierdziły, że w poszczególnych latach drzewa poddawane były zabiegom polegającym na skracaniu gałęzi i konarów i napodkrzesywaniu pni tych drzew. Pomimo takich ustaleń nadal nie można jednak precyzyjnie określić jak faktycznie rozwinęła się (ukształtowała) korona spornych drzew w okresie od dnia wejścia w życie art. 87a u.o.p. do czasu wykonania prac w kwietniu 2023 r. W istocie nadal kwestią otwartą jest to, czy przy przedmiotowych drzewach wykonano prace, które wyczerpywały definicję uszkodzenia lub zniszczenia drzewa w rozumieniu art. 87a ust. 4 i 5 u.o.p. Jednocześnie organ I instancji w oparciu o uzyskane opinie potwierdził, że nie miał możliwości jednoznacznego rozstrzygnięcia czy doszło do uszkodzenia czy zniszczenia koron w odniesieniu do poszczególnych drzew, co w jego ocenie nie zmieniło faktu, iż w ujęciu całościowym mieliśmy do czynienia ze zniszczeniem w rozumieniu art. 87a ust 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody w brzmieniu aktualnie obowiązującym. W ocenie Sądu w przywołanym wyżej zakresie organy administracji nie sprostały wymogom jakie zostały na nich nałożone przywołanym wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 26 września 2024 roku, sygn. II SA/Po 445/24, zgodnie z którym koniczne było wyjaśnienie czy i kiedy przeprowadzone zostały wszystkie prace w obrębie korony drzewa, które doprowadziły do finalnego stanu korony drzewa, które doprowadziły do finalnego stanu korony drzewa w porównaniu do odtworzonego stanu wyjściowego korony drzewa w okresie od 28 sierpnia 2015 roku. W istocie konieczne było bezpośrednie ustalenie kiedy były przeprowadzane prace w obrębie korony drzewa oraz jaki był ich zakres. Pozyskane przez organ administracji publicznej opinie dendrologiczne nie rozstrzygnęły jednak kwestii na które zwrócił uwagę WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 29 września 2024 sygn. akt II SA/Po 445/24. Organ nie ustalił jednoznacznie jaką formę miały przedmiotowe topole przed sierpniem 2015 r. oraz nie wskazały jaki był procent usuwania korony drzew przy każdej przycince w stosunku do stanu pierwotnego aż do czasu wykonania ostatniej przycinki. Problemu tego nie wyjaśniły sporządzone w sprawie opinie dendrologiczne biegłych T. W. z dnia 04.02.2025 r. oraz J. P. i T. K. z marca 2025 r. Stan korony drzew miał być określony w odniesieniu do każdego drzewa osobno, czego obie opinie nie spełniają. Organy obu instancji ponownie rozpatrując sprawę po wyroku sądu administracyjnego nie uwzględniły i nie zastosowały się zatem do wytycznych zawartych w przywołanym wyroku. Zatem naruszyły zasadę związania organu administracji orzeczeniami sądowymi. W tym względzie uzasadnienie rozstrzygnięcia każdego z organów nie wypełniało wcześniej przywołanych wymogów jakie zostały nałożone na organ wymierzające kary pieniężne za zniszczenie drzew. W szczególności należy ponownie podkreślić, że w prawie nadal nie wyjaśniono kwestii jaka była objętość koron drzew na stan wejścia w życie przepisów wprowadzających odpowiedzialność administracyjną za uszkodzenie korony drzew ani bezpośrednio przed przystąpieniem do ostatnich stwierdzonych prac związanych z przycinką drzew. Podczas gdy prawidłowe zastosowanie art. 87a ust. 2 i art. 88 u.o.p. nie jest możliwe bez uprzedniego dokładnego ustalenia – co nie wyłącza przyjęcia stanu korony na podstawie wiarygodnego oszacowania – wymiarów usuniętej korony drzewa przed każdym z wykonanych przycięć korony, wraz z ewentualnymi okolicznościami uzasadniającymi, a znoszącymi odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za uszkodzenie drzewa (art. 87a ust. 2 u.o.p.). Dopiero ustalenie rozmiarów usuniętych gałęzi może pozwolić odpowiedzieć na pytanie o rozmiar korony drzewa w całym okresie jego rozwoju, za który posiadacz nieruchomości może ponosić odpowiedzialność (według stanu początkowego z daty wejścia w życie przepisów wprowadzających tego rodzaju odpowiedzialność). Obowiązki powyższe płyną z przyjętej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. Z treści powyższych przepisów wynika, że na organie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), przy czym podejmują on z urzędu lub na wniosek strony wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 kpa). Zasadą postępowania administracyjnego jest, że inicjatywa dowodowa spoczywa na organie prowadzącym postępowanie, co nie zwalnia jednak strony postępowania od współdziałania z organem w ramach postępowania dowodowego, w szczególności w sytuacji, w której podnosi ona okoliczności z których wywodzi określone, korzystne dla siebie, skutki prawne. Powyższym obowiązkom w rozpoznawanej sprawie organu uchybiły. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 153 i art. 170 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 206 p.p.s.a. uwzględniając uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 1486 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło