II SA/Po 72/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia ... 2014r. Nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia ... 2014 r. nr ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu odwołania R. G. od decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia ... 2014 r. nr ... o: 1) ustaleniu wysokości nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku stałego za okres od 1 kwietnia do 31 maja 2014 r. na kwotę 555,10 zł, 2) odstąpienia od żądania zwrotu części nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 165,10 zł, 3) zwrotu części nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 390 zł realizowany będzie w formie potrąceń z bieżących świadczeń, tj. zasiłku stałego w okresie od 1 września 2014 r. do 30 listopada 2014 r. w trzech ratach w miesiącu wrześniu 2014 r. w kwocie 130 zł, w miesiącu październiku 2014 r. w kwocie 130 zł, w miesiącu listopadzie 2014 r. w kwocie 130 zł, uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie. Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia ...2014 r. Burmistrz K. przyznał R. G. zasiłek stały na okres od 1 marca 2014 r. do 30 czerwca 2015 r. w kwocie 329,50 zł miesięcznie. Następnie ten sam organ decyzją z dnia 28 sierpnia 2014 r. ustalił R. G. wysokość nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku stałego za okres od 1 kwietnia do 31 maja 2014 r. na kwotę 555,10 zł. Organ odstąpił od żądania zwrotu części nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 165,10 zł, a co do pozostałej części kwoty wskazał, że będzie potrącana w trzech ratach. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w okresie pobierania świadczenia stronie zmienił się dochód, nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego i dlatego świadczenie jest częściowo nienależnie pobrane. Od decyzji tej R. G. wniósł odwołanie wskazując, że jego dochód się nie zwiększył, gdyż brat, którego dochód organ uwzględnił, wyprowadził się. Wydając zaskarżoną, a wspomnianą na wstępie decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powołało przepis art. 6 pkt 16 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), dalej: u.p.s. i wyjaśniło pojęcie świadczenia nienależnie pobranego, by następnie wskazać, że ustalenie wysokości i terminu zwrotu należności powinno poprzedzać postępowanie wyjaśniające aktualną sytuację osoby i rodziny, którym świadczenie zostało przyznane. Następnie Kolegium powołało art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. określający przesłanki uzyskania zasiłku stałego i wskazało, że R. G. jako osoba samotnie gospodarująca spełnia łącznie obie przesłanki do przyznania zasiłku stałego – jest niezdolny do pracy i nie przekracza kryterium dochodowego. Następnie wyjaśniło, że z akt sprawy wynika, że brat strony od kwietnia 2014 r. podjął staż i organ uznał, że od tego miesiąca podwyższeniu uległ dochód rodziny strony. Jednakże R. G. niejednokrotnie podnosił, że prowadził dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z bratem, jednak od kwietnia 2014 r. już z nim nie zamieszkiwał. W wywiadach środowiskowych pracownik socjalny raz podał, że strona mieszka z bratem (6.05.2014 r.), by następnie stwierdzić, że od 4 miesięcy prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe (wywiad z 22.07.2014 r. i z 11.08.2014 r.). Wynika z tego, że od kwietnia 2014 r. strona prowadziła jednoosobowe gospodarstwo domowe, co oznacza, że jej dochód nie uległ zmianie i nie można mówić o świadczeniu nienależnie pobranym. Dlatego organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie. R. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., wskazując na bezprawność działania organów. W odpowiedzi SKO w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. W pierwszej kolejności zważyć należy, iż przedmiotem skargi R. G. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. z 2013 r. poz 267 ze zm., dalej: k.p.a.) uchylająca decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia ... 2014 r. o ustaleniu wysokości nienależnie pobranego przez R. G. świadczenia w postaci zasiłku stałego za okres od 1 kwietnia do 31 maja 2014 r. na kwotę 555,10 zł i umarzająca postępowanie w sprawie. Decyzja ta jest dla skarżącego korzystna, albowiem organ odwoławczy uchylił niekorzystną dla skarżącego decyzję Burmistrza K. ustalającą wysokość nienależnie pobranego świadczenia w postacie zasiłku stałego za okres od 1 kwietnia do 31 maja 2014 r. na kwotę 555,10 zł i nakazującą zwrot skarżącemu tej kwoty w trzech ratach i umorzył postępowanie w sprawie, stwierdziwszy, że ze względu na okoliczność, iż nie uległ zmianie dochód skarżącego (tj. w ocenianym okresie prowadził on samodzielnie gospodarstwo domowe) brak było podstaw do uznania, że doszło do przekroczenia kryterium dochodowego i w rezultacie pobrania świadczenia w sposób nienależny. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że orzeczeniem na niekorzyść strony skarżącej w rozumieniu art. 134 § 2 p.p.s.a. będzie każde orzeczenie, które pogarsza sytuację skarżącego w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem skargi, przy czym pogorszenie to nie musi dotyczyć wyłącznie jego praw czy obowiązków wynikających z prawa materialnego, ale także pewnych uprawnień faktycznych czy procesowych, powstałych w wydania zaskarżonego aktu bądź dokonania czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2014 r., II FSK 980/12, Lex nr 1488028, również wyrok NSA z dnia 17 maja 2012 r., II FSK 2114/10, Lex nr 1167876). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że sytuacja prawna skarżącego uregulowana zaskarżoną decyzja jest dla niego bez wątpienia korzystna. Organ odwoławczy nie tylko bowiem uchylił decyzję Burmistrz K. z dnia ... 2014 r., którą nakazano skarżącemu zwrot kwoty 555,10 zł (z odstąpieniem od żądania zwrotu kwoty 165,10 zł) tytułem nienależnie pobranego świadczenia (zasiłku stałego za okres od 1 kwietnia do 31 maja 2014 r.), lecz również organ odwoławczy umarzając postępowanie w sprawie ostatecznie przesądził, że brak było podstaw do uznania, że powołane świadczenie za wskazany okres skarżący pobrał w sposób nienależny w rozumieniu art. 6 pkt 16 u.p.s. W związku z powyższym wziąwszy pod uwagę dyspozycję art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. kognicja Sądu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem jej nieważności. Sąd z uwagi na korzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie sformułowane zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nie mógł oceniać, czy decyzja ta nie zawiera innych wad; dopuściłby się bowiem naruszenia zasady reformationis in peius (niedziałania na niekorzyść strony). Niemniej jednak Sąd pragnie stwierdzić, że podziela stanowisko organu odwoławczego oraz skarżącego, że z akt sprawy (przeprowadzonych wywiadów środowiskowych i oświadczeń strony) wynika, że od kwietnia 2014 r. skarżący prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe, co oznacza, że brak było podstaw do uznania, że zmieniła się jego sytuacja dochodowa i zaistniały podstawy do stwierdzenia, że skarżący za kwiecień i maj 2014 r. pobrał zasiłek stały w sposób nienależny. Wystarczy wskazać, że w wywiadach środowiskowych z 22 lipca i 11 sierpnia 2014 r. skarżący podał, że mieszka samotnie, prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe", a ponadto ustalono, że "strona od ponad 4 miesięcy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe". Uznać zatem należy, że od miesiąca kwietnia 2014 r. skarżący prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego dochód nie uległ zmianie i nie było podstaw do uznania, że skarżący pobrał za ten i następny miesiąc zasiłek stały nienależnie. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku. Gwoli wyjaśnienia Sąd pragnie wskazać skarżącemu, że okoliczność dokonania skarżącemu potrącenia na podstawie decyzji Burmistrza K. z dnia ... 2014 r. w kontekście ostatecznej decyzji Kolegium z dnia ... 2014 r. uchylającej wymienioną decyzję organu I instancji i umarzającej postępowanie oznacza, że po stronie Burmistrza K. (Ośrodka Pomocy Społecznej w K.) powstał obowiązek zwrotu skarżącemu potrąconej kwoty świadczenia.