II SA/Po 721/25

Dnia 21 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel Sędzia WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi M. B. zastępowanego przez kuratora r. Ś. na decyzję Wojewody z dnia 5 sierpnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia paszportu oddala skargę. Wojewoda decyzją z 5 sierpnia 2025 r., nr [...], działając na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b, art. 72 ust. 2 oraz ust. 3 ustawy z 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1063, dalej: "u.d.p.") oraz art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "K.p.a."), orzekł o unieważnieniu paszportu serii [...], wydanego: - M. B. (syn H. i W. z domu [...], ur. [...], obecnie bez adresu stałego zameldowania), - 24 czerwca 2024 r. przez Konsula w [...] z terminem ważności do 24 czerwca 2034 r. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu 24 lutego 2025 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] Wydział Spraw Obywatelskich wpłynął wniosek Prokuratora z 19 lutego 2025 r. o unieważnienie powyższego dokumentu paszportowego. W uzasadnieniu wniosku podano, że M. B.: - posiada status podejrzanego o czyn z art. 209 § 1a w zw. z art. 209 § 1 Kodeksu karnego w zawieszonym postępowaniu przygotowawczym o sygn. [...], - jest poszukiwany, a jego aktualny adres pobytu nie jest znany. Postanowieniem z 26 czerwca 2025 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w [...] ustanowił kuratora w osobie r. Ś. dla nieznanego z miejsca pobytu M. B. celem reprezentowania jego interesów w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Wojewodę na wniosek Prokuratora w sprawie unieważnienia dokumentu paszportowego. Wojewoda - w decyzji przywołanej na wstępie niniejszego uzasadnienia - przywołał treść art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. oraz wskazał, że wydanie decyzji ma charakter obligatoryjny. Do wydania decyzji niezbędne jest złożenie wniosku przez uprawniony organ prowadzący postępowanie w sprawie przeciwko określonej osobie. Organ paszportowy nie jest uprawniony do badania zasadności i celowości złożenia wniosku. Z wniosku będącego podstawą unieważnienia paszportu w sprawie jednoznacznie zdaniem organu wynika, iż spełnione zostały przesłanki z art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. W skierowanej do tut. Sądu skardze M. B., reprezentowany przez kuratora, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił naruszenie: a) art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. przez uznanie, że zachodzą przesłanki unieważnienia paszportu, b) art. 7, art. 75 § 1 , art. 77 § 1 K.p.a. polegające na ich niezastosowaniu i zaniechaniu kompleksowego badania przedmiotu sprawy, niewyjaśnieniu należycie stanu faktycznego i zaniechaniu przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w celu ustalenia zaistnienia jednej z przesłanek unieważnienia paszportu, tj. przesłanki trwania postępowania przygotowawczego w fazie in personam (czyli toczącego się już konkretnie względem skarżącego). W skardze zawarto także wniosek o przyznanie na rzecz kuratora kosztów pomocy prawnej z urzędu udzielonej nieobecnemu z miejsca zamieszkania z tytułu czynności podjętych w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, powiększonych o kwotę podatku od towarów i usług, bowiem koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i odnosząc się do podniesionych zarzutów. W piśmie z 28 października 2025 r. kurator uzupełniając braki formalne skargi zwrócił się o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że skarżący – reprezentowany przez kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu – zwrócił się o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym a zarówno Wojewoda, jak i uczestniczący w postępowaniu sądowym Prokurator nie wnieśli o przeprowadzenie rozprawy, zaistniały podstawy do zastosowania przywołanego przepisu. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Jest to odstępstwo od wyrażonej w art. 10 P.p.s.a. zasady jawnego rozpoznawania spraw. Zaskarżona decyzja Wojewody z 5 sierpnia 2025 r., nr [...], nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w sposób, który zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. dawałby podstawy do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p., zgodnie z którym w okresie ważności dokument paszportowy unieważnia się w przypadku wniosku o unieważnienie dokumentu paszportowego złożonego przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, organ postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego. Z przywołanego przepisu wynika, iż wydanie decyzji unieważniającej dokument paszportowy uzależnione zostało od spełnienia następujących przesłanek: - posiadania ważnego dokumentu paszportowego, - wniosku uprawnionego organu, - prowadzenia postępowania przygotowawczego albo postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż wniosek o unieważnienie dokumentu paszportowego skarżącego M. B. złożony został przez uprawniony organ, a więc przez Prokuratora. Wniosek ten skierowany został do właściwego organu, to jest do Wojewody stosownie do art. 72 ust. 3 u.d.p. Skarżący posiadał wówczas ważny dokument paszportowy. Co więcej, przeciwko skarżącemu Prokuratura prowadzi postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej o sygn. [...] – skarżący podejrzany jest o czyn z art. 209 § 1a w zw. z art. 209 § 1 Kodeksu karnego. W skardze podniesiono zarówno zarzut naruszenia art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p., jak i art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. wskazując, że organ nie wyjaśnił w dostateczny sposób, czy zachodzi przesłanka unieważnienia paszportu w postaci prowadzenia postępowania przygotowawczego w fazie in personam. Z tak podniesionymi zarzutami nie sposób się zgodzić. Dość zauważyć, że wniosek Prokuratora zawiera nie budzące wątpliwości oświadczenie o prowadzeniu postępowania przygotowawczego w sprawie karnej przeciwko skarżącemu. Do wniosku załączono m.in. zarządzenie o poszukiwaniu podejrzanego w celu ustalenia miejsca pobytu z 1 marca 2021 r., postanowienie z 10 sierpnia 2024 r. o uzupełnieniu zarzutów, jak i postanowienie z 10 sierpnia 2024 r. o zawieszeniu dochodzenia wobec podejrzanego M. B.. Wojewoda prowadząc postępowanie w sprawie poddanej kontroli tut. Sądu nie był uprawniony do tego, by weryfikować prawidłowość przebiegu postępowania przygotowawczego i podejmowanych w nim czynności. Na marginesie zauważyć wypada, że w świetle art. 313 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 46 ze zm., dalej: "K.p.k."), który znajduje odpowiednie zastosowanie do dochodzenia (por. jednak art. 325g K.p.k.), jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, wydaje się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju. Z postanowienia o zawieszeniu dochodzenia z 10 sierpnia 2024 r. wynika zaś, że zaistniała długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca jego prowadzenie w postaci niemożności ustalenia miejsca pobytu podejrzanego (art. 22 § 1 K.p.k.). Wojewoda nie był zatem zobowiązany do wyjaśnienia zagadnienia prowadzenia postępowania przygotowawczego przeciwko osobie ponad to, co oświadczył Prokurator w złożonym wniosku (por. m.in. wyrok NSA z 1 września 2025 r., sygn. akt II OSK 1978/24, dostępny w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach rozpatrywanego przypadku zostały wobec powyższego spełnione wszelkie przesłanki wydania decyzji o unieważnieniu dokumentu paszportowego. Analiza art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p., a zwłaszcza użyty tam zwrot "dokument paszportowy unieważnia się", wskazuje, iż ów przepis nie pozwala na jakąkolwiek uznaniowość, tym samem obligując organ administracji publicznej do unieważnienia dokumentu paszportowego, gdy zaistnieją wymienione w nim przesłanki. Wojewoda rozpoznając wniosek nie mógł badać jego zasadności, albowiem jego kompetencja orzecznicza ograniczała się do zbadania przesłanek wymienionych w art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p., których spełnienie obligowało Wojewodę do wydania decyzji unieważniającej paszport. Podniesione w skardze zarzuty okazały się wobec tego bezzasadne. Nie sposób zgodzić się przy tym i z tym, że organ nie podjął działań mających na celu ustalenie miejsca zamieszkania/ przebywania skarżącego, celem zawiadomienia go o toczącej się sprawie. Z przedstawionych akt administracyjnych wynika, że skarżący nie ma stałego bądź czasowego zameldowania w kraju. Organ podjął natomiast próbę doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania na zagraniczny adres podany we wniosku o wydanie paszportu. Następnie zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] w oparciu o art. 34 § 1 K.p.a. o wyznaczenie kuratora dla nieobecnego, który to wniosek został uwzględniony i postanowieniem z 26 czerwca 2025 r. Sąd Rejonowy w [...] ustanowił kuratora dla skarżącego jako nieznanego z miejsca pobytu. Dalsze postępowanie administracyjne toczyło się już wobec tego z udziałem kuratora. W tych okolicznościach organ zachował zatem nie tylko wymogi wynikające z art. 7, art. 75 § 1, czy art. 77 § 1 K.p.a., lecz także z art. 10 § 1 K.p.a. przez zapewnienie skarżącemu czynnego udziału w przeprowadzonym postępowaniu. Mając to wszystko na uwadze na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalono. W wyroku nie rozstrzygnięto w przedmiocie wniosku o przyznanie na rzecz kuratora kosztów pomocy prawnej z urzędu udzielonej nieobecnemu, albowiem wobec treści rozstrzygnięcia podstawy do tego nie dawał art. 209 P.p.s.a. Stąd też wniosek kuratora o przyznanie na rzecz kosztów rozpoznany zostanie w odrębnym postanowieniu sądu wydanym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 224 P.p.s.a.