II SA/Po 730/15

Dnia 11 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 roku sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2015 roku Nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postepowania, decyzji w sprawie przyznania pomocy w formie składek na ubezpieczenie zdrowotne I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu S. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., Kierownik Sekcji Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K., z urzędu wznowił postępowanie administracyjne dotyczące przyznania W. M. pomocy w formie opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, zakończonego decyzjami: nr [...], z dnia [...] maja 2012 r.; nr [...], z dnia [...] czerwca 2012 r.; nr [...], z dnia [...] lipca 2013 r.; nr [...], z dnia [...] października 2013 r.; nr [...], z dnia [...] kwietnia 2014 r.; nr [...], z dnia [...] października 2014 r. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienie wskazano, że W. M. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach od dnia [...] maja 2012 r. do dnia [...] lutego 2014 r. i do dnia [...] lipca 2014 r. W związku z tym stwierdzono podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a."). Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...], Kierownik Sekcji Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K. (dalej: "MOPR" lub "organ pierwszej instancji") oraz na podstawie art. 14, art. 17 ust.1 pkt 20, art. 36 pkt 2 lit c), art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej: "u.p.s."), art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), pkt 26, art. 73 pkt 9, art. 81 ust. 8 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (dalej: "u.ś.o.z."), a także art. 104, art. 107, art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 K.p.a., orzekł o: 1) uchyleniu decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. w części dotyczącej składek na ubezpieczenie zdrowotne i przyznaniu pomocy w formie składek na ubezpieczenie zdrowotne od [...] do [...] kwietnia 2012 r. oraz odmówieniu pomocy w formie składek na ubezpieczenie zdrowotne od [...] maja 2012 r.; 2) odmowie uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r.; 3) uchyleniu decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. w części dotyczącej składek na ubezpieczenie zdrowotne i odmowie przyznania pomocy w formie składek na ubezpieczenie zdrowotne od [...] lipca 2013 r.; 4) odmowie uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] października 2013r.; 5) uchyleniu decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w części dotyczącej składek na ubezpieczenie zdrowotne i przyznaniu pomocy w formie składki na ubezpieczenie zdrowotne od [...] kwietnia do [...] lipca 2014 r. oraz odmowie pomocy w formie składek na ubezpieczenie zdrowotne od [...] lipca 2014r.; 6) odmowie uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podniósł, że W. M. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach od dnia [...] maja 2012 r. do dnia [...] lutego 2014 r. i od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] grudnia 2014 r. W dalszej części decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że W. M. w okresach opłacania przez MOPR składek na ubezpieczenie zdrowotne podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") złożył W. M. wnosząc o przyznanie świadczenia w postaci opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne od dnia [...] września 2011 r. do nadal. W dalszej części odwoła strona wskazała, że rozpoczęła działalność gospodarczą, jednakże nigdy nie osiągnęła dochodu z działalności gospodarczej. Strona wskazała, że przez cały okres prowadzenia działalności gospodarczej nie opłacała i nie opłaca składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., Nr [...], Kolegium – po ponownym rozpoznaniu sprawy, działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 107 § 3, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 K.p.a., art. 17 ust. 1 pkt 20, art. 36 pkt 2 lit. c), art. 37 u.p.s. i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), pkt 26, art. 73 pkt 9, art. 81 ust. 8 pkt 7 u.ś.o.z., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji w świetle stanu faktycznego i prawnego jest prawidłowa, a odwołanie strony bezpodstawne, ponieważ jak wynika z akt sprawy zgromadzonych w niniejszej sprawie W. M. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach od dnia [...]maja 2012 r. do dnia [...] lutego 2014 r. i od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] grudnia 2014 r. (pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. Inspektorat w K. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] oraz z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]). W związku z powyższym ZUS zwrócił się organu pierwszej instancji z prośbą o zweryfikowanie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu W. M. jako świadczeniobiorcy. Jak wynika z oświadczenia z dnia [...] kwietnia 2012 r. złożonego w MOPR w K. przez W. M., działalność gospodarcza była zawieszona od 2011 r., jak również z wniosków podpisanych przez W. M. i K. M. z dnia [...] maja 2012 r., złożonych w organie pierwszej instancji wynika, że W. M. z powodu choroby zawiesił działalność gospodarczą. Datą wznowienia wykonywania działalności gospodarczej W. M. jest dzień [...] maja 2012 r. według Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej (data wpisu do CEIDG – [...] kwiecień 2012 r.). Natomiast według CEIDG w rozpatrywanym okresie datą zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej W. M. był dzień [...] lutego 2014 r., datą wznowienia wykonywania działalności gospodarczej był dzień [...] lipca 2014 r. i datą zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej był dzień [...] grudnia 2014 r. Z pisma z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] wynika, że W. M. od dnia [...] grudnia 2014 r. był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny z uwagi na fakt, że żona K. M. otrzymuje z MOPR w K. specjalny zasiłek opiekuńczy. Wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego W. M. jako członka rodziny nastąpiło z dniem [...] maja 2015 r. tj. z datą wznowienia przez niego wykonywania działalności gospodarczej. Okresy, za które były opłacane składki na ubezpieczenie zdrowotne przez MOPR w K. w okresie, kiedy W. M. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej to: od [...] maja 2012 r. do [...] maja 2012 r., od [...] lipca 2013 r. do [...] lipca 2013 r., od [...] sierpnia 2013 r. do [...] sierpnia 2013 r., od [...] września 2013 r. do [...] września 2013 r., od [...] lipca 2014 r. do [...] lipca 2014 r., od [...] sierpnia 2014 r. do [...] sierpnia 2014 r., od [...] września 2014 r. do [...] września 2014 r., od [...] października 2014 r. do [...] października 2014 r., od [...] listopada 2014 r. do [...] listopada 2014 r., od [...] grudnia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, że W. M. rozpoczął działalność gospodarczą jednakże nigdy nie osiągnął dochodu z działalności gospodarczej oraz, że przez cały okres prowadzenia działalności gospodarczej nie opłacał i nie opłaca składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne, organ odwoławczy stwierdził, że w okresach opłacania przez MOPR w K. składek na ubezpieczenie zdrowotne strona podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Ponadto przepis art. 66 ust. 1 pkt 26 u.ś.o.z. stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Powyższe dokumenty, zdaniem Kolegium, nie budzą wątpliwości, co do ich wiarygodności oraz mocy dowodowej. Sporządzone zostały przez uprawnione organy w zakresie ich kompetencji. W. M. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi podniósł, że zaskarżona decyzja jest niezrozumiała i krzywdząca nie tylko dla samego skarżącego, ale i też dla jego rodziny. W odpowiedzi na powyższą skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 8 października 2015 r. ustanowiono dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Pismem procesowym z dnia [...] lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej. Zaskarżonej decyzji zarzucił: (1) rażące naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 26 u.ś.o.z. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; (2) błędne przyjęcie, że skoro skarżący posiadał własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego to konieczna była odmowa pomocy w formie składek na ubezpieczenie zdrowotne; (3) nieustalenie przez organ odwoławczy okresów faktycznego, rzeczywistego prowadzenia przez skarżącego pozarolniczej działalności gospodarczej; (4) bezzasadne oparcie się wyłącznie na wpisach uzyskanych z CEIDG; (5) brak odniesienia się do zarzutu skarżącego, że nie osiągnął on dochodu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej; (6) naruszenie art. 7, 8 i 107 K.p.a. Podczas rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 11 lutego 2016 r. stawił się pełnomocnik skarżącego wnosząc i wywodząc jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). W pierwszej kolejności należy zauważyć, że postępowanie wznowieniowe zostało w sprawie poddanej sądowej kontroli wszczęte przez organ pierwszej instancji z urzędu, w celu ponownej weryfikacji przyznania W. M. pomocy w formie opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, z uwagi na zaistniałe okoliczności nieznane organowi w dniu wydania decyzji. Nie budzi wątpliwości Sądu, że takie postępowania organu pierwszej instancji znajduje swoją podstawę w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy słusznie odmówiono skarżącemu – w wyniku postępowania wznowieniowego – pomocy w formie składek na ubezpieczenie zdrowotne za pewne okresy. Organ odwoławczy argumentuje, że za skarżącego były opłacane składki na ubezpieczenie zdrowotne przez MOPR w okresie, kiedy W. M. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Z kolei pełnomocnik skarżącego podnosi, że organ odwoławczy błędnie przyjął, iż skoro skarżący posiadał własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego to konieczna była odmowa pomocy w formie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są m. in. osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Należy w tym miejscu podkreślić, że wyłącznie przedsiębiorca, który zgodnie z przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, w okresie tego zawieszenia nie podlega ubezpieczeniu społecznemu i tym samym obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu (por. A. Sikorko, Komentarz do art. 66 u.ś.o.z., LEX\el. 2015). W konsekwencji, w okresie zawieszenia działalności gospodarczej, nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu tej działalności. Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 26 podlegają także osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Należy zatem zauważyć, że skarżący podlegał okresowo obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu (prowadzenie działalności pozarolniczej) i stanowisko organu odwoławczego, że należy w takim przypadku odmówić skarżącemu przyznania pomocy w formie składek na ubezpieczenie zdrowotne, jest w pełni zasadne. Z pisma ZUS [...] Oddział w P. Inspektorat w K. z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...], bezspornie wynika, że skarżący został zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako świadczeniobiorca, za którego jednostka organizacyjna pomocy społecznej miała obowiązek opłacania składek. Dla skarżącego zostały przekazane miesięczne raporty imienne ZUS RZA za okresy od miesiąca kwietnia 2012 r. do miesiąca maja 2012 r., od miesiąca lipca 2013 r. do miesiąca września 2013 r., od miesiąca kwietnia 2014 r. do miesiąca listopada 2014 r. Ponadto z pisma wynika, że W. M. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresach od dnia [...] maja 2012 r. do [...] lutego 2014 r. i od dnia [...] lipca 2014 r. Z pisma ZUS z dnia [...] lutego 2015 r., Nr [...], wynika, że w okresie zgłoszenia jako członek rodziny od dnia [...] maja 2012 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. oraz od dnia [...] września 2013 r. do dnia [...] lutego 2014 r. W. M. posiadał własny tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego – zgłoszenie z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Powyższe potwierdzenie prowadzenia działalności gospodarczej znajduje w pełni odzwierciedlenie w Informacji z CEIDG. Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, że W. M. podlegał okresowo obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem zasadnie odmówiono skarżącemu przyznania pomocy w formie składek na ubezpieczenie zdrowotne za wskazane w rozstrzygnięciu okresy. Ponadto, zdaniem Sądu, zarzuty podniesione w skardze i piśmie pełnomocnika skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Zarzuty skarżącego, jakoby zaskarżona decyzja była dla niego krzywdząca nie mogą stanowić samoistnej podstawy do jej wzruszenia. Z kolei argumenty pełnomocnika sprowadzają się do stwierdzenia, że organ odwoławczy błędnie przyjął, iż skoro skarżący posiadał własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego to konieczna była odmowa pomocy w formie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto pełnomocnik skarżącego podkreślił, że jego klient nie osiągnął dochodu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej. W tym zakresie istotne jest odwołanie się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym podniesiono, że samo domniemanie wykonywania działalności gospodarczej wynikające z wpisu tej działalności do odpowiedniego systemu ewidencjonowania (CEIDG), a nie rzeczywiste jej wykonywanie, stanowi przesłankę ustalenia przez uprawnione organy, czy dany podmiot podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2359/13; publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można przyjąć, że działalność gospodarcza jest wykonywana tylko wówczas, gdy przedsiębiorca uzyskuje dochody. Faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 641/12; publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy także zaznaczyć, że organ odwoławczy zgromadził w sprawie poddanej sądowej kontroli kompletny i rzeczowy materiał dowodowy. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, Kolegium w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie oparło się wyłącznie na wpisach uzyskanych z CEIDG. Sąd podkreśla, że nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji wad, które prowadziłyby do konieczności jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W szczególności Sąd nie dopatrzył się istotnych uchybień w zakresie rozważenia oraz oceny przez organ odwoławczy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także co do poprawności uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przeciwnie, jak to już wyżej wskazano, organ odwoławczy w należyty sposób rozpatrzył cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Wyniki tych ustaleń i analiz Kolegium przedstawiło w pisemnych motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia, zredagowanych w sposób czyniący zadość wymaganiom K.p.a. (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku Na podstawie art. 250 § 1 w zw. z § 2 ust. 1-3, § 3 ust. 1 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.) Sąd przyznał radcy prawnemu reprezentującego stronę skarżącą od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę 295,20 zł, w tym 55,20 zł tytułem podatku od towarów i usług (pkt II sentencji wyroku). Nie zastosowano w przedmiocie zwrotu kosztów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805), ponieważ § 22 tego rozporządzenia stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.