II SA/Po 732/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Postanowieniem z dnia (...) maja 2013 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania K. D. od decyzji Prezydenta Miasta P, z dnia (...) stycznia 2013 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia, że kwota (...) zł pobrana przez K. D. tytułem zasiłku rodzinnego na rzecz M. T. w okresie od (...) marca 2012 r. do (...) października 2012 r., dodatku z tytuły rozpoczęcia roku szkolnego na rzecz M. T. w okresie od (...) września 2012 r. do (...) września 2012 r. oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz A. M. w okresie od (...) marca 2012 r. do (...) października 2012 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzja z dnia (...) stycznia 2013 r. została doręczona w dniu (...) stycznia 2012 r., co spowodowało, że termin do wniesienia odwołania upływał w dniu (...) stycznia 2013 r. Stąd też złożone osobiście przez skarżącą w dniu (...) stycznia 2013 r. odwołanie zostało wniesione po terminie, co obligowało organ do wydania postanowienia, o stwierdzeniu uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. K. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższe postanowienie SKO. Podniosła, iż decyzję organu I instancji odebrała jej 80-letnia babcia, która ma kłopoty z pamięcią i dlatego nie powiadomiła skarżącej o korespondencji. W dowód tego przedłożyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że J. J. wymaga stałej opieki innej osoby. Skarżąca wskazała, że pracuje do późnych godzin i dlatego nie dopytała babci o korespondencję. Zdaniem skarżącej uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania jest stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia (...) stycznia 2013 r. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej jako "K.p.a." zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W przedmiotowej sprawie organ uznał, że wobec prawidłowego doręczenia skarżącej decyzji z dnia (...) stycznia 2013 r. w dniu (...) stycznia 2013 r., co potwierdzało zwrotne potwierdzenie odbioru, określony w art. 129 § 2 termin do wniesienia odwołania mijał skarżącej z dniem (...) stycznia 2013 r. Wniesione osobiście w siedzibie organu, w dniu (...) stycznia 2013 r. odwołanie zostało więc wniesione z uchybieniem terminu, co z kolei, spowodowało konieczność wydania postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie powyższe uznać należało za wadliwe. W tym miejscu należy zauważyć, że wraz z odwołaniem skarżąca zwróciła się do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Okoliczność powyższa rodzi określone konsekwencje procesowe. Po pierwsze wskazać należy, że jak podnosi się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym (prawomocnym) rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie terminu gdyż postanowienie to wyłącza dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 11, Warszawa 2011, s. 504; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 306/98). Niezależnie od powyższego należy przytoczyć również licznie reprezentowany w orzecznictwie pogląd, że wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, o którym mowa w art. 134 K.p.a., odnosi się do sytuacji, gdy strona składa odwołanie po terminie, ale nie domaga się przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. W sytuacji, gdy strona wnosi odwołanie po terminie i składa prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to badanie okoliczności związanych z terminowością odwołania, a także związanych z uchybieniem terminu i zasadnością jego przywrócenia następuje wyłącznie w ramach trybu określonego w art. 58 i 59 § 2 K.p.a., a więc w ramach wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania czyni wówczas zbędnym celowość i konieczność wydawania postanowienia w oparciu o art. 134 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1490/07, ONSAiWSA 2009, Nr 3, poz. 55, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 506/11, Baza NSA). W orzeczeniach tych wskazuje się, że odmowa przywrócenia terminu załatwia nie tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu, ale jednocześnie potwierdza, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu, czyli rozstrzyga również o tym, co jest przedmiotem postanowienia z art. 134 k.p.a. W przedmiotowej sprawie organ postanowieniem z dnia (...) maja 2013 r., a więc postanowieniem wydanym tego samego dnia, co zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Choć postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest ostateczne, w ramach postępowania administracyjnego, to jednak skarżąca była uprawniona do jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Z prawa tego K. D. skorzystała wnosząc, w dniu (...) czerwca 2013 r. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Oznacza to, że wydając zaskarżone postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania Kolegium orzekało w momencie, w którym postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie było jeszcze prawomocne. Orzeczenie to mogło bowiem zostać uchylone przez sąd administracyjny (co zresztą miało miejsce w przedmiotowej sprawie, gdyż wyrokiem z dnia 03 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 733/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) maja 2013 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z (...) stycznia 2013 r.). Dodatkowi, zgodnie z przytoczonymi powyżej poglądami sądów administracyjnych, wydanie orzeczenia w trybie art. 134 K.p.a. staje się zbędne w przypadku prawomocnej odmowy przywrócenia terminu, a jest niedopuszczalne – co oczywiste – w razie jego przywrócenia. Mając na względzie powyższe uchybienia Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien uwzględnić pogląd prawny wyrażony w niniejszym uzasadnieniu. O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 powołanej powyżej ustawy.