II SA/Po 75/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) Maria Lorych-Olszanowska Protokolant: ref. staż. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 22 września 2004r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A" w Z. na decyzję Inspektora Sanitarnego Oddział Zamiejscowy w Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazów z zakresu nadzoru sanitarnego: o d d a l a s k a r g ę /-/ T. M. Geremek /-/ B. Koś /-/ M. Lorych-Olszanowska T.M. Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. decyzją z dnia [...] nr [...] , działając na podstawie art. 227 § 1 Kodeksu pracy oraz § 2, 4, 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 09.07.1996r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy ( Dz. U. nr 86, poz. 394 ): 1. określił rodzaje badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, które należało wykonać w zakładzie Przedsiębiorstwa "A" w Z. ( natężenie hałasu w pomieszczeniach pracy, stężenie zapylenia i związków chemicznych podczas wykonywania prac spawalniczych oraz parametry oświetlenia sztucznego w pomieszczeniach pracy) 2. nakazał sporządzić rejestry wyników badań i pomiarów powyższych czynników - w terminie do dnia 30.11.2001r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że w trakcie przeprowadzonej kontroli stwierdzono występowanie w zakładzie czynników szkodliwych dla zdrowia ludzi ( takich jak hałas, zapylenie, związki chemiczne, niewłaściwe oświetlenie). Nie prowadzono również rejestrów wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia. Nakaz dokonania powyższych czynności wynikał zatem z konieczności ustalenia poziomu narażenia zawodowego zatrudnionych osób. Przedmiotowa spółka wniosła od powyższego orzeczenia odwołanie, żądając jego uchylenia w całości, albowiem zostało on skierowane do niewłaściwego adresata. Przedsiębiorstwo "A" udostępnia bowiem skontrolowane pomieszczenia swoim podwykonawcom, którzy są odrębnymi podmiotami gospodarczymi , natomiast nie przebywają w nich pracownicy administracyjni spółki. Podwykonawcy firmy powinni zatem samodzielnie odpowiadać za swoje bezpieczeństwo oraz warunki sanitarno - higieniczne na stanowiskach pracy. Decyzją z dnia [...] Inspektor Sanitarny w G. Oddział Zamiejscowy w Z. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, uznając, iż na mocy przepisu art. 207 § 1 i 2 w zw. z art. 304 § 1 Kodeksu pracy obowiązki pracodawcy dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy obciążają odpowiednio również jednostki organizujące pracę wykonywaną przez osoby fizyczne na innej podstawie niż stosunek pracy. Ponieważ przedmiotowa spółka jest właścicielem maszyn i urządzeń wydzierżawianych osobom fizycznym w celu realizacji przez nie części danego zamówienia to ponosi ona odpowiedzialność za ich ogólny stan techniczny oraz warunki sanitarne panujące w wydzierżawionych pomieszczeniach. Zgodnie natomiast z art. 227 § 1 Kodeksu pracy należy utrzymywać w stałej sprawności urządzenia ograniczające lub eliminujące czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy, a także przeprowadzać badania i pomiary tych czynników oraz rejestrować i przechowywać wyniki tych badań w celu udostępnienia ich pracownikom. Spółka zaskarżyła powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji organów inspekcji sanitarnej z powodu błędnej interpretacji art. 304 § 1 w zw. z art. 207 § 1i 2 Kodeksu pracy oraz sprzeczności ustaleń faktycznych, przez przyjęcie , że w skontrolowanych pomieszczeniach wykonują prace osoby fizyczne. Podniosła, iż podwykonawcy nie są jej w żaden sposób podporządkowani, albowiem są odrębnymi przedsiębiorcami, wykonującymi zlecone roboty samodzielnie. Nie obejmuje ich przez to zakres zastosowania przepisu art. 304 Kodeksu pracy. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Skarga okazała się bezpodstawna, albowiem tut. Sąd podzielił argumentację prawną przytoczoną przez organy inspekcji sanitarnej w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Bezsporny w niniejszej sprawie jest fakt zlecenia przez skarżącą spółkę przedsiębiorcom prowadzącym indywidualną działalność gospodarczą wykonywania lub montażu konstrukcji lub elementów metalowych oraz świadczenia przez nich usług ślusarskich i spawalniczych ( k. 38 - 43 akt ). Zlecane roboty miały być przy tym wykonywane z materiałów zleceniodawcy, który zobowiązał się również do udostępniania swoich pomieszczeń oraz specjalistycznych maszyn ( postanowienia § 5 umów ). Spółka nie przedstawiła natomiast żadnych dowodów ( umów cywilnoprawnych itd. ), z których wynikałby fakt zawarcia z powyższymi przedsiębiorcami umowy najmu czy dzierżawy przedmiotowego pomieszczenia i urządzeń. Nie ulega wobec tego żadnych wątpliwości, że to ona jest podmiotem bezpośrednio odpowiedzialnym za utrzymywanie odpowiednich warunków sanitarno-higienicznych i za ogólny stan techniczny pomieszczenia oraz maszyn, do których udostępniania zobowiązała się na podstawie zawartych umów. Organy inspekcji sanitarnej trafie uznały zatem, że na niej ciążył obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa pracy, pomimo tego, iż nie jest formalnie pracodawcą w rozumieniu przepisu art. 207 Kodeksu pracy. Obowiązek zapewnienia właściwych bezpiecznych warunków pracy również osobom wykonującym w ramach funkcjonowania danego przedsiębiorstwa prace na innej podstawie niż umowa ( tzn. na podstawie umowy o dzieło, zlecenia czy o świadczenie usług ) podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25.09.1974r. ( sygn. II CR 493/74, LEX nr 7590 ). Na istnienie odpowiedzialności podmiotu organizującego proces produkcyjny w danym zakładzie pracy - niezależnie od tego czy praca wykonywana jest przez własnych czy przez cudzych pracowników lub przez osoby niezatrudnione na podstawie umowy o pracę - wskazuje się również wyraźnie w doktrynie ( patrz m. in. : J. Iwulski, W. Sanetra : Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 1996r., s. 479 ). Prace wykonywane przez zleceniobiorców stanowią niewątpliwie element działalności gospodarczej skarżącej spółki, wobec czego nie można uznać przy tak specyficznym podziale pracy ( na kilku stanowiskach, co prawda wyodrębnionych organizacyjnie, ale znajdujących się faktycznie w jednym pomieszczeniu ), że każdy z nich musi we własnym zakresie dbać o przestrzeganie norm bhp, w tym również przez samodzielne dokonywanie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia. Obowiązek taki nie może być bowiem rozciągnięty na kwestię odpowiedniego funkcjonowania całego pomieszczenia i maszyn, które pozostają we władaniu skarżącej spółki. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż skarga jako bezzasadna nie zasługuje na uwzględnienie , wobec czego orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) o jej oddaleniu. /-/T. Geremek /-/B. Koś /-/M. Lorych-Olszanowska