II SA/Po 75/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 maja 2010r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy; oddala skargę /-/ E.Brychcy /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga Pismem z dnia 10 listopada 2006 r., adresowanym do Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w P. , Zastępca Naczelnika Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w P. złożył wniosek o skierowanie na badania sprawności fizycznej i psychicznej G. C. urodzonego 4 kwietnia 1925 r., który w dniu 6 listopada 2006 r., spowodował kolizję drogową i został ukarany mandatem karnym. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż w czasie obsługi tego zdarzenia funkcjonariusze Policja zauważyli, że G. C. bardzo słabo słyszy, niedowidzi pomimo używania szkieł korekcyjnych, ma złą koordynacje ruchową, problemy ze złożeniem podpisu oraz traci kontakt z rzeczywistością. W związku z powyższym wnioskiem, Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia[...]stycznia 2007 r. nr [...]na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zmianami) orzekł o skierowaniu G. C. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P . Z uwagi na nie poddanie się przez G.C. badaniom lekarskim w zakreślonym terminie decyzją z dnia [...] marca 2007 r., Prezydent Miasta Poznaniu na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym orzekł o cofnięciu uprawnień kategorii A, B, B+E, C, C+E . W wyniku wniesionego przez G. C. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, decyzją z dnia [...] maja 2007 r., uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Kolegium zarzuciło Prezydentowi Miasta Poznania naruszenie art. 61 § 4 i 10 kpa. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia prawa jazdy. Jednocześnie wskazało, iż w trakcie postępowania odwoławczego zmienił się stan faktyczny i podstawa prawna cofnięcia uprawnień, gdyż po wydaniu decyzji przez organ I instancji skarżący poddał się badaniom lekarskim. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Prezydent Miasta Poznania na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym orzekł o cofnięciu uprawnień kategorii A, B, B+E, C, C+E. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazał ostateczne orzeczenie lekarskie nr [...]z dnia 7 sierpnia 2007 r., wydane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. zgodnie, w którym stwierdzono u skarżącego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami silnikowymi wszystkich kategorii. Odwołanie od powyższej decyzji złożył G. C . Zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 77 ust. 1 i art. 80 kpa. przez dowolną ocenę orzeczenia lekarskiego, które nie zawiera wyjaśnienia w jakim zakresie stwierdzone objawy chorobowe uzasadniają ograniczenia w prowadzeniu pojazdów. Skarżący wskazał na naruszenie art. 10 kpa poprzez nieudostępnienie mu, pomimo wniosku, dokumentacji medycznej z Instytutu Medycyny Pracy w Ł. i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, a także naruszenie art. 122 ust. 1 pkt 4 i art. 140 ust. 1 pkt 4b ustawy Prawo o ruchu drogowym przez nieuzasadnione przyjęcie, że zachodził przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego uzasadniający skierowanie go na badania lekarskie i w dalszej konsekwencji cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. Po rozstrzygnięciu kwestii związanych z zachowaniem terminu do wniesienia powyższego dowołania, decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 kpa. Kolegium wskazało, że skarżący nie wyjaśnił, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mógł dokonać, jakiego dowodu nie mógł przedstawić z powodu braku zawiadomienia strony o zebranym materiale dowodowym i jaki wpływ na wynik sprawy mogłoby mieć takie uchybienie. Orzeczenie lekarskie będące podstawą wydania decyzji przez organ I instancji było skarżącemu znane. W ocenie organu odwoławczego okoliczności przedstawione we wniosku Zastępcy Naczelnika Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji z dnia 10 listopada 2006r. opisujące stan psychofizyczny (m.in. słaby wzrok i słuch, zaburzenia koordynacji ruchowej) oraz kilkukrotne uczestnictwo w kolizjach drogowych w wystarczający sposób uzasadniały skierowanie skarżącego na badania lekarskie. Zdaniem Kolegium organ I instancji, wobec treści orzeczeń lekarskich wydanych przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytut Medycyny Pracy w Ł., prawidłowo orzekł o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Zwłaszcza, że skarżący nie negował, iż występują u niego dolegliwości zdrowotne tj. zaćma korowa z zaburzeniami pola widzenia, niedosłuch i niewyrównana cukrzyca, a obserwacje funkcjonariusza Policji dodatkowo potwierdziły występowanie u skarżącego istotnych objawów wpływających na zdolność do kierowania pojazdami. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu G.C. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...]listopada 2009 r. i zasądzenie kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego. Zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 140 ust. 1 ustawy Prawo o ruchy drogowym oraz przepisów postępowania administracyjnego przez oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia wyłącznie na orzeczeniach lekarskich bez ich należytego zbadania. Podniósł, że do orzeczeń tych powinna być dołączona analiza lekarska opisująca stwierdzoną jednostkę chorobową uniemożliwiającą prowadzenia pojazdów oraz wskazująca jakie badania zostały przeprowadzone. Zdaniem skarżącego, orzeczenie lekarskie, o którym mowa w § 10 ust. 1 i 4 oraz § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami nie ma cech opinii biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 kpa, która powinna być uzasadniona w sposób umożliwiający jej kontrolę, lecz stanowi środek dowodowy, o jakim mowa w art. 76 § 2, który podlega ocenie organu jak każdy środek dowodowy. Orzeczenia lekarskie w tym postępowaniu mają jedynie charakter zaświadczeń o stanie zdrowia. Organ administracji rozważając kwestie cofnięcie prawa jazdy bierze pod uwagę orzeczenie lekarskie wydane przez uprawnionych lekarzy jako środek dowodowy, ale nie oznacza to, że nie powinien dokonywać oceny innych dowodów, zwłaszcza tych przedstawionych przez stronę. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, że orzeczenia lekarskie nie zwierały wyjaśnienia, które ze stwierdzonych u niego objawów i w jakim stopniu są przeciwwskazaniem do prowadzenia pojazdów. Żaden z lekarzy nie wziął pod uwagę stopnia zaawansowania objawów chorobowych, ich dynamiki, nie uwzględnił możliwości postępu choroby jak i możliwości cofania się jej objawów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. Szczególnie podkreśliło, iż orzeczenia lekarskie wydane w niniejszej sprawie są orzeczeniami ostatecznymi. Organy są zobowiązana uwzględnić je w swoich postępowaniach i nie posiadają kompetencji do kwestionowania zawartych tam ustaleń, ani też do ich wzruszania. Dodatkowo Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z treścią art. 26 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2009 r., Nr 52, poz. 417) organy administracji publicznej nie mają uprawnień do żądania udostępnienia dokumentacji medycznej od Wojewódzkiego Centrum Medycyny Pracy czy Instytutu Medycyny Pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2005, Nr 108, poz. 908 ze zm.), cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi następuje w razie stwierdzenia, na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Z uwagi na szczególny i specjalistyczny charakter badań kierowców, ich warunki, tryb oraz sposób weryfikacji regulują przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 2 poz. 15) wydanego na podstawie delegacji zawartej w z art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Rozporządzenie to zawiera kompleksową regulację badań lekarskich kierowców, odrębną od procedury administracyjnej. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie weryfikacji uprawnienia do prowadzenia pojazdów odbywa się dwuetapowo. W pierwszej kolejności ma miejsce postępowanie diagnostyczne prowadzone w ściśle określonym zakładzie medycyny pracy przez uprawnionego lekarza, które zostało wszczęte w związku z decyzją właściwego starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu) na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Na tym etapie, strona może kwestionować wyniki badań, przedstawiać posiadane dokumenty lekarskie, w tym zgromadzone wyniki innych badań mających znaczenie w sprawie, może korzystać z możliwości wniesienia odwołania od orzeczenia lekarskiego organu I instancji. Dopiero po zakończeniu części diagnostyczno-orzeczniczej postępowania, jeżeli w ostatecznym orzeczeniu lekarskim stwierdzono przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawana jest decyzja o cofnięciu uprawnień. W niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie zostały wydane przez uprawnione jednostki służby zdrowia dwukrotnie (w dniu 6 kwietnia 2009 r. oraz 7 sierpnia 2009 r.) i dwukrotnie stwierdzono u skarżącego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami silnikowymi, do których jest wymagane posiadanie prawa jazdy. Oba zostały sporządzone zgodnie z wzorem z załącznika nr 5 wyżej wymienionego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. Wzór, o którym mowa powyżej nie przewiduje wskazania stwierdzonej jednostki chorobowej ani zamieszczenia jakiejkolwiek formy uzasadnienia takiego orzeczenia. Orzeczenie lekarskie zawiera jedynie stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, co do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy określonej kategorii (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., I OSK 251/06). Za niesłuszny należy, zatem uznać zarzut skarżącego, że orzeczenia lekarskie stwierdzające u niego przeciwwskazania zdrowotne powinny zawierać analizę lekarską opisującą stwierdzoną chorobę i jej wpływ na zdolność kierowana pojazdami. Skarżący trafnie zauważył, że orzeczenie lekarskie o jakim mowa w § 10 ust. 1 i 4 oraz § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 nie ma charakteru opinii biegłego lecz dokumentu urzędowego. Stanowi środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 2 kpa, który podlega ocenie przez organ jak każdy inny środek dowodowy (por. wyrok NSA I OSK 251/06). Należy zwrócić uwagę, iż ze względu na szczególny charakter orzeczenia lekarskiego organy administracji nie posiadają odpowiedniej wiedzy i kompetencji do oceny jego prawidłowości. Oceny zgodności sposobu przeprowadzenia badań z warunkami wskazanymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. może dokonać jedynie ośrodek medyczny, który w wyniku odwołania przeprowadza ponowne badanie kierowcy. Zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu jakim jest orzeczenie lekarskie. Przepisy postępowania administracyjnego nie wprowadzają ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego. W przypadku obalenia domniemania zgodności z prawdą lub domniemania dokumentu urzędowego nie może on być potraktowany jako dowód w sprawie (por. wyrok NSA I OSK 251/06). Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie przedstawił żadnego przeciwdowodu wobec przedmiotowych orzeczeń. Podnosił jedynie, że jego stan zdrowia nie wskazuje na istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami i jest w pełni sprawnym kierowcą. Kolegium słusznie zwróciło uwagę, iż zgodnie z art. 26 ust 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r., o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. Nr 52 poz. 417), organy administracji nie mają możliwości żądania udostępnienia dokumentacji medycznej zgromadzonej w toku przeprowadzonych badań lekarskich w tej sprawie. Podobna regulacja obowiązywała w czasie wydania decyzji I Instancji (art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r., o zakładach opieki zdrowotnej). Zadaniem wyżej wymienionych przepisów jest zapewnienie ochrony danych pacjenta zawartych w dokumentacji medycznej przed osobami trzecimi. Sam pacjent ma prawo do zapoznania się z tą dokumentacją i posiada środki prawne do wyegzekwowania jej udostępnienia; organy takich uprawnień nie posiadają. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia należy stwierdzić, że organy orzekające w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi jak i kontrolujący je sąd administracyjny są związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim, wydanym prze uprawniony podmiot we właściwej formie, stwierdzającym przeciwwskazania od kierowania pojazdami, co skutkować musi zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym cofnięciem uprawnienia do kierowania tymi pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2009 r. I OSK 973/08). Sąd badając niniejszą sprawę miał również na uwadze istotę regulacji przewidzianej w art. 140 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Cofnięcie uprawnień ma charakter prewencyjny, zabezpieczający i zachodzi w sytuacji, gdy jest wielce prawdopodobne, że kierowca ze względu na stan zdrowia lub swoje kwalifikacje nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażajacy bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażając kogokolwiek na szkodę (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2008 r. sygn. akt. I OSK 2028/06). Biorąc pod uwagę okoliczności będące podstawą wniosku Policji o skierowanie G. C. na badania, jego zaawansowany wiek, a przede wszystkim treść orzeczenia lekarskiego należało uznać, iż organy administracji właściwie orzekły o cofnięciu skarżącemu uprawnień określonych kategorii. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/ E.Brychcy /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga MK