II SA/Po 76/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2014r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Firmy Handlowej z siedzibą w K. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2013r. Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca Firma Handlowa z siedzibą w K. wniosła o częściowe zwolnienie od koszów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sądowego ponad 200 zł. W uzasadnieniu argumentowano, że w 2013r. firma poniosła stratę ponad [...] zł. Obroty w I kwartale 2014r. zmniejszyły się o 50 % i również jest strata. Firma posiada jakiś majątek, ale jest on potrzebny do prowadzenia działalności gospodarczej, są to głównie magazyny. We wniosku o prawo pomocy Spółka wskazała, że kapitał zakładowy wynosi [...]zł., wartość środków trwałych wynosi [...]zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy to [...]zł, stan rachunku bankowego wynosi [...]zł. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i majątkowej Spółki, zwrócono się, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 2012, poz. 270 - dalej "p.p.s.a.") o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi współwłaściciel Spółki podał, że Spółka nie ma żadnych lokat, nie zaciąga kredytów, nie ma zajęć komorniczych, nie posiada samochodów, zatrudnia 4 pracowników na podstawie umów o pracę na czas nieokreślony. Nadto wskazano, że roboty budowlane finansowa są przez firmę, która dzierżawi pomieszczenia i skarżąca Spółka nie posiada środków na remont. Dołączono wyciąg z rachunku bankowego Spółki za okres od października 2013r. do 31 marca 2014r., z którego wynika, że salda po każdej transakcji są dodatnie i na koniec okresu stan rachunku wyniósł [...] zł. Z zeznania rocznego jednego ze wspólników za 2012r. wynika, że jego przychód w tytułu prowadzonej działalności, odpowiednio do wysokości posiadanych udziałów w Spółce, wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychody – [...] zł, co dało stratę w przeliczeniu na tego wspólnika w wysokości [...] zł. Z przedstawionego wyciągu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów Spółki wynika, że roczny przychód Spółki za 2013r. wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodu [...]zł, co daje stratę w wysokości [...] zł. Przychody Spółki w I kwartale 2014r. wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodu [...] zł, co daje stratę w tym okresie w wysokości [...]zł. Z deklaracji VAT Spółki za okres od stycznia do marca 2014r. wynika, że z tytułu dostawy towarów i świadczenia usług Spółka uzyskała [...] zł. w styczniu, [...]zł w lutym i [...]zł. w marcu, a z tytułu nabycia towarów i usług wydatkowała [...]zł w styczniu, [...]zł w lutym i [...] zł w marcu. Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Zgodnie z treścią art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim stronom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Koszty sądowe mają bowiem charakter należności publicznoprawnych, zatem powinny być ponoszone przez Spółkę w pierwszej kolejności, tym bardziej gdy sprawa dotyczy przedmiotu jej działalności. Z oświadczeń zawartych we wniosku o prawo pomocy oraz jego uzupełnienia wynika, że sytuacja majątkowa i finansowa Spółki nie uzasadnia twierdzenia, że uiszczenie pozostałej części wpisu sądowego (ponad uiszczone 200 zł) w wysokości 300 zł spowoduje zachwianie płynności finansowej Spółki, w taki sposób, że nie będzie w stanie dalej funkcjonować. Spółka posiada kapitał zakładowy oraz dysponuje środkami trwałymi o wartości przekraczającej wysokość należnej opłaty sądowej. W czasie gdy składała wniosek o prawo pomocy jej wydatki wynosiły około [...] zł, dysponowała zatem środkami na uiszczenie 300 zł. tytułem uzupełniającego wpisu sądowego. Nadto zauważyć należy, że z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że nie wpływają na niego główne należności od kontrahentów, ani nie są dokonywane płatności w tytułu ponoszonych kosztów uzyskania przychodu, na rachunek przekazywane są środki w odpowiedniej wysokości celem uiszczenia należności publicznoprawnych. Przedłożony rachunek nie odzwierciedla zatem rzeczywistych środków jakimi Spółka realnie dysponuje i rozporządza. Spółka powołuje się przede wszystkim na ponoszoną stratę z działalności gospodarczej. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w porównaniu do roku 2012 strata ta uległa znacznemu zmniejszeniu - z kwoty około [...] zł (strata jednego wspólnika [...] zł x 2 wspólników, co wynika z KRS) do kwoty około [...] zł w 2013r. Oznacza to, że sytuacja Spółki w okresie roku obrotowego w sposób istotny poprawiła się. W 2013r. wzrósł także przychód Spółki do [...] zł ([...]zł w 2012r.), co oznacza że działalność jest opłacalna. Wbrew temu co podnosiła Spółka przychody za I kwartał 2014r. są o około [...] zł wyższe niż w 2013. w tym samym okresie. Nadto podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że fakt ponoszenia straty z działalności gospodarczej nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy Spółka mimo to swoją działalność nadal kontynuuje. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych). Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej (por. post. NSA z 25 września 2012r., sygn. akt I GZ 228/12, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl). Nadto z deklaracji VAT wynika, że aktualnie zasadnicze przychody Spółki wzrastają, by w marcu 2014r. sięgnąć kwoty przekraczającej [...] zł. Wprawdzie koszty uzyskania tego przychody również wzrastały, ale poprzez przyznanie prawa pomocy nie można obciążać Skarbu Państwa kosztami prowadzenia prywatnej działalności gospodarczej nastawionej na zysk. Wydatki na prowadzenie działalności gospodarczej, które należą do sfery prywatnych decyzji Spółki nie mogą wyprzedzać obowiązku poniesienia należności publicznoprawnej, jakim jest wpis sądowy od sprawy zainicjowanej przez Spółkę. Tym bardzie, że niniejsze postępowanie dotyczy przedmiotu działalności gospodarczej wnioskującej Spółki. W tym stanie rzeczy Spółka nie wykazała, że nie ma obiektywnych możliwości poniesienia kwoty 300 zł. tytułem uzupełniającego wpisu od skargi. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §2 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska