II SA/Po 762/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant Sekr. sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi B.B. i Z.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2004r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; I. odrzuca skargę Z.B. w całości, II. odrzuca skargę B.B. w części objętej pkt II decyzji z dnia [...] lutego 2004r. Nr [...] Prezydenta Miasta P., III. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2004r. Nr [...] Prezydenta Miasta P. w pkt I, IV. zasądza od organu orzekającego na rzecz skarżącego B.B. kwotę 455 zł (czterysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. /-/ W.Batorowicz /-/ A.Zieliński /-/ A.Łaskarzewska Decyzją z dnia [...] lutego 2004r. Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P., położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] m2 Z. B. i B. B. W pkt II decyzji umorzone zostało postępowanie o zwrot części nieruchomości zapisanej dawniej w księdze wieczystej KW nr [...], położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...]., arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] m2. Z uzasadnienia decyzji wynikało, że w pkt II decyzji umorzono postępowanie wobec cofnięcia wniosku, co do roszczeń dotyczących działki nr [...]. Umorzenie nastąpiło wobec bezprzedmiotowości wniosku. Odmowa zwrotu nieruchomości opisanej w pkt I decyzji nastąpiła wobec przyjęcia przez organ, iż nie zachodziły przesłanki przewidziane w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 137. Opisana nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość nabyta została na rzecz Skarbu Państwa w 1984r. na potrzeby Przedsiębiorstwa A w P. Przedsiębiorstwo to, a wcześniej jego poprzednik prawny Miejskie Przedsiębiorstwo, użytkowały tę nieruchomość od 1951r. W dniu [...] grudnia 1984r. aktem notarialnym rep. [...] zawarta została umowa sprzedaży na podstawie której Skarb Państwa – Przedsiębiorstwo A nabyło przedmiotową nieruchomość do użytkowania w dotychczasowy sposób. Tak nieruchomość była użytkowana do 1993r. czyli przez 8 lat. Zdaniem organu cel nabycia nieruchomości został osiągnięty i nie istnieje możliwość zwrotu. Odwołanie od decyzji wnieśli Z. B. i B. B. domagając się jej uchylenia w części objętej pkt I. Odwołujący wskazywali na brak celu wywłaszczenia w chwili zawierania umowy, co wyklucza przyjęcie, iż cel został zrealizowany. Decyzją z dnia [...] lipca 2004r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że wskazana nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w umowie sprzedaży i nie ziściły się odnośnie tej nieruchomości przesłanki określone w art. 137 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Zarzuty odwołujących się, co do prawidłowości zawartej umowy, zdaniem organu II instancji nie mogą być oceniane w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie dotyczące zarzutu opiera się na pozostającym w obrocie prawnym akcie notarialnym. Skargę na decyzję Wojewody wniósł B. B. reprezentowany przez adwokat E. N. Pismem z dnia [...] sierpnia 2001r., złożonym w sekretariacie Urzędu Wojewódzkiego w P. adw. E. N. wyjaśniła, że skarżącym obok B. B. jest także Z. B. i dołączyła jego pełnomocnictwo. W skardze domagano się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie art. 136 i 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7 i 77 § 1 kpa, przy czym skargą objęto również decyzję organu I instancji objętej pkt II, w którym umorzono postępowanie o zwrot części nieruchomości zapisanej dawniej w księdze wieczystej KW nr [...], położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] m2. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, dodatkowo wskazując, iż decyzja organu I instancji objęta pkt II stała się ostateczna, wobec jej nie zaskarżenia w toku instancji. Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2006r. uczestnicy postępowania, tj. Prezydent Miasta P. i Gospodarstwo Pomocnicze Urzędu Miasta P. wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji z uwagi na naruszenie przepisów dotyczących własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić w części dotyczącej żądania Z. B., gdyż została złożona po upływie terminu do jej złożenia. Odpis decyzji Wojewody z [...] lipca 2004r. doręczony został pełnomocnikowi obu skarżących, tj. Z. B. i B. B. w dniu 21 lipca 2004r. Skargę złożyła adwokat E. N. w dniu 20 sierpnia 2004r. działając wyłącznie w imieniu B. B., o czym świadczyło nie tylko załączone pełnomocnictwo, ale również wymienienie tylko tej osoby w części wstępnej skargi. Dopiero w dniu 24 sierpnia 2004r. to jest po upływie terminu z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), adwokat E. N. pismem nazwanym uzupełnieniem skargi wyjaśniła, że skarżącym obok B. B. jest także Z. B., którego pełnomocnictwo załączyła. Wola zaskarżenia decyzji przez Z. B., wyrażona z tym piśmie jest spóźniona wobec upływu 30-dniowego terminu z art. 53 § 1 p.p.s.a. i z tego powodu skargę Z. B. należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skargę B. B. należało natomiast odrzucić w części dotyczącej pkt II decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2004r. wobec nie wyczerpania środków zaskarżenia. B. B. nie złożył odwołania od tej części decyzji organu I instancji – w tej części stała się ona ostateczna. Dyspozycja przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie dopuszcza możliwość wniesienia skargi jedynie po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Zatem skargę należało w tej części odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W pozostałej części skarga okazała się uzasadniona, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazywano. W niniejszej sprawie żądaniem zwrotu objęta była nieruchomość stanowiąca własność Miasta P. Tym samym Miasto P. było stroną postępowania administracyjnego, które dotyczyło żądania zwrotu należącej do niego nieruchomości. Decyzja organu pierwszej instancji podpisana została przez Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Prezydent Miasta P. – miasta na prawach powiatu – wywodził swe kompetencje do wydawania decyzji w przedmiocie wywłaszczonej nieruchomości z faktu, że sprawował równocześnie funkcje starosty (grodzkiego). Nie można więc podważyć, że decyzję w I instancji wydał organ właściwy w myśl art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Poza sporem było, że Miasto P. jest miastem na prawach powiatu, którego prezydent wykonuje zadania starosty zgodnie z art. 90 i 92 ustawy z dnia 05 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001r. Nr 142 poz. 1592 ze zm.) w związku z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 08 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.). Prezydent Miasta P. był zatem organem osoby prawnej będącej stroną postępowania. Sąd doszedł do wniosku, że prezydent spełniający funkcje starosty nie może równocześnie występować w interesie gminy jako strona w tej sprawie i jako organ rozpoznający tę sprawę. Zachodzi bowiem wyłączenie prezydenta miasta na prawach powiatu od udziału w postępowaniu w sprawie o jakiej mowa w art. 24 § 1 kpa. Prezydent jest pracownikiem gminy, co wynika z art. 2 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 22 marca 1990r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2001r. Nr 142 poz. 1593 ze zm.). Poza tym prezydent miasta jest ustawowym przedstawicielem gminy będącym strona postępowania, co wynika z art. 31 ustawy o samorządzie gminnym. Wobec tego zachodzi przyczyna wyłączenia określona w art. 24 § 1 pkt 4 kpa. Przedstawione argumenty sprawiają, że Sąd w pełni aprobuje uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 19 maja 2003r., sygn. OPS 1/03 (ONSA z 2003r. nr 4 poz. 115), w której to uchwale wyrażono stanowisko, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcje starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 kpa podstawą wznowienia postępowania administracyjnego jest okoliczność, iż decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa. Jak to wyjaśniono, w sprawie niniejszej zachodziła sytuacja odpowiadająca wskazanej podstawie wznowieniowej. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. zawiera skierowany do Sądu bezwzględny nakaz uchylenia aktów dotkniętych naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponieważ doszło do naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia przepis ten znajdował pełne zastosowanie. W tej sytuacji przedwczesne byłoby odnoszenie się do merytorycznych zarzutów podniesionych w skardze. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. na zasądzoną kwotę z tego tytułu składały się: kwota 200,-zł z tytułu wpisu sądowego i kwota 240,-zł (+ 15,-zł opłaty skarbowej) tytułem kosztów zastępstwa procesowego ustalone na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit."c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokatów z urzędu (Dz.U. Nr 103 poz. 1348 ze zm.) /-/ W.Batorowicz /-/ A.Zieliński /-/ A.Łaskarzewska MarK