II SA/Po 765/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. D. i M. D. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę; oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2011 r. nr [...] uchylającą decyzję własną z dnia [...] 1996 r. nr [...], którą udzielono A. D. i M. D. pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie wolnostojącej z dobudowanym garażem przy ul. M., działka ewid. nr [...], ark. [...] (obręb S.). Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia 11 czerwca 1996 r. Prezydent Miasta P. udzielił A. D. i M. D. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z dobudowanym garażem przy ul. M. (k. 67 akt sądowych). Decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] ([...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.) nałożył na A. D. i M. D. obowiązek sporządzenia i przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z przylegającym garażem, budowanego na nieruchomości przy ul. M. w P. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę z dnia [...] 1996 r. nr [...]. Jednocześnie (w punkcie II) organ nałożył na inwestorów obowiązek wykonania wskazanych w decyzji robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodności z prawem tymczasowego budynku przeznaczonego do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych (budynek magazynowy usytuowany w miejscu projektowanego garażu). Pismem z dnia 22 marca 2011 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował Prezydenta Miasta P., że decyzja z dnia [...] 2010 r. nr [...] nie została zaskarżona (k. 16 akt administracyjnych I instancji). Decyzją z dnia [...] 2011 r. Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, ze zm. - dalej: Prawo budowlane), uchylił ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] 1996 r. W odwołaniu A. D. i M. D. wnieśli o uchylenie decyzji w całości i przywrócenie im możliwości kontynuowania budowy. Podnieśli, że projekt zamienny złożyli niezwłocznie, a zatem został spełniony warunek dla niezwłocznego przywrócenia pozwolenia dla kontynuowania budowy. Podali też, iż nie mogą wykonać obowiązków nałożonych na nich przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, gdyż dotychczas nie wyeliminowano z obrotu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Wskazali też na problemy dotyczące prac przy garażu stanowiącego tymczasowe zaplecze budowy. Wysunęli też zarzuty pod adresem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który zdaniem skarżących nie podjął wystarczających działań pozwalających na zabezpieczenie ich nieruchomości przed zalewaniem ze strony działki sąsiedniej (ul. M.). Decyzją z dnia [...] 2011 r. Wojewoda Wielkopolski utrzymał decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm. - dalej: K.p.a.). Wyjaśnił, iż istotnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowanego nałożył na skarżących obowiązki określone w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Decyzja nadzoru budowlanego w tym zakresie stała się ostateczna (o czym Prezydent Miasta P. został powiadomiony pismem z dnia 22 marca 2011 r.). Zdaniem Wojewody w takiej sytuacji art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego nakłada na właściwy organ obowiązek uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę. Natomiast poza zakresem postępowania pozostaje kontrola zarzutów opisanych w odwołaniu na sposób działania powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. Wojewoda podkreślił, że występowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji właściwego organu nadzoru budowlanego, wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego wyłącza uznaniowość organu administracji architektoniczno-budowlanej w sprawie uchylenia decyzji pozwolenia na budowę. W skardze A. D. i M. D. zarzucili naruszenie art. 36a ust.2 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 1996 r. Wskazując na ten zarzut wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. A. D. i M. D. nie zakwestionowali, że art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego nakłada na właściwy organ obowiązek wydania decyzji uchylającej. Zwrócili jednak uwagę, że przepis ten dotyczy decyzji ostatecznych. Jest to istotne, albowiem złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2010 r. Przed jego rozpatrzeniem decyzja o uchyleniu pozwolenia na budowę była zatem przedwczesna. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, iż dla sprawy istotne jest to, że w dacie orzekania decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego była ostateczna i pozostawała w obrocie prawnym wiążąc organy administracji. Pismem z dnia 7 listopada 2011 r. M. D. powiadomił, że w dniu 4 listopada 2011 r. otrzymał decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] 2011 r. nr [...], którą organ ten uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w części odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji punktu II decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] 2010 r. i w tym zakresie stwierdził nieważność tej decyzji, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego właściwy organ uchyla decyzję o pozwoleniu na budowę w przypadku wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 (nakładającej obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę). W tej sprawie bezspornym jest, że decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] ([...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.) nałożył na A. D. i M. D. obowiązek sporządzenia i przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z przylegającym garażem, budowanego na nieruchomości przy ul. M. w P. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę z dnia [...] 1996 r. nr [...]. Decyzja ta stała się ostateczna, co potwierdził Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia [...] 2011 r. nr [...] (k. 16 akt administracyjnych I instancji). Co więcej, jak wynika z decyzji nadesłanej przez M. D. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] odmówił stwierdzenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2010 r. nr [...]([...]), a decyzja ta - za wyjątkiem części dotyczącej punktu II (obejmującej obowiązki związane z innym niż dom jednorodzinny tymczasowym obiektem budowlanym) - została utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (decyzja z dnia [...] 2011 r. nr [...] - k. 131-133 akt sądowych). Mając to wszystko na uwadze nie może być wątpliwości, że Prezydent Miasta P. był obowiązany do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] 1996 r. Co do rozumienia art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego Sąd podziela w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazał, że "wykładnia tego przepisu nie wymaga jakichś szczególnych zabiegów interpretacyjnych. Jego gramatycznie brzmienie jest oczywiste, jeżeli organ nadzoru budowlanego w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę wyda decyzję nakładającą obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, to organ który wcześniej wydał pozwolenie na budowę je uchyla. (...) Odmienna jego interpretacja (...), w szczególności, że przepis art. 36a ust. 2 ma zastosowanie jedynie do przypadków, kiedy to inwestor chce zalegalizować odstąpienia od zatwierdzonego projektu, nie zasługuje na akceptację" (wyrok z dnia 1 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 257/10, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie sprawy Sąd wyjaśnia skarżącym, że kwestie związane z zasadnością decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (a więc administracji nadzoru budowlanego), a tym bardziej związane z obowiązkiem podejmowania przez ten organ czynności wobec inwestycji na działce sąsiedniej, pozostają poza zakresem tej sprawy (która dotyczy wyłącznie decyzji organu architektoniczno-budowlanego: Prezydenta Miasta P.). Odnosząc się natomiast do obaw skarżących co do przyszłości ich inwestycji trzeba też dodać, iż uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę nie zamyka drogi do doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem, jeżeli inwestor wywiąże się oni należycie i terminowo z obowiązków nałożonych na nich zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku.