II SA/Po 77/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi E.D. i K. D. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie przetargu ograniczonego na dzierżawę nieruchomości; postanawia odrzucić skargę. /-/ E.Brychcy W dniu 22 stycznia 2010 r. E. D. i K. D. wnieśli bezpośrednio do Sądu skargę na czynność Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] stycznia 2010 r. o uznaniu skargi na przetarg ograniczony z dnia 23 grudnia 2009 r. na dzierżawę nieruchomości na okres dziesięciu lat stanowiących własność Gminy L. za niezasadną. Zważywszy na wymóg określony w art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wniesienia skargi do sądu za pośrednictwem organu Sąd przekazał skargę organowi. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy L. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie, nie uzasadniając swego stanowiska. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (§ 2 pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (§ 2 pkt 2), postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (§ 2 pkt 3), inne niż decyzje i postanowienia (określone w pkt 1-3) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (§ 2 pkt 5), pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (§ 2 pkt 4a), akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (§ 2 pkt 5), akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (§ 2 pkt 6), akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (§ 2 pkt 7) lub bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Przywołane przepisy jednoznacznie określają jakiego rodzaju działalność organów administracji publicznej może być objęta kontrolą sądowoadministracyjną. Mają zatem kluczowe znaczenie przy ustalaniu, czy skarga wniesiona w niniejszej sprawie może być uznana za dopuszczalną. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest czynność prawna dokonana przez Burmistrza L. na podstawie art. 40 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz § 11 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu przeprowadzenia przetargów oraz rokowań na zbycie nieruchomości (Dz.U. Nr 207, poz. 2108 ze zm.). Powołane przepisy wprowadzają i regulują instytucję zaskarżania czynności związanych z przeprowadzeniem przetargu na zbycie lub oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości publicznych. Stosownie do przepisu art. 40 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami każdy uczestnik przetargu może, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyniku przetargu ustnego lub doręczenia zawiadomienia o wyniku przetargu pisemnego, zaskarżyć czynności związane z przeprowadzeniem przetargu do organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli przetarg dotyczy nieruchomości stanowiących własność tej jednostki. W przypadku wniesienia skargi właściwy organ wstrzymuje czynności związane ze zbyciem nieruchomości (§ 11 ust. 2 rozporządzenia). W wyniku zaś rozpatrzenia skargi organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego może uznać skargę za zasadną i nakazać powtórzenie czynności przetargowych, przetarg unieważnić albo skargę uznać za niezasadną (§ 11 ust. 4). Stwierdzić należy, iż aktualność zachowują poglądy doktryny i orzecznictwa, zgodnie z którymi omawiane przepisy uruchamiają specjalny, wewnętrzny, integralnie związany z postępowaniem przetargowym, tryb unieważniania przetargu, który jednak w żaden sposób nie zamyka, ani nie uzależnia uruchomienia drogi kontroli sądowej dokonywanej po wytoczeniu powództwa na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego i odpowiednich przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (E.Gniewek, Obrót nieruchomościami skarbowymi i samorządowymi, Zakamycze 1999, s. 137). Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w uzasadnieniu uchwały z dnia 13 lutego 2003 r. (sygn. IIICZP 93/02, ONSCP 2003, Nr 11, poz. 146) rozstrzygnięcie skargi na czynności związane z przeprowadzeniem przetargu zawarte w piśmie wojewody (organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego) jest jedynie deklaratywnym wyrazem przekonania organu administracji o wadliwości czynności postępowania przetargowego. Takie stanowisko nie jest więc władczym (administracyjnym), ani też jednostronnym (cywilnoprawnym) konstytutywnym rozstrzygnięciem, a może być uznane jedynie za cywilnoprawne oświadczenie Gminy, złożone przez organ działający jako statio fisci o nieprawidłowościach w dokonaniu czynności związanych z przeprowadzeniem przetargu. W ocenie Sądu Najwyższego jeżeli osoba ustalona w protokole z przeprowadzonego przetargu jako nabywca nieruchomości nie podzieli zapatrywania wyrażonego w piśmie organu administracji, to przez wytoczenie stosownego powództwa uruchomi tryb postępowania, w którym sąd zobowiązany będzie całkowicie samodzielnie ocenić prawidłowość ogłoszenia, organizacji, jak również przeprowadzenia przetargu oraz określić skutki prawne będące bezpośrednim rezultatem dokonanej oceny. Zdaniem tutejszego Sądu należy podzielić powyżej zaprezentowane stanowisko. Tym samym stanowisko wyrażane na skutek rozpatrzenia skargi składanej na czynności Burmistrza L. z dnia [...] stycznia 2010 r. związane z przeprowadzeniem przetargu uznać należy za element (część) postępowania przetargowego, którego wynikiem jest zawarcie umowy oddania w dzierżawę nieruchomości na okres dziesięciu lat. Zgodnie bowiem z art. 37 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami zawarcie umowy dzierżawy na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony następuje w drodze przetargu. W ujęciu kodeksowym przetarg określany jest jako sposób zawierania umowy. Ten właśnie sposób zawierania umowy został zaś przyjęty jako zasada dzierżawy nieruchomości publicznych na okres dłuższy niż trzy lata w art. 37 ust. 4 powołanej ustawy. Mając na względzie powyższe zaskarżone czynności nie mogą być zakwalifikowane do żadnego z aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. W szczególności czynności tej nie można kwalifikować jako czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przyjmując bowiem, że stanowisko w sprawie skargi na czynności związane z przeprowadzeniem przetargu jest jedynie cywilnoprawnym oświadczeniem o wystąpieniu (lub niewystąpieniu) nieprawidłowości w czynnościach przetargowych i w istocie stanowi element procedury zawierania umowy cywilnoprawnej, niezależnie od tego w jakie formie stanowisko to zostanie wyrażone, nie może być ono zaliczone do aktów i czynności z zakresu administracji publicznej (vide: postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 591/07, dostępne na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl ). Celem wyjaśnienia należy wskazać, że od rozstrzygnięcia o uznaniu skargi na czynności organu administracji za niezasadną nie przysługuje odwołanie. Niezadowolony z rozstrzygnięcia skargi uczestnik przetargu może jednak wnieść do sądu powszechnego np. powództwo o stwierdzenie nieważności zawartej umowy (art. 58 § 1 k.c.) albo – po wyłonieniu nabywcy, a przed zawarciem z nim umowy – o ustalenie nieistnienia obowiązku zawarcia umowy (vide: R. Padrak, Komentarz do § 11 rozporządzenia z dnia 14 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu przeprowadzania przetargów oraz rokowań na zbycie nieruchomości, Lex). Mając na względzie powyższe skargę E. i K. D. jako niedopuszczalna należało w oparciu o przepisy art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. odrzucić. Stąd orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ E.Brychcy