II SA/Po 784/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2013r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 11.2012r. nr [...] z powołaniem na przepisy art. 2,art.3 ust.1.3 i4, art.4 art.7, art. 8 ust.1pkt.1, art.11, art.14, art.39 ust.1 i 2 ustawy z 12.03.2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 2009 nr 175 poz.1362/ odmówiono przyznania K. K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu: żywności w łącznej kwocie 61,31 zł, doładowanie telefonu w kwocie 30,00 zł, zakup łaty drewnianej w wysokości 7,66 zł, zakup znaczka, koperty, śrub i gwoździ w wysokości 7,05 zł, zakup podgrzewacza do wody w wysokości 300,00 zł, zakup płyty muzycznej w wysokości 7,50 zł oraz zakup artykułów biurowych w wysokości 13,20 zł. Od tej decyzji odwołanie złożył Pan K. K., domagając się jej uchylenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 05.2013 r. na zasadzie art. 138 §1 pkt.1 kpa orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W motywach uzasadniających przytoczono ustalenia organu pierwszej instancji i wskazano, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podstawą odmowy przyznania pomocy finansowej było to, że odwołujący wnioskował o przyznanie pomocy w większości na cele, które nie mogą być uznane za niezbędną potrzebę życiową osób i rodzin, na zaspokojenie których przyznawane są zasiłki celowe z art. 39, w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Pojęcie niezbędnej potrzeby bytowej, wymienione w art. 3 ust. 1,ustawy o pomocy społecznej nie zostało ustawowo zdefiniowane, będąc prawnie niedookreślonym i wymagając indywidualnego podejścia. Ewolucja pomocy społecznej wskazuje na zmianę oceny niezbędnych potrzeb, co związane było m.in. z podnoszeniem standardu życia. Początkowo udzielanie wsparcia sprowadzało się do zapewnienia minimum biologicznego, które z czasem zostało wyparte przez minimum socjalne. Przez długi czas dobroczynność, a później opieka społeczna udzielały pomocy po to, by przeżyć, a nie godnie żyć, zaś niezbędne potrzeby bytowe traktowane były jako absolutne minimum konieczne do egzystencji. Zmiany polityki społecznej i regulacji prawnych, wzbogacanie katalogu świadczeń i podnoszenie ich wartości wpłynęły na zmianę sposobu interpretowania niezbędnych potrzeb świadczenio - biorców. Jednym z kryteriów tej interpretacji powinno być obecnie stworzenie warunków do godnej egzystencji. Powołując się na wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 17 lutego 2000r. (SA 2212/99, LEX, nr 53935) organ odwoławczy wskazał, że celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności dokonał oceny wniosków z dnia , 23.10.2012, 26.10.2012, 30.10.2012 i 6.11.2012 r. rozważając, które z wymienionych potrzeb mogą być uznane za potrzeby niezbędne . W sprawie zgłaszanej potrzeby w zakresie zasiłku na żywność organ I instancji wskazał, że klient otrzymuje pomoc na ten cel, w wysokości po 400,00 zł miesięcznie i ma przyznane na ten cel świadczenie od 1.11.2012r. do 31.01.2013r. Są to zatem w ocenie Prezydenta Miasta środki wystarczające na zaspokojenie tej potrzeby. Pan K. K. miał również przyznany na okres od 1.10.2012r. do 31.01.2013r. zasiłek okresowy w wysokości 271,00 zł miesięcznie. Dalej organ odwoławczy zaakceptował twierdzenie, że żadna z pozostałych, wnioskowanych przez K. K. potrzeb nie jest niezbędną potrzebą bytową a tylko na zaspokojenie takich potrzeb może być przyznany zasiłek celowy. Podkreślono, że pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego lecz wyłącznie jest to świadczenie, którego przyznanie należy każdorazowo do uznania administracyjnego w tym przypadku Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, Filia J., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył K. K. Z treści skargi wynika, że skarżący jest niezadowolony z otrzymanej decyzji administracyjnej, ale oprócz wycinków prasowych nie ma doprecyzowanych zarzutów Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna i dlatego należało ją oddalić. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, są zgodne z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Kontrolowana sprawa dotyczy świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej tj. w szczególności: pokrycia części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a jest nim bez wątpienia zasiłek celowy, przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego, które co prawda nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja w zakresie przyznania prawa do zasiłku celowego powinna uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia – zasady zawarte w ustawie o pomocy społecznej. Istota pomocy społecznej polega na wspieraniu osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Pomoc społeczna jest niewątpliwie instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3). W niniejszej sprawie należało przede wszystkim rozważyć, czy potrzeby, o jakich zaspokojenie wystąpił skarżący, są potrzebami "niezbędnymi" w myśl art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Sąd podziela pogląd organu, że w konkretnych okolicznościach sprawy potrzeby zgłaszane przez skarżącego były zbyt daleko idące, szczególnie w kontekście uzyskanej dotychczas pomocy społecznej. Zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Właśnie taką funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Należy więc podkreślić, iż art. 3 ustawy o pomocy społecznej nie dopuszcza możliwości uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów. Przeciwna interpretacja byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 marca 2012 r. (sygn. I OSK 1795/11), uznał za niezasadne stanowisko, iż w razie spełniania ustawowych przesłanek każda potrzeba skarżącego winna być przez organy uznana za niezbędną do zaspokojenia i na każdą z nich należy udzielić pomocy w postaci zasiłku. Jak wskazano wyżej, decyzje w przedmiocie przyznania zasiłku celowego opierają się na uznaniu administracyjnym, które obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń może zostać uznany przez organ za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. Stąd w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać tylko te, które w danej sytuacji są najistotniejsze. Skarżący otrzymuje pomoc w formie zasiłku celowego na żywność w kwocie 400 zł i Sąd podziela argumentację, że pozostałe świadczenia, o jakie wystąpił skarżący, nie mieściły się w zakresie potrzeb niezbędnych. W ocenie Sądu, organy rozstrzygające przedmiotową sprawę nie dopuściły się naruszenia obowiązujących przepisów prawa. W szczególności, w stwierdzonym stanie faktycznym odmowa udzielenia pomocy z uwagi na okoliczność, że zakup nie mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej, jest zgodna z prawem. Mając na uwadze przepisy ogólne ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, nie sposób uznać, że odmowa przyznania pomocy finansowej, jest sprzeczna z przepisami szczególnymi regulującymi przyznawanie zasiłku celowego. Wobec regularnego, comiesięcznego wsparcia finansowego, można było oczekiwać od skarżącego, iż zabezpieczy we własnym zakresie środki na rozmaite potrzeby w ramach własnej aktywności. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia poprzedzono przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego. Wywiad ten pozwolił pracownikowi socjalnemu dokonać właściwej analizy i oceny sytuacji wnioskodawcy (§ 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, Dz.U. 2012, poz. 712). Podkreślenia wymaga fakt, że korzystanie z instytucji zasiłku celowego nie może polegać na żądaniu od organów pomocy społecznej zaspokajania potrzeb w sposób ciągły i we wszelkich sferach. Reasumując skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż w swej istocie nie wnosi żadnych nowych przesłanek, które mogłyby podważyć decyzję Kolegium z dnia [...] 05.2013r. Skarga z dnia [...]. 06.2013r. ograniczona jest do zbioru kserokopii artykułów prasowych i dokumentów skarżącego, nie związanych z tą sprawą. Żaden z tych dokumentów nie wnosi absolutnie niczego do tej sprawy ani co do postępowania przed Prezydentem Miasta, ani do postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w tej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.