II SA/Po 787/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi W. J. na akt Starosty C. z dnia [...] 2011r. nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu I. uchyla zaskarżony akt II. zasądza od Starosty C. na rzecz skarżącego kwotę 100zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych Pismem z dnia 15 czerwca 2011r. W. J. wystąpił do Starosty Powiatu C.o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu i zwrot kwoty 425 zł tytułem nienależnie pobranej części opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki fiat Stilo, który został zarejestrowany w Starostwie pod numerem rejestracyjnym [...]. Wnioskodawca wskazał, iż od pojazdu pobrano opłatę w wysokości 500 zł zgodnie z treścią § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. z 2003 r. Nr 137 poz. 1370). Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U/04 przepis ten został uznany z niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Aktem z dnia [...] 2011r. nr [...] Starosta Powiatowy w C. stwierdził, iż w dacie rejestracji pojazdu obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. określające wysokość tej opłaty na 500 zł. Natomiast Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niezgodność z Konstytucją § 1 ust 1 rozporządzenia orzekł równocześnie, iż utraci on moc dopiero 1 maja 2006 r. Do tego czasu przepis ten obowiązywał i istniał obowiązek jego stosowania. Pismem z dnia 2 lipca 2011r. W. J. wezwał Starostę do usunięcia naruszenia prawa i ponownie wezwał w zwrot zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu. Pismem z dnia 12 lipca 2011 r. Starosta Powiatowy w C. poinformował, iż podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższy akt Starosty Powiatowego w C. wniósł W. J. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący ponownie powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006r., w którym stwierdzono niezgodność przepisu §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. z 2003 r. Nr 137 poz. 1370) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Starosta powołując się na swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Sąd podziela stanowisko skarżącego, iż zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu znajduje swoje uzasadnienie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, który wszedł w życie w dniu 1 maja 2006 r. Trybunał Konstytucyjny przesądził w nim, że określenie w drodze rozporządzenia opłaty za wydanie karty pojazdu, której wysokość nie pozostaje w związku z kosztami świadczonej usługi, jest sprzeczne art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał podał, iż niezgodność §1 ust. 1 rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy, polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Dlatego też §1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być bowiem wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc nie opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał uznał ponadto, że §1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym. W ocenie Sądu, pomimo że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r., przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Zgodnie z art. 178 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie nie ma rozbieżności co do tego, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (por. wyrok z 24 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 418/08, LEX nr 518241; uchwała z 30 października 2000 r. sygn. akt OPK 13/00, publ. ONSA z 2001 r. Nr 2, poz. 63 oraz wyrok z dnia 16 stycznia 2006r. sygn. akt I OPS 4/05, publ. ONSAiWSA Nr 2, poz. 39). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który na podstawie art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą, różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (podobnie wyrok z 24 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 418/08, LEX nr 518241). Tym samym określenie przez Trybunał innego, niż data ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Urzędowym, momentu utraty mocy obowiązującej przepisu wykonawczego, sądu administracyjnego nie wiąże (por. J. Trzciński, Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r., P 10/07, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2008, nr 1; także J. Trzciński, R. Hauser: Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 70 i 85; wyrok NSA z dnia 26 maja 2009 r. II OSK 290/09, LEX nr 505239; wyrok NSA z dnia 21 maja 2009 r., II OSK 179/09, LEX nr 507638, wyrok NSA z dnia 5 maja 2009 r., II OSK 71/09, LEX 507812; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07, LEX nr 357511). W konsekwencji należało uznać, że objęty kontrolą sądową akt Starosty Powiatu C. z [...] 2011r. wydany został bez podstawy prawnej, bowiem odwołuje się do mocy obowiązującej przepisu rozporządzenia, którego zastosowania Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę odmawia. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację Sąd działając w oparciu o treść art. 146 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżony akt (punkt I wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (punkt II wyroku). Sąd nie orzekał o wykonalności aktu na podstawie art. 152 p.p.s.a. albowiem akt ten - ze swej istoty (odmowa) - nie podlegał wykonaniu.