II SA/Po 788/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N. D. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi N. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji /-/ J. Szuma Pismem z dnia 19 lipca 2018 r. N. D. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r., [...], którą utrzymano w mocy decyzje Prezydenta Miasta O. z dnia [...] 2018 r., [...] w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 3000 zł wypłaconego A. W. w okresie od 1 kwietnia 2016 r., do 30 września 2016 r. za świadczenie nienależnie pobrane. W motywach skargi zaznaczyła przede wszystkim, że Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej znana była okoliczność urodzenia jej córki W. i fakt przyznania świadczenia rodzicielskiego (które następnie zdaniem organu wypłynęło na wysokość dochodu uprawniającego do świadczeń) (k. 2-3 akt sądowych). Dnia 18 października 2018 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pismo przekazane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (datowane na 12 września 2018 r.), w którym N. D. wystąpiła o "wstrzymanie potrącenia waszych roszczeń z mojego bieżącego świadczenia, albowiem toczy się sprawa w Poznaniu w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym i nie została zakończona". Skarżąca wskazała także, że w przypadku potrącenia aktualnych świadczeń nie będzie miała środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych dla dzieci. Dodała, że nie posiada środków, których organ się od niej domaga, ponieważ zostały one wydane na bieżące potrzeby dzieci (k. 36-37 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Pismo datowane na 12 września 2018 r. Sąd potraktował zgodnie z właściwością jako wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednakże nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Zgodnie z art. 61 § 3 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postanowienie to sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym (§ 5). Na wstępie podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (w rozważanym przypadku decyzji), jest formą tymczasowej ochrony sądowej będącej wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a, stanowiącej, że "wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności". Jedynie wystąpienie szczególnych warunków, którymi są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków, może doprowadzić do tego, że w konkretnej sytuacji skarżący otrzyma wyjątkową ochronę przed konsekwencjami wynikającymi z kwestionowanych aktów lub czynności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przez pojęcie znacznej szkody rozumie się taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zwrócić zatem należy uwagę, że przesłankami wstrzymania wykonania nie są jakiekolwiek skutki, czy jakakolwiek szkoda, lecz szkoda i skutki kwalifikowane, to znaczy przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Wykazanie istnienia tych szczególnych warunków, które uzasadniałyby potrzebę udzielenia tymczasowej ochrony sądowej, leży jednak po stronie osoby skarżącej. Wnioskując zatem o wstrzymanie wykonania określonego aktu lub czynność skarżąca powinna należycie udowodnić, że jej obiektywna sytuacja daje podstawy do stwierdzenia, że w rzeczywistości zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu swoje twierdzenia skarżąca powinna poprzeć odpowiednimi dokumentami pozwalającymi na weryfikację przez Sąd jej sytuacji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2010 r., II FSK 502/09 oraz 11 maja 2011 r., I FZ 88/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy stwierdzić należy, że Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania decyzji zaskarżonej przez N. D.. Skarżąca, poza wskazaniem, że wykonanie zakwestionowanego aktu będzie miało negatywny wpływ na sytuację finansową jej rodziny, a w szczególności spowoduje ograniczenie zaspokojenia potrzeb dzieci, nie poparła swojego żądania dalszymi argumentami i materiałami, które uprawdopodobniłyby, że zaskarżona decyzja (a konkretnie – fakt potrącania nienależnego świadczenia z świadczeń bieżących) powoduje zaistnienie przesłanki wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności skarżąca nie przedstawiła danych na temat sytuacji majątkowej swojej rodziny. Nie jest bowiem przesłanką do wstrzymania wykonania decyzji okoliczność wcześniejszego wydatkowania świadczenia czy konieczność zwrotu pobranych świadczeń jako taka. Wykonanie decyzji wiążącej się ze zwrotem środków finansowych zawsze będzie wywierało określone skutki finansowe dla osoby zobowiązanej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania decyzji, lecz jedynie przed takimi, które nie mogłyby zostać odwrócone przez ewentualne wygranie sporu sądowego. Jak wskazano tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, że zasadniczo ze względu na swój charakter zaskarżona decyzja tylko wyjątkowo będzie mogła być uznana za taką, co do której wystąpią przesłanki jej wstrzymania. Zapłata (czy potrącenie) oznaczonej w decyzji należności ma bowiem charakter odwracalny. W przypadku, gdyby (hipotetycznie) doszło do uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd, uiszczona należność podlegać zwrotowi. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. /-/ J. Szuma