II SA/Po 796/17

Dnia 21 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 roku sprawy ze skargi R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lipca 2017 roku nr [...] w w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę II SA/Po 796/17 Uzasadnienie Starosta [...] decyzją z dnia 13.6.2017 r. na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ) skierował na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w związku z otrzymanym wnioskiem z Prokuratury Rejonowej w O. nr [...] z dnia 28.03.2017 r :R. M. posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B, podając w krótkim uzasadnieniu, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Odwołanie od decyzji złożył osobiście R. M. zarzucając : łamanie zasady praworządności-art.7 Konstytucji RP i art.7.k.p.a ; łamanie zasady domniemania niewinności-art.42 ust.3 Konstytucji RP i art.5 k.p.k.; łamanie zasady praw nabytych W uzasadnieniu odwołujący podał, że jego zdaniem nie zachodzi konieczność wykonania badania lekarskiego, bo nie spowodował żadnego wypadku nie orzeczono wobec mnie zakazu prowadzenia pojazdów nie jestem kierowcą zawodowym który codziennie jeździ samochodem, nie posiadam punktów karnych i nigdy mnie nie zatrzymano za jazdę po pijanemu. Starosta wydając decyzję, pomija zasadę praworządności, gdyż nie opiera się na prawomocnym orzeczeniu które przesądzałoby mój stan zdrowia. Również starosta naruszył zasadę domniemania niewinności, gdyż nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok skazujący mnie za popełnienie zarzucanego mi czynu. Jednocześnie Starosta chce pozbawić mnie praw nabytych na podstawie bezzasadnego wniosku prokuratora .Odwołujący podał, że nie posiada samochodu, a od 30.09 2015r.nie jeżdżę samochodem ,ponieważ uległem wypadkowi w którym utraciłem władanie stopą. Na dzień dzisiejszy skupiłem się na rehabilitacji, aby odzyskać sprawność. Jako osoba niepełnosprawna spodziewałbym się raczej pomocy a nie barier w egzystencji i komunikowaniu się ze społeczeństwem. Wyrok za zakłócenie miru domowego oraz odebranie prawa jazdy, uniemożliwi mi podjęcie pracy w ochronie i jako operatora koparko-ładowarki do czego jest niezbędne. Wskazał na konflikt rodzinny i podał, że "teraz pijam mniej alkoholu z racji stanu zdrowia" Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 lipca 2017 r. na podstawie art. 138 §1 kpa utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji W uzasadnieniu podano, że materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ( Dz. U. z 2017 , poz. 978), w szczególności art. 99 ust. 1 pkt. 2 , tj. uzasadnione podejrzenia co do stanu zdrowia kierowcy. Wydanie skarżonej decyzja było podyktowane otrzymanym przez Starostę wnioskiem Prokuratury Rejonowej w O. z dnia 28 marca 2017 r. nr [...] w sprawie skierowania R. M. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Organ I instancji był związany tym wnioskiem, jednocześnie nie będąc upoważnionym do badania zasadności wniosku. Dlatego też Starosta [...] wszczął postępowanie administracyjne, zawiadomieniem z dnia 30 marca 2017r. Odwołujący nie wypowiadał się w toku postępowania co do zebranych materiałów i dowodów , złożył jedynie wniosek o wstrzymanie postępowania z uwagi na pobyt w szpitalu. Wniosek ten został uwzględniony. Po zakończeniu postępowania dowodowego, Odwołujący nie wypowiedział się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Odnosząc się do treści odwołania i jego zarzutów, należy stwierdzić iż organ nie naruszył zasad praworządności, albowiem skarżona decyzja została wydana na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Ponadto wobec Odwołującego nie zostały przez organ I instancji sformułowane żadne zarzuty, które naruszyłyby domniemanie niewinności , Odwołujący został dopiero skierowany na badanie, a dopiero ich wynik przesądzi o istnieniu przeciwwskazań lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Skargę na powyższą decyzje do Sądu złożył osobiście R. M. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący napisał, że nie uznano na stan dzisiejszy, że stan mojego zdrowia jest nieodpowiedni i że prokuratura nie zarzuca mi popełnienia przestępstwa związanego z prowadzeniem samochodu. Organy zaś posłużyły się opinią biegłych wydaną na potrzeby postępowania, które jeszcze się nie zakończyło. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowa argumentacją. Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu na rozprawie sądowoadministracyjnej popierając skargę sformułował zarzut naruszenia art. 99 ust.1 pkt.2 lit.b ustawy o kierujących pojazdami wskazując, że w przedmiotowej sprawie organy nie zbadały w istocie, czy wobec skarżącego istnieje uzasadnione zastrzeżenie co do stanu zdrowia, poprzestając jedynie na przyjęciu wniosku Prokuratora Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona w niniejszej sprawie według wyżej wskazanych kryteriów kontrola wydanych w niej rozstrzygnięć wykazała, że nie naruszają one prawa w takim stopniu, który by powodowała konieczność ich uchylenia. Sąd nie stwierdził, by w decyzjach tych tkwiły kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności. W ocenie Sądu nie doszło też do naruszenia art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), ustanawiającego zasadę czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu. Analiza akt administracyjnych nie nasuwa wątpliwości, że skarżący miał zagwarantowany czynny udział w toczącym się postępowaniu. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, organy zebrały wystarczający materiał dowodowy do podjęcia rozstrzygnięcia co do istoty, w całości go rozpatrzyły dokonując właściwej jego oceny, zgodnie z postanowieniami art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. W aktach administracyjnych znajduje się wniosek Prokuratora rejonowego w O. z dnia 28.03.2017 r. o skierowanie na badanie lekarskie. W uzasadnieniu wniosku Prokurator podał, że Prokuratura Rejonowa w O. prowadziła postępowanie wyjaśniające w przedmiocie zbadania podstaw do skierowania do Sądu Rejonowego w O. III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich wniosku o zobowiązanie R. M. do podjęcia leczenia odwykowego. W toku prowadzonego postępowania sądowego powołano biegłego psychiatrę i psychologa , którzy po przeprowadzeniu jednorazowego badania wymienionego rozpoznali u R. M. zespół zależności od alkoholu. Powołana opinia biegłych psychiatry i psychologa , dają wszelkie podstawy do wydania decyzji kierującej R. M. na stosowne badanie lekarskie. Opinia ta zawiera istotne informacje dla lekarza przeprowadzającego badanie o zdiagnozowanej u niego chorobie alkoholowej, uzasadniając nadto dodatkowe skierowanie w trybie art. 82 ust. 1 pkt. 5 cyt. wyżej ustawy na badanie psychologiczne. Przeprowadzenie badania lekarskiego i psychologicznego w/w kierowcy , ukierunkowane zwłaszcza pod kątem choroby alkoholowej , jest niezbędne w celu stwierdzenia, czy nie zaistniała negatywna przesłanka dla uzyskania prawa jazdy wskazana w art. 12 ust. 1 pkt. 1 ustawy o kierujących pojazdami , tj. istnienie u badanego aktywnej formy uzależnienia od alkoholu . Potwierdzenie tego rozpoznania winno doprowadzić do wydania orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych lub psychologicznych do kierowania pojazdem , co z kolei - zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt. 1 a i 1 b ustawy o kierujących pojazdami - stanowi przesłankę do wydania przez właściwego starostę decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Dla bezpieczeństwa ruchu niezbędne jest czuwanie nad tym, by osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale także w okresie późniejszym, kiedy już z tych uprawnień korzystają. W ocenie Sądu tak sformułowany i uzasadniony wniosek Prokuratora dawał podstawę organom orzekającym do zastosowania przepisów art. 75 ust.1 pkt.5 i art.99 usy.1 pkt.2 lit.b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami). Zgodnie z przepisem art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W myśl natomiast art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega między innymi osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Badanie to przeprowadza się na podstawie skierowania (art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami), wydanego przez starostę w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli u kierowcy istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Stosownie z kolei do treści art. 99 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję o skierowaniu na badania z urzędu na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a, lub na podstawie zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy - art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o kierujących pojazdami. Wykładnia zatem wskazanych powyżej przepisów prowadzi do wniosków, że z powyższych regulacji prawnych jednoznacznie wynika administracyjnoprawny nakaz poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia tylko wówczas, gdy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Okoliczności ustalone przez organ muszą z dużym prawdopodobieństwem wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu. Przeciwwskazania te powinny zostać zweryfikowane podczas badania lekarskiego. Podkreślić przy tym należy z całą stanowczością, że istotą postępowania administracyjnego w zakresie skierowania kierowcy na badanie lekarskie nie jest sama weryfikacja jego stanu zdrowia. To wyłącznie wystąpienie przesłanki, związanej z zaistnieniem uzasadnionego zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy obliguje organ administracji do wydania decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo istnienia takich przeciwwskazań. (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r. o sygn. akt I OSK 1051/16,i wyrok NSA z 9.11.2017 I OSK 96/16 dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA). Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu. Podzielić więc należy pogląd, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W ocenie Sądu przywołana przez prokuratora we wniosku opinia biegłych psychiatry i psychologa stwierdzająca u badanego aktywną postać choroby alkoholowej jest w pełni wiarygodnym źródłem powzięcia uzasadnionego zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Faktu tego w żadnym stopniu nie niweczy znajdujące się w aktach administracyjnych orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia 12.06.2015 r. wydane przez Ośrodek Pomocy Psychologicznej i Terapii Uzależnień orzekające brak przeciwwskazań do wykonywania prac operatora wózka widłowego. Wobec tego nie mogła odnieść zamierzonego skutki argumentacja skargi, zwłaszcza podnosząca, że decyzję oparto bez istnienia uzasadnionego zastrzeżenia co do stanu zdrowia jak tego wymaga przepis art. 99 ust.1 pkt2 litb ustawy. W ocenie Sądu, faktycznie sformułowanie zawarte w treści uzasadnienia decyzji SKO [...], że organ I instancji był związany wnioskiem Prokuratora nie jest prawidłowe. Nie ma to jednak żadnego znaczenia dla trafności podjętego rozstrzygnięcia, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy w pełni daje podstawę aby organ orzekający nabrał uzasadnionego zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Wyjaśnić po raz kolejny należy, że skierowanie na badania lekarskie może nastąpić już wówczas, gdy jest, co należy z całą mocą podkreślić, prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Pełnomocnik skarżącego próbuje natomiast wskazać, że stan zdrowia skarżącego jest na tyle dobry, czy też był inny, że organy błędnie ustaliły zaistnienie przesłanek do skierowania skarżącego na badania lekarskie Zwrócić należy zatem uwagę, że ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionym do tego lekarzom, którzy przeprowadzą w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy stosowne badania i ocenią, czy skarżący jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Celem badań jest bowiem jedynie weryfikacja powziętych przez organ wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2014 r. o sygn. akt I OSK 584/13), a decyzja o skierowaniu na takie badania lekarskie ma na celu ochronę zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego przed następstwami złego stanu zdrowia kierującego pojazdem. Dopiero negatywna ocena stanu zdrowia skarżącego przez upoważnionych lekarzy będzie stanowić w konsekwencji podstawę do pozbawienia go uprawnień do kierowania pojazdami. W żaden sposób nie można się dopatrzeć w działaniach orzekających organów niewłaściwej interpretacji i zastosowania przepisów art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. Decyzja organu orzekającego została wydana w granicach obowiązującego prawa i zarzuty formułowane przez skarżącego o naruszeniu Konstytucji są nietrafne. Wobec powyższego skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.