II SA/Po 796/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody W. z dnia 4 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę. Wojewoda W. decyzją z dnia 04 października 2024 r., nr [...], orzekł o uchyleniu decyzji Burmistrza B. z 10 czerwca 2024 r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu L. B. z miejsca pobytu stałego, tj. [...], [...] oraz o odmowie wymeldowania L. B. z pobytu stałego w B. przy ul. [...]. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania L. B. z miejsca pobytu stałego w B. przy ul. [...] wszczęte zostało 27 października 2023 r. na wniosek M. L., właścicielki nieruchomości. Wnioskodawczyni podała, że L. B. nie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości od sierpnia 2023 r. i opuścił z własnej woli przedmiotowy lokal. W mieszkaniu nie pozostawił swoich rzeczy osobistych i innych przedmiotów stanowiących jego własność oraz nie posiada kluczy do przedmiotowego lokalu. Wymieniony obecnie przebywa pod adresem [...] Do wniosku załączyła kserokopię aktu notarialnego [...] z 15 maja 2013 r. - Umowa sprzedaży, z treści którego wynika, że jest właścicielką nieruchomości położonej w B. W. przy ul. [...]. Burmistrz B. , decyzją z dnia 04 października orzekł o wymeldowaniu L. B. z miejsca pobytu stałego, tj. R. 2, [...], uznając, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały okoliczności, o których mowa wart. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 736, dalej jako: "ustawa" albo "u.e.l."). Pełnomocnik L. B., adw. A. K., złożyła od decyzji Burmistrza B. W. z 10 czerwca 2024 r. nr [...], w terminie prawem przewidzianym, odwołanie do Wojewody W. Rozpoznając wniesione odwołanie Wojewoda przedstawił treść przepisów ustawy o ewidencji ludności mających zastosowanie w sprawie, a następnie wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bezspornie, że L. B. od sierpnia 2023 r. nie zamieszkuje w nieruchomości przy ul. [...] w B. . Pomieszkiwał pod adresem w [...], u brata, w hotelu, aktualnie w nieruchomości przy ul. [...] w B. . W okresie od dnia 17 kwietnia 2023 r. do dnia 22 sierpnia 2023 r. był zatrudniony przez M. L. w firmie "B. . Do przedmiotowej nieruchomości nie ma dostępu, ponieważ pod jego nieobecność w sierpniu 2023 r., spowodowaną kilkudniowym pobytem na terytorium [...], M. L. wymieniła zamki do drzwi, a 20 października 2023 r. również pilota do bramy. Z uwagi na dziecko L. B. nie podejmował prób wejścia do nieruchomości. Zabiera ze sobą syna nie wchodząc do nieruchomości. M. L. poprzez wiadomość SMS poinformowała L. B., że w przypadku braku odbioru przez niego pozostawionych rzeczy, po 15 października 2023 r. zapakuje i wystawi je podczas zbiórki na fundację. W przedmiotowym lokalu znajdują się dokumenty należące do L. B., które M. L. zobowiązała się posegregować i mu przekazać, natomiast pozostałe, nieodebrane rzeczy zostały przez nią wyrzucone. L. B. 15 października 2023 r., a więc jeszcze przed wszczęciem sprawy o jego wymeldowanie, udzielił pełnomocnictwa adwokatowi A. J. do reprezentowania go w sprawie o przywrócenie posiadania nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], natomiast 22 lutego 2024 r. złożył skutecznie pozew o przywrócenia posiadania, sprawa została zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w G. pod sygn. akt I C 101/24. W toku powyższego postępowania L. B. złożył wniosek o zabezpieczenie powództwa w wyniku którego Sąd postanowieniem z 6 sierpnia 2024 r., sygn. akt I C 101/24, udzielił zabezpieczenia roszczenia powoda na czas trwania postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy poprzez nakazanie M. L. by wydała powodowi L. B. aktualny komplet kluczy do domu i pozostałych zabudowań oraz pilot do bramy zewnętrznej i garaży położonych na nieruchomości w B. przy ul. [...] i umożliwiła powodowi niezakłócone korzystanie z nich. Wskazane postanowienie opatrzone zostało klauzula wykonalności z dnia 06 sierpnia 2024 r. W związku z nieskuteczną próbą polubownego wykonania powyższego postanowienia, L. B. w dniu 09 września 2024 r. wniósł do Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym w G. wniosek o wszczęcie egzekucji mającej na celu wydanie rzeczy ruchomej, tj. kompletu kluczy do domu, pozostałych zabudowań oraz pilota do bramy zewnętrznej położonych w B. przy ul. [...]. W świetle powyższego organ II instancji doszedł do przekonania, że związki L. B. z przedmiotowym lokalem nie ustały. Wymieniony wprawdzie od sierpnia 2023 r. w miejscu stałego zameldowania nie realizuje w sposób stały swoich podstawowych funkcji życiowych, jednakże co istotne, z uwagi na brak dostępu do spornego lokalu, 22 lutego 2024 r. skutecznie zainicjował w Sądzie Rejonowym w G. postępowanie przeciwko M. L. o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowej nieruchomości. Powyższe zatem uzasadnia twierdzenie, że L. B. nie opuścił miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny i trwały. Nie można mówić o dobrowolnym opuszczeniu lokalu, jeżeli strona wykaże, przed rozstrzygnięciem sprawy o jej wymeldowanie podjęła skuteczne działania prawne/faktyczne celem wprowadzenia się do spornego lokalu, czy to poprzez próbę wejścia do lokalu i jego zasiedlenia, czy też poprzez wystąpienie z odpowiednim powództwem posesoryjnym lub petytoryjnym (windykacyjnym). Organ odwoławczy podkreślił, że jeszcze przed wszczęciem sprawy o jego wymeldowanie udzielił pełnomocnictwa adw. A. J. do reprezentowania go w sprawie o przywrócenie posiadania dotyczące nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. Tak więc organ II instancji uznał, że odwołujący udowodnił zamiar powrotu do spornego lokalu, bowiem podjął działania prawne ukierunkowane na zogniskowanie w tym miejscu wszystkich ważnych dla niego spraw. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. L. podnosząc zarzuty naruszenia: art. 7, art. 77 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "K.p.a.") poprzez brak prawidłowego zebranie i rozpatrzenia całego materiały dowodowego; art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie braku zaistnienia przesłanek trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu. W uzasadnieniu skargi skarżące wyjaśniła, że obowiązkiem organu było uwzględnienie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym w G. pod sygn. akt I C 101/24, oraz wyjaśniła, że centrum spraw życiowych L. B. znajduje się w B. przy ul. [...]. Odpowiadając na skargę Wojewoda W. wniósł od jej oddalenie. Podczas trwania rozprawy sądowoadministrcyjnej skarżąca podtrzymała swoje stanowisko i wyjaśniła, że postępowanie dotyczące przywrócenia posiadania prowadzone przed Sądem Rejonowym w G. nie zostało zakończone, a obecnie strony czekają na rozpoznanie zażalenia na postanowienie zabezpieczające. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie pozostaje decyzja Wojewody W. , który orzekł o uchyleniu decyzji Burmistrza B. z 10 czerwca 2024 r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu L. B. z miejsca pobytu stałego, tj. [...] oraz o odmowie wymeldowania L. B. z pobytu stałego w B. przy ul. [...] Wyjaśnienia równocześnie wymaga, że postępowanie w przedmiocie wymeldowania stanowi szczególny rodzaj postępowania, w którym nie podlegają ocenie okoliczności związane ze zmianą miejsca zamieszkania, a jedynie ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu. Pamiętać bowiem należy, że obowiązek meldunkowy ma charakter faktyczny, a nie prawny, co oznacza, że sam fakt zameldowania w danym miejscu nie przesądza o posiadaniu jakichkolwiek uprawnień do nieruchomości. Stosownie do art. 25 ust. 1 i 2 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z kolei pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Jak przy tym wynika z art. 28 ust. 4 u.e.l., zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Wobec tego obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się (art. 33 ust. 1 u.e.l.). Jeśli jednak nie dopełni tego obowiązku, organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania (art. 35 u.e.l.). W kontekście powyższego wyjaśnić należy, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociaż okazjonalne kontakty z sąsiadami. Na pojęcie zamieszkiwania składają się dwa elementy: faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. W tym miejscu można zaznaczyć, że ujawnia się pewna trudność dowodowa, gdy chodzi o ocenę zamiaru osoby wymeldowywanej opuszczenia lokalu, gdyż okoliczności z tym związane niejako ze swej istoty nie mają charakteru uzewnętrznionego. W każdym razie, nawet gdy podłożem wyprowadzki jest rodzaj przymusu sytuacyjnego, to wydarzenia o tym świadczące mają miejsce w zamkniętych relacjach rodzinnych. Ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych wskakuje, że w sytuacji, w której istnieje konflikt rodzinny utrudniający funkcjonowanie danej osoby w miejscu dotychczasowego stałego pobytu, przesłanka istnienia woli opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu może zostać uznana za spełnioną, gdy ziści się z upływem czasu inna obiektywna okoliczność. Za taką uznaje się fakt, że osoba zainteresowana nie podejmuje w rozsądnym terminie formalnych działań prawnych zmierzających do przywrócenia swojego pobytu w miejscu zameldowania. Przyjmuje się, że brak tego działania należy traktować jako dorozumianą i następczą akceptację stanu trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. O opuszczeniu lokalu można wobec tego mówić wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wskutek zewnętrznych przyczyn (na przykład sytuacji rodzinnej), nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nieskorzystanie z takich środków prawnych w długim okresie czasu jest uzewnętrznieniem zamiaru rezygnacji z nich i powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Ochrona prawna, o którą taka osoba powinna zabiegać, aby powstrzymać skutek wymeldowania z lokalu, realizowana jest na drodze powództwa posesoryjnego w trybie art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego lub w szczególnych okolicznościach (chociażby trwającego procesu) w drodze innych inicjatyw procesowych zmierzających do ochrony posiadania - na przykład wniosku o zabezpieczenie. Samo więc wyrażanie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu bez przełożenia tej woli na realne działania prawne będące uzewnętrznieniem tej woli, jest wystarczającą okolicznością do uznania, że doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 215/17 i z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2036/16, Baza NSA). Przenosząc powyższe rozważanie do niniejszej sprawy organ II instancji prawidłowo doszedł do przekonania, że związki L. B. z przedmiotowym lokalem nie ustały. Wymieniony wprawdzie od sierpnia 2023 r. w miejscu stałego zameldowania nie realizuje w sposób stały swoich podstawowych funkcji życiowych, jednakże co istotne, z uwagi na brak dostępu do spornego lokalu, 22 lutego 2024 r. skutecznie zainicjował w Sądzie Rejonowym w G. postępowanie przeciwko M. L. o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowej nieruchomości. Powyższe zatem uzasadnia twierdzenie, że L. B. nie opuścił miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny i trwały. Nie można mówić o dobrowolnym opuszczeniu lokalu, jeżeli strona wykaże, przed rozstrzygnięciem sprawy o jej wymeldowanie podjęła skuteczne działania prawne/faktyczne celem wprowadzenia się do spornego lokalu, czy to poprzez próbę wejścia do lokalu i jego zasiedlenia, czy też poprzez wystąpienie z odpowiednim powództwem posesoryjnym lub petytoryjnym (windykacyjnym). Organ odwoławczy podkreślił, że jeszcze przed wszczęciem sprawy o wymeldowanie L. B. udzielił pełnomocnictwa adw. A. J. do reprezentowania go w sprawie o przywrócenie posiadania dotyczące nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. Tak więc organ II instancji prawidłowo uznał, że odwołujący udowodnił zamiar powrotu do spornego lokalu, bowiem podjął działania prawne ukierunkowane na zogniskowanie w tym miejscu wszystkich ważnych dla niego spraw. W konsekwencji podnoszone przez skarżącą argumenty związane z zamieszkaniem L. B. w innym miejscu nie mogły zmienić prawidłowej oceny organu odwoławczego, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wymeldowania. Sąd podkreśla przy tym, że kwestia powyższa pozostaje powiązana z prowadzonym przed Sądem Rejonowym w G. postępowaniem o przywrócenie naruszonego posiadania i rozstrzygnięcie zapadłe przed sądem powszechnym będzie wpływało na możliwość zainicjowania kolejnego postępowania w przedmiocie wymeldowania. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.