II SA/Po 804/21

WyrokWSA w Poznaniu2022-03-29

Skład orzekający: Tomasz Świstak, Jan Szuma, Paweł Daniel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółdzielnia mieszkaniowa, która wytoczyła powództwo o zapłatę, ma interes prawny w uzyskaniu z rejestru PESEL danych adresowych pozwanego w celu doręczenia nakazu zapłaty lub ustanowienia kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że spółdzielnia mieszkaniowa, która wytoczyła powództwo o zapłatę, ma interes prawny w uzyskaniu z rejestru PESEL danych adresowych pozwanego, jeśli jest to konieczne do skutecznego prowadzenia postępowania sądowego, w tym doręczenia nakazu zapłaty lub wykazania okoliczności uzasadniających ustanowienie kuratora. Organy administracji błędnie zinterpretowały przepis art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, uzależniając udostępnienie danych od braku możliwości ich uzyskania w innym trybie, co nie jest wymogiem ustawowym.
Stan faktyczny
Spółdzielnia mieszkaniowa zwróciła się do Prezydenta Miasta o udostępnienie danych adresowych pozwanego w toczącej się sprawie o zapłatę, w której nie było możliwe doręczenie nakazu zapłaty. Prezydent odmówił, żądając wykazania interesu prawnego poprzez zobowiązanie sądowe. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy, wskazując na przepisy KPC i ustawy o komornikach sądowych. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 29 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] marca 2022 roku sprawy ze skargi K. Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych z rejestru PESEL I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Wojewoda decyzją z [...] sierpnia 2021 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] lipca 2021 r., nr [...], wydaną w przedmiocie udostępnienia danych z rejestru PESEL. Decyzje te zostały wydane w następującym stanie sprawy. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa [...] (dalej: [...]SM w K.; spółdzielnia; skarżąca) w piśmie z [...] czerwca 2021 r. (data wpływu do organu: [...] czerwca 2021 r.) zwróciła się do Prezydenta Miasta K. (dalej również: Prezydent Miasta; organ I instancji) o udostępnienie z rejestru PESEL następujących danych dotyczących P. K. G.-S.: adresu zameldowania na pobyt stały, adresu zameldowania na pobyt czasowy, kraju miejsca zamieszkania, daty zameldowania na pobyt czasowy, daty upływu deklarowanego terminu pobytu, daty wymeldowania z miejsca pobytu czasowego, daty wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej trwającego dłużej niż 6 miesięcy i kraju wyjazdu, przewidywanego okresu pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej trwającego dłużej niż 6 miesięcy i daty powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej trwającego dłużej niż 6 miesięcy. [...]SM w K. wskazała w uzasadnieniu wniosku, że z powództwa spółdzielni toczy się przed Sądem Rejonowym w K. sprawa o zapłatę przeciwko P. K. G.-S. pod sygn. akt [...], w której nie można doręczyć pozwanej nakazu zapłaty, a do ustanowienia kuratora lub wskazania aktualnego miejsca pobytu pozwanej konieczne są informacje adresowe dotyczące wyżej wymienionej osoby. Spółdzielnia załączyła do wniosku: kopię postanowienia Sądu Rejonowego w K. I Wydział Cywilny z dnia [...] czerwca 2021 r. sygn. akt [...], wydanego w sprawie z wniosku [...]SM w K., orzekającego o odmowie ustanowienia kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej P. G.-S., oraz zawieszającego postępowanie w sprawie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 2020 r., poz. 1575 ze zm.) w zw. z art. 139(1) § 2 tej ustawy; kopię postanowienia [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] J. K. z dnia [...] marca 2021 r. sygn. akt [...] w sprawie zlecenia przez [...]SM w K. doręczenia korespondencji z dnia [...] stycznia 2021 r. sygn. akt [...]. Prezydent Miasta w piśmie z [...] czerwca 2021 r. wezwał spółdzielnię do nadesłania dokumentów potwierdzających interes prawny w uzyskaniu danych wskazanych we wniosku, tj. zobowiązania sądowego do uzyskania danych adresowych poszukiwanej osoby. Uzasadniając wezwanie, organ I instancji stwierdził, że nie wystarczy samo uprawdopodobnienie istnienia interesu prawnego, bowiem interes ten musi zostać udowodniony poprzez przedstawienie określonych dokumentów. [...]SM w K. pismem z [...] lipca 2021 r. nr [...] odpowiedziała organowi, że żądanie od niej przedłożenia dokumentu w postaci zobowiązania sądu do uzyskania danych adresowych jest za daleko idące i nie ma uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. W jej ocenie, dokumenty już przedstawione przy wniosku, jak i jego uzasadnienie dostatecznie wykazują interes prawny spółdzielni w uzyskaniu informacji adresowych. Jako załącznik do pisma skarżąca przedstawiła kopię nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia [...] października 2020 r. sygn. akt [...] przeciwko pozwanej P. K. G.-S., na potwierdzenie istnienia wierzytelności na rzecz [...]SM w K. wraz z odsetkami ustawowymi. Prezydent Miasta K. decyzją z [...] lipca 2021 r. odmówił udostępnienia danych z rejestru PESEL, stwierdzając, że skarżąca nie wywiązała się ze zobowiązania wynikającego z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r., poz. 510 ze zm. - dalej: u.e.l.), tj. nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych. [...]SM w K. w odwołaniu podniosła, że zaskarżona decyzja jest błędna, gdyż orzeczenie to jest sprzeczne z przedstawionymi dowodami i nieprawdziwe. Argumentowała, że dostatecznie wykazała interes prawny w uzyskaniu informacji adresowej, przedstawiając dokumenty i wyjaśnienia. Skarżąca domagała się uchylenia zakwestionowanej decyzji i udostępnienia żądanej informacji. Wojewoda (dalej: Wojewoda; organ II instancji; organ odwoławczy) w decyzji z dnia [...] sierpnia 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...], podzielając ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organu I instancji. W podstawie prawnej swoje decyzji Wojewoda wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej: K.p.a.) oraz art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, że zgodnie z art. 46 ust. 1 i 2 pkt 1 u.e.l. dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Zdaniem organu II instancji chodzi w tym wypadku o interes prawny, który powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny – rzeczywisty, a nie hipotetyczny; poza tym interes prawny w uzyskaniu danych gromadzonych w rejestrze PESEL i rejestrze mieszkańców musi być właściwie udokumentowany, zatem to na stronie zainteresowanej spoczywa ciężar udowodnienia interesu prawnego. Nadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na brzmienie przepisów art. 4 pkt 2, art. 5 ust. 1 lit. a i lit. b ogólnego rozporządzenia o ochronie danych Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. (dalej ewentualnie w tekście: RODO). Stwierdzając, że przyczyną odmowy udostępnienia danych przez organ I instancji było niewykazanie przez stronę aktualnego interesu prawnego w uzyskaniu danych, o których udostępnienie wniosła, Wojewoda odwołał się do treści art. 139(1) Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: K.p.c.) i art. 3 ust. 4 pkt 1 i 1a oraz art. 3a i art. 3b ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. 2021 r., poz. 850 ze zm.). Podniósł, że jeżeli komornik, doręczający na zlecenie sądu albo na wniosek powoda osobiście adresatowi korespondencję sądową, nie zastał adresata przy próbie doręczenia, powinien ustalić, czy adresat zamieszkuje pod wskazanym adresem, a w tym celu może żądać niezbędnych informacji od podmiotów wymienionych w art. 761 § 11 pkt 13 K.p.c., m.in. od organów administracji publicznej, a podmioty te zobowiązane są do udzielenia komornikowi żądanych informacji. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku zwrotu pisma przez komornika, wobec braku doręczenia, podmiot zlecający może wystąpić do niego z wnioskiem o podjęcie czynności zmierzających do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania adresata, zaś z akt sprawy nie wynika, by [...]SM w K. zwróciła się do komornika z wnioskiem w powyższym zakresie. Wskazując na zasady ustanawiania kuratora zawarte w art. 144 § 1 K.p.c., Wojewoda stwierdził, że obowiązek uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która złożyła wniosek o ustanowienie kuratora i dla jego ustanowienia nie jest wystarczające oświadczenie strony zainteresowanej ustanowieniem kuratora, ponieważ twierdzenia jednej strony nie stanowią o spełnieniu przesłanki uprawdopodobnienia. Zarazem organ II instancji zwrócił uwagę na to, że [...] Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. w postanowieniu z dnia [...] marca 2021 r. sygn. akt KMN [...] poinformował powoda, że w toku czynności nie zastał adresata ani nikogo z domowników; ponadto ustalił, że P. G.-S. mieszka w [...] od około 8 lat. Podsumowując, Wojewoda stwierdził, że żądanie udostępnienia danych P. G.-S., a dotyczących adresu zameldowania na pobyt stały i czasowy –mieściło się w zakresie postępowania prowadzonego przez komornika sądowego w celu doręczenia nakazu zapłaty zgodnie z art. 1391 § 1 i 2 K.p.c., zaś żądanie udostępnienia pozostałych danych (we wniosku określonych jako "inne") – wykracza poza zamiar uprawdopodobnienia na potrzeby ustanowienia kuratora, że miejsce pobytu pozwanej nie jest znane. W skardze na decyzję organu II instancji [...]SM w K. zarzuciła tej decyzji: 1) naruszenie prawa materialnego: art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. przez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że spółdzielnia nie wykazała aktualnego interesu prawnego w uzyskaniu danych, o których udostępnienie wniosła; 2) naruszenie przepisów postępowania przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i błędną ocenę zgromadzonych w sprawie dokumentów i ustalonego stanu faktycznego, w szczególności art. 6 i art. 7 oraz art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i wydanie decyzji bez rozpatrzenia go w całości, a także naruszenie podstawowych zasad działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa i załatwiania spraw, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. W związku z tym skarżąca wniosła o uzupełnienie materiału dowodowego przez przeprowadzenie dowodu z dokumentów: wniosku z [...] stycznia 2021 r. do [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. J. Kolańskiego o doręczenie korespondencji sądowej i protokołu z dnia [...] lutego 2021 r., powołanego w postanowieniu [...] z dnia [...] marca 2021 r., znajdującego się już w aktach sprawy. Przy tak sformułowanych zarzutach spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K., jak również o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ II instancji w istocie nie rozpatrzył zarzutów podniesionych w odwołaniu, podjął natomiast "próbę przeniesienia sprawy na grunt innych przepisów i znalezienia tam nowej koncepcji uzasadnienia odmowy udostępnienia danych adresowych". W ocenie strony "odbiega to od zasadniczego przedmiotu sprawy i sprowadza ją na manowce". Odnosząc się do argumentu Wojewody, że z akt sprawy nie wynika, czy [...]SM w K. zwróciła się z wnioskiem do komornika o podjęcie czynności zmierzających do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania adresata, skarżąca stwierdziła, że jeśli organ miał co do tego wątpliwości, a uznał to za okoliczność istotną dla sprawy, powinien był uzupełnić materiał dowodowy albo uchylić zaskarżoną decyzję i zobowiązać organ I instancji do przeprowadzenia takiego dowodu. W konsekwencji strona stwierdziła, że skoro organ II instancji tego nie uczynił, to skarżąca załącza kopię pisma do komornika i protokół z jego czynności, których też dotyczy jej wniosek zawarty w petitum skargi. Zarazem wyjaśniła, że przeprowadzenie tych dowodów w żaden sposób nie przedłuży postępowania, a może przyczynić się do lepszego oglądu sprawy, chociaż nie wydaje się konieczne do jej rozstrzygnięcia. Spółdzielnia zarzuciła również, że "uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odnosi się słowem" do zarzutów odwołania dotyczących żądania przez organ I instancji przedstawienia przez stronę wezwania z sądu i stwierdzenia, że sprawa w toku nie wypełnia "istotnych elementarnych wartości na jakich oparty jest interes prawny, gdyż ono ma charakter przyszły i niepewny". Zdaniem skarżącej, istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy spółdzielnia ma interes prawny w uzyskaniu informacji adresowej o miejscu zameldowania i zamieszkania pozwanej na potrzeby toczącej się sprawy sądowej, zaś argumenty w tym zakresie, tj. potwierdzające tenże interes prawny, zostały już przedstawione w odwołaniu od decyzji. Spółdzielnia wyraziła swoje przekonanie, że jej interes jest "sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny i aktualny", a stawianie przez organ innych warunków – takich jak to, że o informację adresową ma prawo zwrócić się jedynie komornik, a nie sam powód w procesie, czy (jak chciał organ I instancji) że do uzyskania informacji konieczne jest wyraźne zobowiązanie sądu do podania adresu pozwanej – nie znajdują żadnego uzasadnienia w obowiązującym prawie. Zdaniem strony, możliwość uzyskania przez komornika danych adresowych nie może pozbawiać innych osób i jednostek organizacyjnych prawa udostępnienia im tych danych w sposób prawem przewidziany. Wobec tego skarżąca stwierdziła, że "w okolicznościach rozpoznawanej sprawy (nieskuteczność doręczenia pod adresem znanym spółdzielni i nieustalenie innego adresu w kraju czy za granicą przez komornika) odmowa ustanowienia przez sąd kuratora do doręczeń wyraźnie wskazuje, że pozwana ma jakieś miejsce zamieszkania w Polsce i skarżąca ma uzasadnioną potrzebę uzyskania jej adresu w celu skutecznego zrealizowania prawa do dochodzenia i egzekwowania roszczeń pieniężnych na podstawie orzeczenia sądu". Zdaniem spółdzielni, nie ulega wątpliwości, że realizacja konstytucyjnego i ustawowego prawa do sądu (uzyskania prawomocnego nakazu zapłaty czy wyroku) jest zgodnie z procedurą cywilną zależna od pozwanej, której odnalezienie wymaga uzyskania danych dotyczących jej adresu i miejsca pobytu. Skarżąca nie zgodziła się również z poglądem organu, że źródłem interesu prawnego ma być tylko konkretnie wskazany przepis prawa materialnego, gdyż taka interpretacja w sposób nieuprawniony zawęża treść art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. i stanowi nadużycie prawa do odmowy udostępnienia danych. Jej zdaniem, trzeba brać pod uwagę okoliczności konkretnego przypadku, tutaj w szczególności niewątpliwy fakt zawiśnięcia sporu sądowego i prawny obowiązek wskazania adresu (miejsca zamieszkania) strony pozwanej w celu nadania sprawie dalszego biegu. W takich warunkach skarżąca stwierdziła, że "odmowa jest dla skarżącej zupełnie niezrozumiała", a tworzenie na podstawie tego przepisu "jakichś dodatkowych konstrukcji prawnych niepotrzebne". W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczasowe, merytoryczne stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutami strony dotyczącymi naruszenia przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej P.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli Sąd stwierdził, skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem tak zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a w szczególności z naruszeniem art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. polegającym na błędnej wykładni tego przepisu polegającej na wadliwym utożsamieniu przez Wojewodę wykazania interesu prawnego wnioskodawcy w udostępnieniu danych z rejestru PESEL z wykazaniem braku możliwości pozyskania danych w jakimkolwiek innym trybie postępowania regulowanego ustawą oraz z naruszeniem art. 5 ust. 1 lit. a – c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, dalej RODO) polegającym na błędnym zastosowaniu tych przepisów jako uzasadniających odmowę udostępnienia stronę wnioskowanych danych. Decyzja organu I instancji obarczona byłą natomiast wadą polegającą na błędnej odmowie zastosowania art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, wynikającą z przyjęcia, że pozwanie określonej osoby do sądu nie przesądza o istnieniu po stronie powoda interesu prawnego w uzyskaniu z rejestru PESEL danych dotyczących adresu zameldowania pozwanego. Uzasadniając powyższe stanowisko w pierwszym rzędzie przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione między innymi osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. określeniem "wykaże" oznacza, iż legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym musi zostać udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Zatem to na stronie (wnioskodawcy) spoczywa ciężar udowodnienia istnienia interesu prawnego oraz udokumentowania, że uprawnienie to odnosi się do konkretnej osoby. Organy nie są bowiem zobowiązane do prowadzenia własnego postępowania dowodowego w przedmiocie koniecznej indywidualizacji osób wskazanych we wniosku, albowiem uwiarygodnienie interesu, którego elementem jest wspomniana indywidualizacja, spoczywa na osobie, która udostępnienia danych się domaga. Dalej wskazać należy, iż pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o ewidencji ludności. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny. Wskazane powyżej cechy interesu prawnego prowadzą do wniosku, że powinien on być interesem rzeczywistym, a nie hipotetycznym. Tylko bowiem interes rzeczywisty jest interesem indywidualnym, aktualnym i konkretnym, a także nadaje się do obiektywnego sprawdzenia. Nie można zatem uznać legitymacji prawnej podmiotu, który uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których dąży lub zamierza podjąć w przyszłości. Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie niepewne, nie mogą stanowić o interesie prawnym, ponieważ ten powinien być aktualny. Wnioskodawca ubiegający się o udostępnienie danych ma interes prawny w uzyskaniu danych dopiero po wytoczeniu powództwa przed sądem powszechnym, i to dodatkowo w sytuacji, gdy z czynności podejmowanych w toku postępowania przed sądem powszechnym wynika konieczność podania aktualnego adresu zamieszkania pozwanego. Dopiero wówczas dochodzi bowiem do konkretyzacji, aktualizacji i urealnienia się interesu prawnego w pozyskaniu danych z rejestru PESEL. (por. wyrok NSA z 26.05.2020 r., II OSK 3370/19, CBOSA, i przywołane tam dalsze orzeczenia). Analogiczne stanowisko wyrażone zostało m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2021 r. sygn. akt II OSK 2497/18 oraz z 26 listopada 2018 r. sygn. akt II OSK 344/18 (CBOSA). Tak rozumiany interes prawny [...]SM w K. niewątpliwie się w kontrolowanej sprawie skonkretyzował i zaktualizował skoro skarżąca Spółdzielnia wystąpiła już z powództwem przeciwko P. K. G.-S., zaś potrzeba uzyskania danych z rejestru PESEL wynikała wyłącznie z konieczności wskazania sądowi aktualnego adresu pozwanej, względnie wykazania okoliczności uzasadniających ustanowienie przez sąd powszechny kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej. Bez znaczenia dla oceny interesu prawnego strony wnioskującej o udostępnienie danych z rejestru PESEL pozostają natomiast wywody Wojewody dotyczące przepisów Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy z dnia [...] marca 2018 r. o komornikach sądowych, które winny zostać zdaniem organu administracji zastosowane w postępowaniu sądowym toczącym się z powództwa [...]SM w K.. Zauważyć bowiem należy, iż stanowiący materialnoprawną podstawę działania organów art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. nie wprowadza jakichkolwiek odwołań do innych przepisów, a jako jedyną przesłankę wprowadza wykazanie istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w udostępnieniu danych, nie obostrzając tego wymogu koniecznością wykazania braku możliwości uzyskania tych danych w innym trybie, względnie wykazania, iż pozyskanie tych danych jest niezbędne dla dochodzenia ochrony prawnie chronionych interesów wnioskodawcy. Co za tym idzie okoliczność, iż komornik sądowy na zlecenie sądu albo na wniosek powoda może podejmować czynności zmierzające do ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania adresata, nie wpływa bowiem w żadnym stopniu na ocenę, czy działający samodzielnie wierzyciel będący stroną procesu cywilnego – posiada interes prawny w pozyskaniu z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców danych umożliwiających skuteczne prowadzenie procesu sądowego, do których zaliczać się mogą zarówno dane co do aktualnego miejsca zamieszkania jej przeciwnika procesowego, jak i dane wskazujące czy i kiedy doszło do zmian w tym zakresie, a jedynie o tego rodzaju dane zwrócił się w kontrolowanym postępowaniu wnioskodawca. Na oczywistą nietrafność zaproponowanej przez Wojewodę wykładni art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. w powiązaniu przepisami Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy z dnia [...] marca 2018 r. o komornikach sądowych wskazuje nadto okoliczność, że w przypadku jej przyjęcia o dokładnie te same dane o jakie aktualnie zwróciła się [...]SM w K., musiałby się w efekcie zwrócić do organu działający na zlecenie powoda (a więc także [...]SM w K.), komornik sądowy. Tego rodzaju wykładnia prowadziła by zatem do zbędnego przewlekania czasu trwania postępowania sądowego i jako taka winna zostać odrzucona ze względów celowościowych. Niezależnie od powyższego i jedynie na marginesie rozważań o charakterze zasadniczym wskazać należy, iż argumentacja zawarta w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji II instancji jest dodatkowo obarczona wadą polegającą na odwołaniu się do art. 761 § 11 pkt 13 K.p.c., w sytuacji gdy przepis ten stanowi, iż organ egzekucyjny może żądać od innych instytucji i osób nieuczestniczących w postępowaniu - informacji dotyczących stanu majątkowego dłużnika lub umożliwiających identyfikację składników jego majątku oraz danych adresowych jedynie w zakresie niezbędnym do zapewnienia prawidłowego toku postępowania, a więc nie będzie miał zastosowania do żądania udostępnienia danych od organów właściwych w zakresie udostępniania danych z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców. Nie można także zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody jakoby uwzględnieniu wniosku [...]SM w K. sprzeciwiały się regulacje zawarte w art. 5 ust. 1 lit. a do c RODO. Przywołana przez organ odwoławczy regulacja stanowi w art. 5 ust.1, że dane osobowe muszą być: a) przetwarzane zgodnie z prawem, rzetelnie i w sposób przejrzysty dla osoby, której dane dotyczą ("zgodność z prawem, rzetelność i przejrzystość"); b) zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i nieprzetwarzane dalej w sposób niezgodny z tymi celami; dalsze przetwarzanie do celów archiwalnych w interesie publicznym, do celów badań naukowych lub historycznych lub do celów statystycznych nie jest uznawane w myśl art. 89 ust. 1 za niezgodne z pierwotnymi celami ("ograniczenie celu"); c) adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane ("minimalizacja danych"). Z żadnego z przytoczonych powyżej przepisów nie można zaś wyprowadzić wniosku, iż regulacje dotyczące przetwarzania danych osobowych sprzeciwiają się udostępnieniu danych z rejestru publicznego je zawierającego wierzycielowi na potrzeby prowadzonego przez niego i co należy podkreślić już zawisłego przed właściwym sądem sporu, w sytuacji gdy przepisy prawa krajowego wprost przewidują możliwość udostępniania danych z rejestru PESEL i rejestrów mieszkańców, ograniczając ja jednakże do podmiotów, które wykażą posiadanie w tym zakresie interesu prawnego, który to interes w świetle przedstawionych wyżej, a powszechnie aprobowanych poglądów judykatury musi być rzeczywisty, aktualnym i konkretnym, a także nadawać się do obiektywnego sprawdzenia. Udostępnienie danych w tej sytuacji spełnia wymóg zgodności z prawem, rzetelności i przejrzystości, jest ograniczone do wyraźnego i prawnie ograniczonego celu w postaci prowadzenia sporu cywilnego oraz niezbędne do tegoż celu. Nie okazały się natomiast trafne zgłoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zebrany przez organy materiał dowodowy był bowiem kompletny, dowody zostały ocenione kompleksowo i we wzajemnym powiązaniu, zaś stan faktyczny sprawy sprowadzający się do ustalenia celów dla jakich wnioskodawca chce uzyskać dane z rejestru PESEL został ustalony prawidłowo. Nie sposób również podzielić zarzutów kierowanych przez stronę skarżącą pod adresem uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Uzasadnienie to odpowiada bowiem wymogom wynikającym z przepisów K.p.a., w tym w szczególności zawiera obszerne wyjaśnienie motywów organu, wskazanie przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia przepisów wraz z przytoczeniem ich treści oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Okoliczność, że stanowisko organu tak co do wykładni jak i zastosowania przepisów prawa materialnego okazało się błędne nie może natomiast samodzielnie przesądzać o przypisaniu mu także naruszeń prawa procesowego. Stąd też wobec ustalenia, iż tak zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły wyłącznie z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.ps.a. orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i rozpoznają wniosek skarżącej przy przyjęciu, iż wykazała ona w zakresie żądanych danych interes prawny w udostępnieniu jej danych z rejestru PESEL. O kosztach postępowania obejmujących jedynie wpis od skargi orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło