II SA/Po 813/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 15 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. M. na pismo Wójta Gminy z dnia 3 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy postanawia: odrzucić skargę /-/ J. Szuma Pismem z dnia 3 lipca 2017 r., nr [...] Wójt Gminy, powołując się na § 2 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy K., wezwał K. M. (przedstawiciela ustawowego W. M.) do uporządkowania działki oznaczonej numerem [...] w miejscowości N. L., poprzez wykoszenie traw i zieleni niskiej, która zarasta działkę stanowiącą własność W. M.. Pismem z dnia 17 lipca 2017 r., W. M., reprezentowana przez jej przedstawiciela ustawowego K. M. (co do sprecyzowania osoby skarżącej zob. wyjaśnienie na karcie 17 akt sądowych), wniosła skargę na pismo z dnia 3 lipca 2017 r., określając je jako akt z zakresu administracji publicznej nakładający obowiązek prawny uporządkowania działki oznaczonej numerem [...]. Odnosząc się do kwestii prawnych reprezentujący W. M. K. M. wyjaśnił, że skargę wnosi na podstawie art. 50 § 1, art. 53 § 2a i art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej "P.p.s.a."), Jednocześnie zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego: § 2 Regulaminu utrzymania czystości i porządku przyjętego uchwałą XXVII/295/13 Rady Gminy K. z dnia 26 marca 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 3450) w zw. z art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie tekst jednolity tej ustawy opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 1289; dalej "u.u.cz.") w zw. z art. 31 ust. 2 zd. 2 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię polegającą na wywiedzeniu ze wskazanego przepisu Regulaminu obowiązku, którego w nim nie określono. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości lub stwierdzenie bezskuteczności aktu Wójta Gminy z dnia 3 lipca 2017 r. Wystąpił także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi reprezentujący W. M. K. M. przywołał treść § 2 regulaminu zatwierdzonego uchwałą [...] i wyjaśnił, że nie wynika z niego obowiązek wykaszania traw i zieleni niskiej. Rozważany przepis nie stanowi o tym wyraźnie. Skarżący zaznaczył też, że art. 4 ust. 2 u.u.cz. nie uprawnia gminy do nakładania na właścicieli zarówno nieruchomości zabudowanych, czy też niezabudowanych, obowiązku utrzymania czynności i porządku oraz należytego stanu sanitarno-higienicznego, pielęgnowania zieleni i usuwania chwastów pozostających na tych nieruchomościach oraz utrzymywania w estetycznym wyglądzie budynków i otoczenia. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wskazał, że w odniesieniu do pisma zatytułowanego przez K. M. jako skarga, nie toczyło się ani nie toczy żadne postepowanie administracyjne i nie został wydany żaden indywidualny akt dotyczący praw bądź obowiązków skarżącego. Organ podkreślił, że pismo skarżącego odnosi się do wezwania z dnia 3 lipca 2017 r. Nie jest natomiast kwestionowany sam Regulamin utrzymania czynności i porządku na terenie gminy. W piśmie z dnia 28 sierpnia 2017 r. K. M. – w odpowiedzi na wezwanie Sądu – wyjaśnił, że działa jako przedstawiciel ustawowy W. M.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do wyjaśnienia motywów niniejszego postanowienia Sąd wyjaśnia, że odrzucenie złożonej skargi nie stanowi aktu akceptacji, względnie dezaprobaty, dla działań Wójta Gminy. Uznanie skargi za niedopuszczalną oznacza tylko tyle, że zaskarżony akt w ogóle – z przyczyn prawnych – nie może być poddany kontroli legalności. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że do kognicji sądów administracyjnych należy zgodnie z art. 3 § P.p.s.a. kontrola administracji publicznej. Jej zakres zdefiniowany został w art. 3 § 2 P.p.s.a. i obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach ze skarg na: - decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.), - postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.), - "inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). Sąd pomija w tym miejscu inne wymienione z art. 3 § 2 P.p.s.a. rodzaje skarg, jako że ich rozważanie jest zbędne z punktu widzenia przedmiotu niniejszej sprawy. Zaskarżone pismo Wójta Gminy z dnia 3 lipca 2017 r., nr [...] z całą pewnością nie jest decyzją administracyjna ani postanowieniem. Nie ma bowiem podstawy prawnej, aby organ gminy mógł w którejkolwiek z tych form wystosować skierowane do właściciela nieruchomości wezwanie do uporządkowania terenu. K. M. reprezentujący W. M. kwalifikuje w skardze wezwanie Wójta Gminy jako "akt w sprawie z zakresu administracji publicznej nakładający na niego obowiązek prawny uporządkowania działki", a prawo do jego zaskarżenia wywodzi z § 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Sąd nie podziela stanowiska autora skargi, że skierowane do niego (jako do przedstawiciela ustawowego W. M.) wezwanie stanowi akt z zakresu administracji publicznej podlegający zaskarżeniu. Przede wszystkim zauważyć należy, że wezwanie do uporządkowania działki z dnia 3 lipca 2017 r. kwalifikować należy jako czynność organu, która ma na celu nakłonienie mieszkańca gminy do uporządkowania terenu nieruchomości. Z okoliczności sprawy można wnioskować, że było ono podyktowane dbałością władz gminy o porządek na terenie miejscowości N. L.. Podkreślić trzeba, że wystosowanie rozważanego wezwania nie było niedopuszczalne – w ten sposób gmina, realizując swe zadania, może nakłaniać mieszkańców do porządkowania terenów na jej obszarze. Zarazem jednak działanie to poczytywać można jedynie w kategoriach czynności informacyjnych; nie ma bowiem podstawy prawnej, aby przypisywać mu jakikolwiek skutek władczy. Z punktu widzenia art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. istotne jest, że wezwanie Wójta Gminy z dnia 3 lipca 2017 r. nie nakłada ani nie aktualizuje ze skutkiem prawnym względem W. M. żadnego obowiązku. Z tego powodu nie można zakwalifikować go jako akt podlegający zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd dostrzega oczywiście, że na terenie Gminy K. obowiązuje regulamin utrzymania czynności i porządku zatwierdzony uchwałą Rady Gminy K. z dnia 26 marca 2013 r. (Dz. Urz. Woj. Wlkp., poz. [...]), a według § 2 tego regulaminu "Właściciele są obowiązani do utrzymania czystości oraz należytego stanu sanitarno-higienicznego nieruchomości". Regulamin ma w rozważanym zakresie charakter ogólny. Nie przewiduje on, jak i sama ustawa o utrzymaniu czynności i porządku w gminach (w każdym razie w zakresie wykaszania traw i zieleni niskiej), możliwości podejmowania przez organy gminy działań władczych mających na celu konkretyzowanie obowiązków właścicieli dotyczących utrzymania czystości i stanu sanitarno-higienicznego nieruchomości. Odnosząc się do powyższego Sąd wyjaśnia na marginesie sprawy, że od lat toczy się szersza społeczna dyskusja, co do tego jakie działania – w sferze czynności i porządku – mogą podejmować władze gmin, względnie inne współpracujące z nimi instytucje, względem właścicieli prywatnych nieruchomości w celu skłonienia tych ostatnich do porządkowania i utrzymywania terenów w należytym stanie. Najczęściej wskazuje się na przepisy ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1094), z których niektóre – ewentualnie – mogą znaleźć zastosowanie w przypadku poważnego zaniedbywania prywatnych nieruchomości (np. art. 82, art. 145, art. 14 i nast. ustawy). Współcześnie rozważa się także wyposażenie gmin w dodatkowe uprawnienia w tym zakresie. Podsumowując powyższe stwierdzić należy de lege lata (według obecnego stanu prawnego) przymuszanie właścicieli do porządkowania nieruchomości nie może być realizowane przez organy gminy w formach władczych. P. Wójta Gminy z dnia 3 lipca 2017 r. objęte skargą potraktować więc należy li tylko jako próbę skłonienia właściciela nieruchomości do jej uporządkowania (poprzez wykoszenie traw i zieleni niskiej), natomiast z całą pewnością nie jest to akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. /-/ J. Szuma